R. H. Djurayev pedagogika fanlari doktori, akademik


shaxs, tarbiya, ta'lim, shakllanish



Download 3,13 Mb.
Pdf ko'rish
bet12/231
Sana21.04.2022
Hajmi3,13 Mb.
#571017
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   231
Bog'liq
Umumiy pedagogika oquv qollanma2

shaxs, tarbiya, ta'lim, shakllanish, 
rivojlanish, bilim, ko‘nikma, malaka, ma'lumot, pedagogik faoliyat, pedagogik 
jarayon
 
va boshqalardir. 
Fanning mohiyatini ochib beruvchi, uni taraqqiy ettiruvchi 
eng muhim, asosiy tushunchalar 
kategoriyalar
deb 
ataladi.


16 
Pedagogika ta'lim va tarbiya sohasidagi tajribalarni umumlashtiradi, ta'lim 
mazmuni va tarbiyaning kelgusidagi istiqbollari, yo‘llari va usullarini qo‘rsatib 
boradi. Pedagogika fanida umumiy kategoriyalar bilan bog‘langan asosiy 
tushunchalardan biri – 
shaxs 
tushunchasidir. 
Shaxs-
ruhiy jihatdan taraqqiy etgan, shaxsiy xususiyatlari va xatti-
harakatlari bilan boshqalardan ajralib turuvchi, muayyan xulq-atvor va 
dunyoqarashga ega bo‘lgan jamiyat a'zosi. Jamiyatda o‘z mavqyeiga ega bo‘lgan, 
o‘zligini anglagan, o‘z “Men”iga da'vogar, tevarak-atrofda sodir bo‘layotgan 
ijtimoiy voqyea-hodisaga adekvat baho bera oladigan, tafakkur faoliyatining 
ob'ektivligi bilan tavsiflanadigan insondir. Shaxs- “kadrlar tayyorlash tizimining 
bosh sub'ekti va ob'ekti, ta'lim sohasidagi xizmatlarning iste'molchisi va ularni 
amalga oshiruvchi»
3
. Jamiyatsiz shaxs, shaxssiz jamiyat bo‘lmaganidek, 
insonning shaxs sifatida kamol topishi uchun biologik, psixologik, ijtimoiy 
omillar sabab bo‘ladi. 
Shaxsning axloqiy sifatlari – shaxsning aqliy jihatdan kamolotga yetishuvi 
uning aqliy, zehniy sifatlari, fazilatlari orqali namoyon bo‘ladi: bilag‘onlik, 
ob'ektivlik, fikrlovchilik, qobiliyatlilik va boshqalar hisoblanadi. 
Pedagogik muhit
– ta'lim –tarbiya maqsadlariga muvofiq ravishda 
tuzilgan shaxslararo (o‘qituvchi – tahsil oluvchi; o‘qituvchi-o‘qituvchi; tahsil 
oluvchi-tahsil oluvchi; o‘qituvchi-tahsil oluvchi-jamoa; o‘qituvchi-ota-onalar; 
tahsil oluvchi-ota-ona va boshqalar) orasidagi munosabatlar majmui. 
Ichki muhit – shaxsning o‘ziga xos hayotiy faoliyati, xarakterning o‘ziga 
xosligi, hayotiy tajriba va irsiy tafakkur ko‘nikmalari majmui, odatdagi ruhiy 
holatlarda o‘zini namoyon etadigan ta'sirchanlik va voqyelikka munosabatlarning 
o‘zaro bir-biriga muvofiq kelishi, bir-birini to‘ldirishi va boyitishi. 
Ma'lumki, har qanday shaxs jamiyatda shakllanadi va rivojlanadi. 
 
Inson 
bioijtimoiy mavjudot bo‘lganligi tufayli, biologik rivoji bilan bir qatorda u 
3
Kadrlar tayyorlash milliy dasutri. Barkamol avlod-o'zbekiston taraqqiyotining poydevori.T., "Sharq",
1998 y, 41 bet


17 
ijtimoiy rivojlanib ham boradi va kamolotning ma'lum bir bosqichida shaxsga 
aylanadi. Pedagogikada
“shakllanish” 
kategoriyasi muayyan insonda muayyan 
sifatlar, fazilatlar, xususiyatlarni singdirish jarayoni bilan belgilanadi. Masalan, 
boladagi badiiy adabiyot, tasviriy san'at, musiqaga bo‘lgan iqtidorni oldindan 
aniqlash asosida undagi qobiliyatlarni shakllantirish mumkin. 
Shaxsning har tomonlama kamolga yetishi

Download 3,13 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   231




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish