O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus


§.Arifmetika tarixiga oid ma’lumotlar



Download 1,03 Mb.
Pdf ko'rish
bet5/24
Sana29.12.2021
Hajmi1,03 Mb.
#76707
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24
Bog'liq
Matematik olimlarining fanning rivojiga qo‘shgan hissalari
25273485.a4, ovoz kuchaytiruvchi qurilmalar, 7-mavzu, asetilen olish texnologiyasi. kalsiy , Barbara Jordan - Statement on Impeachment Articles, Тема 6, theory history (1), TAQDIMOT ISHI, Klaster, aholi turmush darajasi korsatkichlari va shu masalani oqitish uslubiyoti, Oxford 3000 words list, Exercise yangi 3-5, ex-2, A.Qodiriy hayoti, Abdulla Qodiriy. Mehrobdan chayon (roman)
 

1.2§.Arifmetika tarixiga oid ma’lumotlar. 

 Arifmetika  sonlar  haqidagi  fandir.  “Arifmetika”  degan  nom  “son”  ma’nosini 

bildiradigan  grekcha  “artimos”  (boshqacha  aytilishi  “arifmos”)  so’zidan  olingan. 

Arifmetika  sonlarining  eng  soda  xossalari  va  hisoblash  qoidalari  o’rganiladi. 

Sonlarning murakkabroq xossalari sonlar nazariyasida o’rganiladi.  

O’nli sanoq sistemasi. 

Hozirgi  zamon  rus  tilida  shuningdek  boshqa  ko’p  xalqlarning  tillarida 

milliongacha  bo’lgan  hamma  sonlarning  nomlari  quyidagi  37  ta  sonning  nomini 

bildiruvchi 37 ta so’zdan tuzilgan: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 

18, 19, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100, 200, 300, 400, 500, 600, 700, 800, 900, 

1000 (o’zbek tilida esa bu sonlar atash ucun quydagi 20 ta sonni otini bildiruvchi, 

atovchi 20 ta so’z kerak bo’ladi: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 

80, 90, 100, 100. masalan, to’qqiz yuz o’n sakkiz ming yetti yuz qirq ikki. Bu xil 

so’zlar  ifoda  qiladigan  sonlarning  asosida  10  soni  yotadi.  Shuning  uchun  ham 

bizning sanoq sistemamiz o’nli sanoq sistemasi deb ataladi. Bunda 10 sonining bu 

qadar 

kattta 


ahamiyatga 

ega 


bo’lishiga 

sabab 


shundaki, 

qo’limiz 

barmoqlarimizning  soni  10  ga  teng.  Turk  tillarida  (ozarbayjan,  o’zbek,  turkman, 

qozoq, tatar, turk va boshqalarning tillarida ) 20, 30, 40 va 50 sonlarining nomlari 

boshqacha  bo’lib,  60,  70,  80,  90,  sonlarining  nomlari  6,  7,  8,  9,  sonlarining 

nomlaridan tuzilgan  (oltmish, yetmish, sakson, to’qson  )  mug’illarda aksincha 20, 

30,  40,  50,  sonlarining  nomlariumumiy  qoida  bo’yicha  tuzilgan  60,  70,  80,  90, 

sonlarining  nomlari  esa  boshqacha  .  Franso’z  tilida  20  va  80  sonlari  o’nli 

bo’lmagasn sistemadagi nomlari bilan atalib kelinmoqda, masalan, 80 franso’zcha 

guatvevingt  ya’ni  to’rtta  yigirma  deb  ataladi.  Bu  qadimgi  yigirmali  sanoq 

sistemasining  (qo’l  va  oyoqlardagi  barmoqlari  soniga  asoslangan  sistemasining) 

qoldig’idir.  

 Lotin  tilida  ham  80  sonning  nomi  o’nli  sanoq  sistemasiga  aloqasiz  nomdir 

(viginti).  80  ning  nomi  esa  o’nli  sanoq  sistemasiga  asoslangan  (astoginta);  u  8 

(asto) dan kelib chiqqan.18 va 19 sonlarining nomlari esa 20 soniga bog’liq holda 

–  ayirish  yo’li  bilan  tuzulgan:  20-2  va  20-1  ya’ni  “ikki  kam  yigirma  “,”bir  kam 

yigirma”.  200,  300,  400,  500,  600,  700,  900  sonlarining  nomlari  hozirgi  zamon 

barcha tillarda o’nli sanoq sistemasi asosida tuziladi..  




Download 1,03 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
O'zbekiston respublikasi
tashkil etish
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
matematika fakulteti
saqlash vazirligi
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
pedagogika universiteti
haqida umumiy
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
koronavirus covid
coronavirus covid
qarshi emlanganlik
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
risida sertifikat
vaccination certificate
sertifikat ministry
covid vaccination
moliya instituti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
fanlar fakulteti
fanidan mustaqil
ishlab chiqarish
Toshkent axborot