G. Gutlyýew Awtomatlaşdyrylan taslama düzmegiň ulgamlary Системы Автоматизированного проектирования



Download 0.66 Mb.
bet3/13
Sana21.01.2017
Hajmi0.66 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13



Surat 1.3. Taslama düzmek prosesiniň shemasy
Eger X wektoryň bahalaryny üýtgetmek maksada gönükdirlen bolup, käbir hil görkezijisiniň - maksat funksiýasynyň iň gowy (optimal) bahasyny gözlemäge ugrukdyrylan bolsa,onda biz optimizirleme meselesine geleris.

Eger parametrik sintez meseleleri kanagatlanarly çözgudi bermese, onda strukturany üýtgetmek ýoly saýlanyp, bu wariant boýunca hem yene parametrik sinteziň meseleleri täzeden çözülýär we ş.m.

Eger strukturany üýtgetmek wariantlary hem ahyrda gözlenýän netijeleri bermese, onda, öň ýandaky tapgyrda formulirlenen tehniki ýumşa düzedişler girizilip, ýokarda agzalan proseduralar gaýtalanyarlar.Tehniki ýumşa düzedişler girizmek, k-njy iýerarhik derejäniň degişli meseleleriniň gaýtalanyp çözülmeklerini talap eder we s.m. Bu aýdylanlardan, umuman, taslama düzmekligin iterasion hasiýetlidigi gelip cykýar.

Ý
Sintez 1

okarda aýdylanlardan, taslama düzmegiň analiz we sintez meselelerinin özara baglanyşygynyň häsiýetli aýratynlygy - biri-birine ornaşdyrylandygy görünyär. Ornaşdyrylanlyk, birinjiden, analiziň-optimizirleme meselesine, optimizirlemäniň bolsa - sintez meselesine giryändigini anladyar. Ikinjiden, optimizirleme meselesiniň bir gezek ýerine ýetirilmesiniň analiz meselesiniň köp gezek işlenmegini talap edýändigini, sintez meselesiniň bir gezek çözülmeginiň bolsa, optimizirleme meselesiniň köp gezek çözülmegine eltýändigini görmek bolyar. Üçünjiden, köpwariantly analiz meselesiniň bir gezek çözulmegi, bir wariantly analiz meselesiniň köp gezek çözülmegine esaslanandyr. Ornasdyrylanlygy şeýle shemada görkezmek bolar(sur. 1.4):

Optimizirleme 2



Köp wariýantly analiz 3

Bir wariantly
analiz
4


Surat 1.4. Analiz we sintez meseleleriniň ornaşdyrylanlygy
Goý, fij – i meseläniň bir gezek ýerine ýetirilmesine ornaşdyrylan j meseläniň ýerine ýetmek sanyny aňlatsyn. Sintez, optimizirleme, köpwarinatly analiz we bir wariantly analiz meselelerine degişlilikde 1,2,3,4 nomerleri degişli edeliň. Onda, meselem, bir wariantly analiz meselesiniň sintez meselesinde işlenmeleriniň sany:

f14 =f12* f23 *f34

ýaly aňladylar.



Mysal : Obýektiň sintezinde onuň strukturasynyň f12 wariantlary düzülýär, strukturanyň her wariýantynda bolsa, optimizirlemäniň f23 ädimleri ýerine ýetirilýär, optimizirlemegiň her ädimi bolsa analiziň f34 wariantlaryny talap edýär. Goý, f12=f23=f34=30 bolsun. Onda; sintez meselesi
f14 = f12* f23 *f34 = 30*30*30 = 303 = 27000
analiz wariýantlaryny, ýagny, obýektiň matematiki modeliniň deňlemeler ulgamyny çözmekligi talap eder.

Görkezilen mysal taslama düzmekligiň çylşyrymly taraplaryny görkezýär. Şu ýerde hasaplaýyş işlerini azaltmak –maksada laýykdyr. Hasaplaýyş işlerini ýeterlik anyk we çylşyrymly matematiki modelleri ulanmak, wariantlaryň sanyny azaltmak arkaly çaltlandyryp bolar. Hasaplamalary kompýuterde ýerine ýetirmek zerurdyr.


I. 8 Tehniki obýektleri taslamagyň marşrutlarynyň mysallary

Obýekte taslama düzmegiň marşrutlary – bu obyekte taslama düzmek üçin ulanylýan tapgyrlaryň we meseleleriň yzygiderligidir. Eger marşrut kesgitli topardaky köp obýektere taslama düzülende ulanylýan bolsa, onda oňa tipli diýilýär. Mysallara seredeliň.



Mysal 1. Has uly integral shemalara (HUIS) taslama düzmegiň marşruty. Eger HUIS köp ulanylmalar üçin niýetlenen bolsa, onda tehniki ýumşuň formirlenmesi daşky taslama düzmeklige degişli bolardy. Eger HUIS ýöriteleşdirilen, ýagny, anyk radioelektron ulgamyny gurmak üçin niýetlenen bolsa, onda HUIS üçin tehniki ýumşy - ulgama ýokardan-aşak taslama düzmek arkaly almak bolar. Aşakdaky shemada tehniki ýumuşy formirlemegiň ýedi sany tapgyrlaryna (T1: T7) seredilýär(sur. 1.5).

T1 tapgyrda, funksional taslama düzmegiň ýokarky ýerarhik derejeleriniň meseleleri – signallaryň elementlerde ýaýramagynyň bolup biljek saklanmalaryny göz öňünde tutmak bilen, HUIS-a logiki taslama düzmek işi ýerine ýetirilýär. T2 tapgyrda HUIS-iň elementleriniň – fragmentleriniň prinsipial elektrik shemalarynyň sintezi geçirilýär. Sintez strukturanyň birnaçe wariantlaryny hem-de olaryň çen bilen bahalandyrmalaryny göz öňünde tutmak esasynda alnyp barylýar. Şu tapgyrlar bilen ugurdaşlykda T7 tapgyr (elementlere taslama düzmek) geçirilip, bu ýerde elementleriň fiziki we topologiki strukturalary düzulýär we HUIS-i taýynlamagyň tilsimatlary saýlanýar.

T3 tapgyrda başlangyç maglumatlar bolup, birinjiden, prinsipial elektrik

shemalaryň (T2 tapgyrdan alnan) strukturalarynyň wariantlary, ikinjiden, T7 tapgyrdan alnan eiementleriň böleginiň elektrik parametrleriniň häsiýetleri we bahalary hyzmat edýärler. Komponentleriň parametrleriniň beýleki bölegi optimizirleme maksady bilen T3 tapgyrda üýtgedilýärler.

T4 - T6 tapgyrlary konstruktorçylyk aspektine degislidirler. T4 tapgyrda mikroshemanyň topologiýasy, yagny, yarymgeçirijili kristalda komponentleriň we olary baglanyşdyryjy elektrik birleşmeleriň konfigurasiýalary hem-de özara ýerleşişleri sintezlenýär. Öňden taslanan aýratyn komponentleriň topologiýasy baradaky maglumatlar T7 tapgyrdan gelip düşýär. T5 tapgyrda başlangyç prinsipial elektrik shema hem-de konstuktorçylyk - tilsimat taslama normalaryna gabat gelmeler barlanýar. T6 tapgyrda HUIS taýynlananda ulanyljak informasiýalar boýunca fotoşablonlar taslanýarlar.

Mysal 2. Dolandyryş merkezinde kompyuter bolan yzarlaýjy suw getirijiniň funksional taslamasynyň marşrutynyň shemasy (sur.1.6).

T1 tapgyr elementleri saýlaýan taslama meselesinden ybaratdyr, ýagny, munda esasy hereketlendiriji, kuwwaty güýçlendiriji, reduktor, otlaýjy hereketlendiriji we ş. m. saýlanýar. Şundan soň, tutuşlygyna güýç bölegiň işukyplylygy analizlenýär.





Surat 1.5. HUIS taslama düzmegiň marşrutynyň shemasy
T2 - korrektirleýji gurluşlary girizmegiň zerurlygyny kesgitleýän, olaryň sintezini düzýän tapgyrdyr.

T3 tapgyrda sifr-analog özgerdijileriň sintezi, hasaplamak algoritminiň sintezi we ş.m geçirilýär.







T1: Guyç bolegine taslama düzmek




T2: Otlaýjynyň strukturasynyň we korrektirleýji gurluşyň sintezi




T3: Kompýuter bölegini taslama




Surat 1.6. Suw getirijiniň funksional taslamasynyň marşrutynyň shemasy


    1. ATDU - da taslama düzmegiň režimleri.

Taslama düžmekde adamyň hem-de kompýuteriň gatnaşmagy bilen, taslama düzmekligiň birnäçe režimlerini tapawutlandyrýarlar.



Awtomatlaşdyrylan režim -taslama düzmegiň marşrutlary, kompyuter üçin düzülen formal algoritmler boýunça, çözüwiň gidişine adam gatnaşmasyz, ýerine ýetirilýär.

Elde-awtomatlaşdyrylan däl režim - marşrut kompýutersiz ýerine ýetirilýär.

Awtomatlaşdyrylan taslama düzmek režimi - bölekleýin awtomatlaşdyrlan bolup, marşrutda taslama düzmegiň meseleleriniň bölegi adam tarapyndan elde, beýleki bölegi bolsa kompýuteriň gatnaşmagynda ýerine ýetirilýär.

Dialog ( interaktiw ) rezimi – has kamilleşen rezim bolup, munda marşrutdaky hemme proseduralar kompyuter tarapyndan yerine yetirilyar, adamyň gatnaşmagy bolsa, taslama duzmek meseleleriniň ya-da amallarynyň netijeleriniň operatiw bahalandyrylmagynda, işiň dowam etme ýollarynyň saylanmagynda hem-de taslama düzmegiň gidişiniň korrektirlenmeginde ýüze çykýar. Eger dialogyň gözükdirijisi adam bolup, ol islendik wagt kompýuterdäki awtomatiki hasaplamalary üzüp bilse, onda dialoga aktiw-isjeň diýilýär. Eder hasaplamalaryň üzülmeleri kesgitli, programmada öňünden göz öňünde tutulan komandalar boýunça döwürlerde geçip, adam diňe gözükdiriji bolup çykyş edýän bolsa, onda dialoga passiw diýip at berýärler.

Köplenc, ATDU-ny ulanyjy, dialog rejiminde taslama duzmegiň kesgitli marşrutyny ýerine ýetirmek üçin başlangyç maglumatlary diňe girizýär we redaktirleýär, galan işler kompýuter tarapyndan awtomatlaşdyrylan rejimde alnyp barylyar.

Umuman, ATDU –nyň ösüşi taslama düzmegi awtomatlaşdyrmagyň derejesini ýokarlandyrmak ýoly bilen häsyetlendirilýär. Şunda adamyň gatnaşmagy hökmany bolup, köp ýagdaýlarda, çözgütleriň kabul edilmeginde işi çaltlandyrýar.

2. Awtomatlaşdyrylan taslama düzmegiň matematiki üpjünçiligi

2.1. Matematiki modellere talaplar

Awtomatlaşdyrylan taslama düzmegiň proseduralarynda, matematiki modeller(MM), obýektleriň häsiýetlerini beýan edýärler. Eger taslama prosedurasy özüne MM-i döretmegi we obýekt barada peýdaly informasiýany almak üçin oňa daýanmagy maksat edinýän bolsa, onda prosedura matemamatiki modelirlemegiň esasynda ýerine ýetirilýär diýilýär.

Matematiki modellere uniwersallyk, adekwatlyk, anyklyk we tygşytlylyk talaplaryny bildirýärler.

MM-iň uniwersallyk derejesi, modelde, real obýektiň häsiýetlerini doly görkezmekligi häsiýetlendirýär. Bilşimiz ýaly, MM obýektiň diňe käbir esasy häsiýetlerini beýan edýär. Meselem, funksional taslama düzmekde ulanylýan MM-leriň aglabasy, obýektdäki bolup geçýän fiziki we informasion prosesleri açyp görkezmek üçin niýetlenendirler. Şunlukda, MM-den obýekti düzýän elementleriň geometrik formalaryny we ş.m. beýan etmek talap edilmeýär. Mysal üçin, rezistoryň Omuň kanunynyň deňlemesi görnüşindäki MM-i, rezistoryň elektrik toguny goyberip bilmek derejesini häsiýetlendirýär, emma, detal hökmünde rezistoryň möçberini, reňkini, mehaniki berkligini, gymmatyny we ş.m. aňlatmaýar.

MM-iň anyklygy - real obýektiň parametrleriniň bahalarynyň we şol parametrleriň MM-iň kömegi bilen hasaplanýan bahalarynyň gabat gelmek derejesi boýunça bahalandyrylýar. Goý, MM-de aňladylýan häsiýetler, çykyş parametrleriniň Y=(Y1,Y2,…,Ym ) wektory bilen bahalandyrylýan bolsun. Onda, j-çykyş parametriniň hakyky we MM-iň kömegi bilen hasaplanan bahalaryny, degişlilikde, Yjhak we Yjm ýaly bellesek, Yj parametriniň hasaplanşynyň j otnositel ýalňyşlygy üçin
j=, j=1,2,…,m (2.1)

formulany alarys. Bu ýerde =(1, 2,…, m) wektor bahalandyrma alyndy. Bu bahalandyrmany skalýar(san) ululygyna getirmek zerurlygy ýüze çyksa, onda, meselem


M= =max j (2.2)

j=[1:m]
ýaly wektoryň normalarynyň birini ulanýarlar.

MM-iň adekwatlygy - berlen bahadan geçmeýän ýalňyslykda, MM-iň obýektiň degisli hasyetlerini anladyp bilmek ukybydyr. Çykys parametrleri icki X we dasky Q wektorlardan funksiya bolany ucin, j yalňyslyk X we Q wektorlaryň bahalaryna baglydyr. Adatca MM-iň icki parametrleriniň bahalaryny dasky üýtgeýänleriň giňisliginiň käbir Qnominal nokadynda modeliň M -ýalňyslyklaryny (artdyrmasyny) minimizirlemek şertlerinde kesgitleýärler, modeli bolsa, hasaplanyp berlen X wektor boýunca, Q wektoryň durli bahalarynda ulanýarlar. Şeýlelikde, modeliň adekwatlygyny, diňe daşky parametrleriň çäklenen üýtgeme oblastynda, ýagny, adekwatlyk oblastynda (AO):

AO={Q | M }

barlaýarlar, bu yerde, >O-modelde anryçäk ýol berilýän yalňyslyga barabar hemiselikdir.

MM-iň tygsytlylygy-ony amala aşyrmak uçin hasaplaýys resusrlarynyň (Tk-kompýuter wagtynyň we Dk- kompýuter ýadynyň) möçberi bilen häsiýetlendirilýär. Tk we Dk ululyklary näçe kici bolsa, model şonça tygşytly hasap edilýär. Tygşytlylygy deňlemeler ulgamlarynyň ölçegliligi, modelde ulanylýan içki parametrleriň mukdary, modele bir gezek ýüklenilenilendäki geçirilýän amallaryň ortaça sany ýaly düşinjeler boýunça hem kesgitleýärler .

Umuman, modeliň ýokary anyklygy, uniwersallyk derejesi, giň adekwatlyk oblasty talaplary, bir tarapdan hem - de modeliň tygşytlylygy talaby, beýleki tarapdan, biri - birlerine garşy gelýärler. Hasaplaýyş tehnikasynyň soňky ösen tilsimatlaryna görä, modeliň tygşytlylygy talaby aradan aýrylyp barýar we awtomatlaşdyrylan taslama düzmekde matematiki modelleri ulanmaklyga giň ýol açýar .


2.2. Matematiki modelleriň toparlara bölünişi
Degişli nyşanlary boýunça MM -leri aşakdaky ýaly toparlara bölmek bolar(tabl . 2.1)


Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa