1-mavzu: Fanini maqsadi. Himoyalangan yer inshootlarini turlari



Download 378,68 Kb.
bet1/27
Sana12.07.2022
Hajmi378,68 Kb.
#783697
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27
Bog'liq
1-mavzu Fanini maqsadi. Himoyalangan yer inshootlarini turlari
Livestock-CDE-Test-Bank-Answer-Key (1), Livestock-CDE-Test-Bank-Answer-Key (1), Livestock-CDE-Test-Bank-Answer-Key (1), bayonnoma dekabr 3, Dinamika qonunlari, moslashuv daftari, 2LINUKS, Adobe fotishop, 3 хом, 1. ЖМН ва М 2-курс 2018-2019 й ИД - ЖМ-5112000, 3-мустакил иш, SApayeva arifmetika, 2 5269643770877451847, 2 5278405413966976799

1-mavzu: Fanini maqsadi. Himoyalangan yer inshootlarini turlari.

Himoyalangan joy inshootlari – o‘simliklarni mavsumdan tashqari muddatlarda yetishtirish uchun sun’iy ravishda mikroiqlim sharoiti hosil qilish va tabiiy mikroiqlim sharoitini yaxshilash maqsadida qurilgan inshoot va qurilmalardir. Bunday inshoot va qurilmalar xilma-xil bo‘ladi. Tuzilishining murakkabligi va o‘simliklar uchun qulay sharoit yaratish uslubiga ko‘ra himoyalangan joy inshootlari quyidagi ikki guruhga bo‘linadi: ilitilgan yer va ekin o‘stiriladigan murakkab inshootlar.

Ilitilgan yer – ekin o‘stiriladigan murakkab inshootlardan yon to‘siqlari bo‘lmasligi bilan farq qiladi.

Ekin o‘stiriladigan murakkab inshootlarga yon hamda usti tomoni to‘siqli va ekinlarni tashqi muhitning noqulay sharoitlaridan uzoq vaqt saqlab turish mumkin bo‘lgan parnik va issiqxona inshootlari kiradi. Agarda ilitilgan yerlardan 1-1,5 oy mobaynida foydalanilsa, ekin o‘stiriladigan murakkab inshootlardan esa 3-5 oydan to bir yilgacha foydalaniladi. Ekin o‘stiriladigan murakkab inshootlarda mikroiqlim sharoitlarini sozlash uchun har xil turdagi havo va tuproqni isitish usullarini qo‘llash mumkin, hamda yetishtiri-layotgan ekinlarni rivojlanishiga zarur bo‘lgan sharoitni saqlab turish uchun imkon yaratadigan tegishli uskunalar mavjud. Ushbu ikki guruh inshoot va qurilmalar har qanday isitish usullariga (quyosh nuri, biologik yoqilg‘i va texnik), konstruksiyasi (tomi ko‘tarib turuvchi moslamalar) sinchli va sinchsiz, tomini yorug‘lik o‘tkazadigan (oynali, plyonkali va stekloplastli) yoki qorong‘ilashtirilgan qoplag‘ichlar, yoppasiga (tonneli yoki shtorli) yoki romli qilib qurilgan bo‘lishi mumkin. Himoyalangan joy inshootlari vazifasiga ko‘ra ko‘chat, ko‘chat-sabzavot va sabzavot yetishtiriladigan xillarga bo‘linadi. Himoyalangan joy insho-otlari nisbiy hajmi bo‘yicha ham bir-biridan farqlanib (inshootni tashqi maydonini inventar maydoniga nisbati) ushbu ko‘rsatkich ilitilgan yer-larda 0,3; parniklarda 0,3-0,5 va issiqxonalarda 1 dan 6 gacha bo‘ladi. Himoyalangan joy inshootlari bilan tanishish bo‘yicha mashg‘ulotlarda ilitilgan yer, parnik va issiqxonalar bilan tanishib, har qaysisini hajmlarini o‘lchaydilar, umumiy tuzilishini va ayrim qismlarini rasmga oladilar. Biror inshootning tabiiy xilli bo‘lmagan taqdirda plakatlardan, diafilm va diapozitivlardan foydalanish mumkin.


1-topshiriq. Ilitilgan yer turlari va tuzilishi


Ishdan maqsad: Ilitilgan yer turlari bilan tanishish va o‘zaro ularni ajrata bilish hamda ilitilgan yer turlarini rasmlarini chizib, ta‘rif berish.

Qisqacha ma’lumotIlitilgan yer – kichik hajmli, oddiy va yon to‘siqlari bo‘lmagan vaqtincha foydalaniladigan inshootlar hisoblanadi. Ustki qoplagich yer yuzasidan unchalik baland bo‘lmaganligi tufayli o‘simliklarni parvarish qilish ishlari ustiga qoplangan yopilmalar olib qo‘yilgan yoki bir oz ko‘tarib qo‘yib ishlanadi. Bunda xizmat qilayotgan ishchilar tashqaridan turib ishni bajaradilar. Ilitilgan yer qurilmalari kichik hajmli inshoot bo‘lishi bilan birga ularda tuproqni isitish uchun oddiy usullardan foydalaniladi.Ilitilgan yer o‘simliklarni erta bahor, yoz va ayrim hollarda kuz davrlari-da vaqtincha noqulay havo va tuproq xaroratidan himoya qilishda qo‘llaniladi. Bu qurilmalarda ertagi sabzavotlar va ochiq yerga ko‘chat yetishtiriladi. Ilitilgan yerlarni qurishga kam mablag‘ sarflanadi, ammo ochiq yerga nisbatan 10-25 kun erta sabzavot mahsulotlarini olishga imkon yaratadi.

Ilitilgan yer inshootlari isitiladigan va isitilmaydigan xillarga bo‘linadi. Isitiladigan yerlar albatta ust tomonidan himoyalangan hamda usti himoyalan-magan bo‘lishi mumkin. Ularning har qaysisi yakka va bir necha guruh o‘sim-liklarni noqulay sharoitdan himoyalashi mumkin.

Ilitilgan yer quyosh orqali, biologik usulda (bug‘ chuqurlar, uyumlar, bug‘lanadigan jo‘yaklar va pushtalar, issiq ko‘chatxonalar) va texnik usulda (isitiladigan egat) isitish qurilmalariga ega bo‘ladi.

Markaziy Osiyoda ilitilgan yerning turlaridan ko‘pincha bug‘lanadigan pushta va issiq ko‘chatxonalardan, isitilmaydigan sovuq ko‘chatxonalar va kichik hajmli usti plyonka bilan yopiladigan qurilmalardan keng foydalaniladi.

Isitiladigan qurilmalar sinchsiz va sinchli turlarga bo‘linadi. Shuningdek, sinchli qurilmalarning ikki turi mavjud: chodirsimon va yoysimon.

yEr sinchli qilib qurishda tuproq yuzasi bo‘ylab maxsus mashina bilan 25-30 sm balandlikda egatlar olinadi, ularning asosiga (tubiga) ko‘chat yoki urug‘ ekiladi va bir vaqtning o‘zida usti plyonka bilan yopilib, chekkalariga tuproq tashlab berkitiladi. Oradan 20-30 kun o‘tgach plyonkalar olib tashlanadi.

Chodirsimon sinchlar nishabi ikki tomonlama bo‘ladi. Sinchlar sarrov va ko‘tarib turuvchi tayanchdan (stropil ustunlari) iborat bo‘lib, ular odatda 3×3 va 5×5 sm kesimli yog‘och reykalardan tayyorlanadi. Tayanchlar yerga o‘rnatiladi va ularga sarrov mustahkamlanadi. So‘ngra sinchlar ustiga plyonka yopilib, uning chetlariga tuproq tortiladi yoki yog‘och g‘altaklarga (bobina) mahkamlanadi. Zavodda tayyorlangan konstruksiyalar ham bo‘lib (810-2 va URP-20 namunaviy SITI loyihalari), ulardan qoplamaning chodir-simon qoplama turidan foydalaniladi.

Qismlarga ajratiladigan va ko‘chma URP-20 markali qurilma ikkita bort taxtalardan, yog‘och tayanch (stropilla) va sarrovdan yig‘iladi hamda ikki nishabga plyonkani yopiladi. Plyonkaning yuqorigi chetini vositasidap sorrovga, pastki chetini esa yog‘och g‘altaklarga (bobina) magkamlab qo‘yiladiki, buning og‘irligi orqasida plyonka taranglanib turadi.



Yoysimon sinchli qurilmalarda sinchlar diametri 4-6 mm va uzunligi 1,5-2 m po‘lat simlardan yoki daraxtni egiluvchan mayda shoxlaridan tayyorlanadi. Yoylar uchlarini yerga 15-25 sm chuqurlikka qadalib, bir-biridan 2-3 m oraliqda joylanadi. Yoylar bir-birlari bilan kanop tizma bilan bog‘lanadi, kanoplar yoy uzunligi bo‘ylab 3-5 qator o‘tkaziladi. Sinchlarning tepasiga qurilmani butun uzunligida 140-200 sm bo‘lgan plyonka tortiladi. Plyonkaning ustidan 3-4 m oralatib qisqich yoylar bilan mahkamlanadi. Plyonkalarning yonlari tuproq bilan berkitilib, ularni ikki oxirgi tomonlari plyonka uchlari yig‘ilib, qoqilgan qoziqchalarga bog‘lanadi.

Yoysimon sinchli qurilmalarni barpo etishda har gektar yerga 800-1000 kg plyonka, 6-7 ming dona po‘lat simli (1350 kg) yoysinchlar, 250-300 dona qoziqcha va 20-25 kg kanop sarflanadi.

Bu qurilmalarni kengligi (asosiga ko‘ra) 70-120 sm, balandligi 40-60 sm. Tonnellar (yarim yoylar) orasidagi yo‘lakning eni 0,4-0,9 m. Bodring va pomidor ikki qator ekilganda qoplama ikkala qator ustida bo‘ladi, qatorlar o‘rtasidan sug‘orish arig‘i o‘tadi. Tonnelning eng maqbul uzunligi 50 m, tonnel qisqa bo‘lsa plyonka isrof bo‘ladi, haddan tashqari uzun bo‘lsa, o‘simliklarni shamollatish qiyinlashadi.


Download 378,68 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
vaccination certificate
sertifikat ministry
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti