Mavzu: Murakkab qo‘shma gap. Murakkab qo‘shma gaplarda sintaktik aloqa turlari Reja


Tarkibiy qismlari ohang yordamida birikkan tur



Download 228,62 Kb.
bet3/8
Sana29.04.2022
Hajmi228,62 Kb.
#594252
1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
11-ma\'ruza Murakkab qo‘shma gap
ona tili, navoiyga qaytish ziyouz com, maqola, “Filologiya masalalari - yosh tadqiqotchilar nigohida” (2), axloqij fazilatlar rivozhi millij manaviyat va umuminsonij qadriyatlar ujgunligi, kitob, КАЗАХСТАН, 304 Shokir 4, etika, 652-18 гурух мустақил таълим учун топшириқ, AKT bazasi, dialektologiya vazifa (2), ReadMe UzTransLit, Sh.M.B 2020 Farg` xalqaro konf. 313-319-bet, GLOSSARY
2. Tarkibiy qismlari ohang yordamida birikkan tur. Masalan: Ko‘p o‘tmay yana qo‘ng‘iroq jarangladi, yana hamma eshiklar ochildi, yana atrof xushchaqchaq g‘ala-g‘ovurga to‘ldi. (P.Q.)
3. Tarkibiy qismlari teng bog‘lovchilar, teng bog‘lovchi vazifasidagi vositalar hamda ohang yordamida birikkan aralash tur. Masalan: Otini bilolmadim, ammo qamishday qomati bor, husnini ta’rif qilolmayman. (O.)
Bog‘lanish yo‘li bilan tuzilgan murakkab qo‘shma gap qismlari kesimlarining shakllanishida ikki holat kuzatiladi:
a) murakkab qo‘shma gap qismlarining kesimlari har doim ham to‘liq shakllanavermaydi: kesimlik ko‘rsatkichlari shaxs-son, kesimlik bog‘lamalari oxirgi gapning kesimida qo‘llanadi va har bir kesimga tegishli bo‘ladi. Masalan: U meni qolishga undar, men qolishni istamas, hamma bu holatdan hayron edi. («Yoshlik».)
b) murakkab qo‘shma gap qismlarida hatto kesim yoki uning biror qismi qo‘llanmasligi mumkin, bunda ham so‘nggi gapning kesimi oldingi gaplar uchun umumiy hisoblanadi. Masalan: Shijoatli va kuchli botirlar urushda; xotin va farzandlar – kambag‘allikda; do‘st va birodarlar boshga kulfat tushganda taniladilar. ("K.D".)


Ergashish (tobelanish) yo‘li bilan tuzilgan murakkab qo‘shma gaplar


Bir necha ergash gaplarning bir bosh gap bilan tobelanish asosida bog‘lanishidan tashkil topgan murakkab qo‘shma gaplar ergashish yo‘li bilan tuzilgan murakkab qo‘shma gaplar deyiladi. Ergashish yo‘i bilan tuzilgan murakkab qo‘shma gaplar tarkibiy qismlarining sintaktik tuzilishi, ergash gap kesimlarining shakllanishi:
Ergash gapning kesimi mustaqil fe’llardan tashkil topib, mustaqil qo‘llana oladi. Bunday ergash gaplar bosh gapga -ki, chunki, negaki, sababki kabi yordamchilar orqali birikadi Masalan: Saida mana shunday masalalar to‘g‘risida... odamlar fikrini uyyutishga harakat qildi, chunki bo‘larning har biri odamlarning zehniga, kolxoz hayotiga o‘rnashib qolgan, chunki Qalandarov nima qilgan bo‘lsa, yaxshi niyat bilan qilgan edi va xalq ham shunday deb bilgan (A. Q.)
Ergashish yo‘li bilan tuzilgan murakkab qo‘shma gap tarkibiy qismlari bosh gapga ikki xil bog‘lanadi: 1. Birgalik ergashish. (To‘g‘ridan- to‘g‘ri ergashish) 2. Ketma-ket ergashish.

Download 228,62 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti