Injenerlik konstruksiyalari 5340700 «Gidrotexnika qurilishi



Download 2.62 Mb.
bet4/32
Sana27.09.2021
Hajmi2.62 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32
Ach o-tch

л

bu yerda Ach - chokning ko„ndalang kesim yuzasi, m ; ^ c h - chokning uzunligi,

m.

Agar chokka eguvchi moment ta’sir qilsa, uning normal zo„riqishi och quiydagi


formula orqali aniqlanadi:

M _ 6M

w7h~J7‘ch

-5

bu yerda - chokning moment qarshiligi, m3



Agar chok bir vaqtning o„zida deformatsiyaning egilish hamda qirqish turiga ishlasa, uning zo„riqishi oeq quiydagi formula orqali aniqlanadi:


^ch = TTT- = T7Г, kPa (312)

}

.3


^e q = 2ch + 3 T ch ^ 1 ' 1 5 ' Rm ' Yish, kPa (3.13)

bu yerda rch - qirquvchi kuch Fq ta’sirida hosil bo„ladigan o„rtacha urunma zo„riqish, kPa. Uni quiydagi formula orqali aniqlash mumkin:



ach = Tt„ > kPa (314)

Ustma-ust qo„yilgan detallarni payvandlashdagi choklar deformatsiyaning qirqish turiga hisoblanadi (3.7,b-rasm). Bunda chokning ishchi kesimi teng tomonli to„g„ri burchakli uchburchakning balandligi h orqali aniqla-nadi (h = 0,7a), bunda а - chokning kateti. Chokka qo„yilgan F kuchni hisobga olgan chokning uzunligini quyidagi formula yordamida aniqlash mumkin:




30



F


m


(3.15)


  1. 4a • [Tkes] ’

bu yerda [nkes] - chokning qirqilishiga ruxsat etiladigan zo„riqishi, Pa Ustma-ust qo„yilgan ikki elmentni ikki tomonidan payvadlangan chokka uning uzunligi va ko„ndalang kesimi bo„ylab bir xil bo„lmagan kuchlar ta’sir qiladi (3.8- rasm).


a)


b) 1—L





- L




I


ch


1


F





F





  1. rasm. Ikki tomonlama payvadlangan chokli birlashma:

a -
ta’sir kuchi va choklar; b - zo„riqishni taqsimlanishi.


Chokning buzilishi, uning metali (3.9-rasm, I-I qirqim) va metall qotishmaning chegarasi (3.9-rasm, II-II qirqim) bo„ylab hosil bo„ladi.

Chokning chegarasi 1 mm ni tashkil qiladi. Bundan tashqari, burchakli chok katetining eng kichik qiymati payvandlanadigan elementning qalinligi bog„liq bo„ladi. Uning qiymati ilovaning 11-jadvalidan olinadi. Katetning eng katta qiymatini amax = 1 >2 ' 8 ifoda orqali aniqlash mumkin. Shuningdek, Chokning maksimal uzunligi ham chegaralangan bo„lib, uni £ max = 1,23 ch ifoda orqali aniqlash mumkin.




31

bu yerda (3ch - burchakli chokning erish chuqurligining koeffitsiyenti, uning qiymati ilovaning 13-jadvalidan olinadi.







  1. rasm. Burchakli chokning ko‘ndalang kesimi.


  1. rasmdagi I-I qirqimidagi chokning zo„riqishi quyidagi formula yordamida aniqlanadi:

^ch = а./з h..g hRer 'Усh ' У ish> kPa (3.16)

  1. rasmdagi II-II qirqimidagi chok qotishmasining chegaraviy zo„riqishi quyidagi formula yordamida aniqlanadi:


Teh.


  • Rq'yq'yish> kPa (3.17)


a'Pq"f-ch

bu yerda (3q - burchakli chokning qotish chuqurligining koeffitsiyenti, uning qiymati ilovaning 13-jadvalidan olinadi; Rer va Rq - tegishli ravishda chokning erish va qotish chegarasidagi hisobiy qarshiliklari, kPa (ularning qiymatlari ilovaning 10- jadvalidan olinadi); ych va yq - tegishli ravishda chokning erish va qotish chegarasidagi ish sharoiti koeffitsiyentlari.




BIRIKMALARNIHISOBLASHGA DOIR AMALIYMASHGLOTLAR


  1. Masala. O‘lchami 1000X8 bo‘lgan, markasi ВСт3пс6 po‘latdan yasalgan ikkita po‘lat taxta uchma-uch to‘g‘ri chok bilan bir biriga payvandlangan (3.7,a- rasm), elektrodning markasi Э52А. Chokning cho‘zuvchi kuchni toping.

Yechish. Chokning cho‘zilishdagi hisobiy qarshiligi ilovaning 12-jadvaldan olinadi. Rp = 1 9 1 MPa yoki 19,1kN/sm . Ish sharoiti koeffitsiyenti y ish = 1 . Chokning uzunligi £ch = 1 0 0 5 m, payvandlanadigan detalning qalinligi S = 0 ,8 5 m. Chokning hisobiy uzunligi £chh = £ch — 2S = 1 0 0 — 2 ' 0 ,8 = 98 ,4 sm.

(3.11) formuladan chokni cho‘zuvchi kuchni topamiz:

F = RP - Visti8tchh = 19,1 ■ 1 ■ 0,8 ■ 98,4 = 1503 kN.


32



  1. Masala. Qalinligi 8 mm, markasi ВСт3пс6 po‘latdan yasalgan detalga, o‘lchami 75 x7 bo‘lgan teng yonli burchakli metall, diametri 16 mm bo‘lgan dag‘al aniqlikdagi 4.6 klassli boltlar yordamida biriktirilgan (3.7,k-rasm). Burchakli metall 53 kN kuch bilan tortilayotgan bo‘lsa, unga necha dona bolt o‘rnatish kerak.

Yechish. Boltlar zo‘riqishning qirqish va ezilish turiga ishlaydi. 4.6 klassli boltlar zo‘riqishning qirqish qiymati 3.1-jadvaldan 150 MPa yoki 15 kN/sm , zo‘riqish-ning ezilishdagi qiymati ilovaning 7-jadvaldan 370 MPa yoki 37 kN/sm ga teng. Birlashmaning ish sharoitini hisobga oluvchi koeffitsiyent ybish = 0 ,9 ga, ish sharoiti koeffitsiyenti уish = 1 ,0 ga teng.

Bir bolt qabul qiladigan qirqish kuchini (3.3) formula yordamida aniqlanadi:

Fq = Ef-4q-n-ybisk = 3-^:}1-15-1-0,9 = 21 , 1 kN.

Bir bolt qabul qiladigan ezilish kuchini quyidagi formula yordamida aniqlash mumkin:

kN.

Bunda minimal kuch Fmin = 21, 1 kN ekanligini bilgan holda kerakli boltlar sonini quyidagi formula orqali aniqlash mumkin:

F 53

nb = = = 1,9 ta. Boltlar sonini 2 dona qilib qabul qilamiz.

Yish'Fmin 1'27,1

  1. Masala. Bir biri bilan uchma-uch turgan ikkita teng yonli metall burchak, xuddi shunday ikkita metall burchak bilan diametri 2,2 sm bo‘lgan boltlar yordamida birlashtirilgan. Birikma, markasi ВСт3сп6 bo‘lgan po‘latdan yasalgan bo‘lib, u 500 kN kuch yordamida tortilmoqda (3.10-rasm). A-A kesim yuzasini toping. Metallning ishonchlilik koeffitsiyenti

Yechish. Berilgan markali po‘latning hisobiy qarshiligini ilovaning 4- jadvalidan olinadi Ru = 2 2 5 MPa = 2 2,5 kN/sm2. Ish sharoiti koeffitsiyenti У i s h = 0 , 9 5 ga teng. Hisobiy kuch quyidagi formula orqali aniqlanadi:


33




<

> <

У <

> <

У <

> <

>


A-A


A 4




1

i

*wm

Si





3.10-rasm. 3.3-masala uchun.


I


L


-Ф-


F


3.4-Masala. №30 shveller, qalinligi 8
mm bo‘lgan metall to‘singa, diametrlari 20
mm dan bo‘lgan boltlar yordamida
biriktirilgan (3.11 -rasm).


Konstruksiya materiallari ВСт3пс6
markali po‘latdan yasalgan, boltlar 4.6 klas-
sli po‘latdan iborat.


Shveler uchiga 12 kN kuch qo‘yilgan bo‘lsa,
boltli birikmaning mustahkamligini tekshiring.


To‘sin markazidan bolt o‘qlariga-cha bo‘lgan masofa 10 sm.

To‘sin markazidan kuch qo‘yilgan nuqtagacha bo‘lgan masofa 60 sm.

Yechish. Boltli birikmaning egiluvchi momentini aniqlaymiz: M = F - L =


3.11-rasm.

3.4-masala



uchun.


12-60 = 720 kN -sm.


34





Moment ta’siridagi boltga ta’sir qiluvchi kuchni quyidagi formula orqali aniq-

lash mumkin: F™ = — = = 3 6 к N.

m k-f 2-10

Boltga ta’sir qiluvchi ko‘ndalang kuch quyidagi formula orqali aniqlanadi:

F
12

Fk = - = — = 3 kN.


Download 2.62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
махсус таълим
Alisher navoiy
Toshkent axborot
Buxoro davlat