O‘qitish metodikasi o‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan o‘quv qo‘llanma sifatida tavsiya etilgan



Download 1,72 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/140
Sana23.04.2023
Hajmi1,72 Mb.
#931288
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   140
Bog'liq
adabiyot o\'qitish metodikasi q husanboyeva , r niyozmetoa 2



O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI 
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
ALISHER NAVOIY NOMIDAGI TOSHKENT DAVLAT 
O‘ZBEK TILI VA ADABIYOTI UNIVERSITETI
QUNDUZXON HUSANBOYEVA, ROZA NIYOZMETOVA
ADABIYOT 
O‘QITISH 
METODIKASI
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi 
tomonidan o‘quv qo‘llanma sifatida tavsiya etilgan.
«_________________» nashriyoti
Toshkent – 2018 


3
UO‘K: 
KBK: 
N
Adabiyot o‘qitish metodikasi / o‘quv qo‘llanma: 
Q. Husanboyeva, R. Niyoz metova.: «_________-__» 
nashriyoti, 2018-yil. – 352 bеt.
Mazkur «Adabiyot o‘qitish metodikasi» o‘quv qo‘llanmasi 
amaldagi o‘quv rejasi asosidagi o‘quv dasturiga tayanib yara-
tilgan. Unda adabiyot o‘qitishning eng dolzarb muammolari bu-
gungi kun talablari nuqtai nazaridan yoritib berilgan. Qo‘llanma 
oliy o‘quv yurtlari o‘zbek tili va adabiyoti fakultetlari talabalariga 
mo‘ljallangan.
Mas’ul muharrir:
Q. Yo‘ldoshev,
pedagogika fanlari doktori, professor.
Taqrizchilar: 
S. Matchonov,
pedagogika fanlari doktori, professor;
T. Matyoqubova,
filologiya fanlari nomzodi, dotsent.
UO‘K: 
KBK: 
ISBN: 
© 
Q. Husanboyeva, R. Niyozmetova, 2018 
© «_______________» nashriyoti, 2018


3
KIRISH
Pedagogika ilmi va amaliyotida ko‘p zamonlardan beri ta’lim 
tarbiyadan ustuvor sanalib kelinayotganini bo‘lajak hamkasblar 
talabalik yillarida o‘zlashtirayotgan bilimlari asnosida payqagan 
bo‘lishlari kerak. Yurt mustaqilligiga erishilgandan keyin nafaqat 
ijtimoiy-siyosiy hayotda, balki ta’lim-tarbiya jarayonida ham 
jiddiy o‘zgarishlar amalga oshirila boshladi. Endilikda shakl-
lanib kelayotgan yosh avlodning ma’naviyatini sog‘lomlashtirish, 
ularga bilimlarni tayyor holda berishdan ko‘ra mustaqil 
fikrlashga yo‘naltirish va ta’lim jarayonida o‘quvchilarni mute 
ijrochilikdan erkin ishtirokchi darajasiga ko‘tarishning yangi-
yangi yo‘llari qidirilmoqda. O‘qitishning asosiy ashyolari bo‘lmish 
darslik, metodik qo‘llanma, metodik tavsiyalarni yangilash va 
takomillashtirish bilan birga ruhan sog‘lom, aqlan barkamol, o‘z 
fikri hamda qarashlariga ega bo‘lgan yoshlarni tarbiyalash ham 
ustuvorlik kasb etmoqda. Yoshlar tarbiyasida bir xil fikrlaydigan, 
yagona xulosaga keladigan avlodni shakllantirish o‘rniga ma’naviy 
sifatlarning yetakchiligi, bola tuyg‘ularining injaligi, uning ko‘ngil 
istaklari, ma’naviyat shakllantirishda milliy an’analarga tayanish 
lozimligiga-da diqqat qaratilmoqda. 
Mustaqillikning dastlabki bosqichida paydo bo‘lgan ay
-
rim qi yinchiliklar egamanlikning chorak asri davomida ham 
to‘laligicha bartaraf etilgani yo‘q. O‘tmish tuzumning qator illat
-
laridan qutu lish uchun ruhiyati mustaqillik davrida shakllangan 
avlod yetilishi ke rak. To‘g‘ri, mamlakat o‘z mustaqilligiga erish-
gan yillarda tug‘ilgan farzandlarning oldi bugun yigirma beshdan 
oshdi. Lekin ularning barchasi shaxs sifatida erkinmi? Ular ru
-
han ozodmi? Ma’naviyati sog‘lommi? Mana shu savollar kishini 
o‘ylantiradi. Ruhan mustaqil bo‘lgan, o‘z haq-huquqini tanigan, 
ichida «Men»i bor kishilar tomonidan tarbiyalangan bolalargi
-
na tom ma’noda mustaqil shaxs bo‘lib shakllanishlari mumkin. 
Chunki o‘zi ma’naviy noto‘kis, umuminsoniy va milliy qadriyat-
lardan yiroq, fikran qashshoq odam o‘zgalarni aqlan ham, ruhan 
ham sog‘lom qilib tarbiyalay olmaydi. Ya’ni «har qanday tarbiya 
avval tarbiyachini tarbiyalashdan boshlanishi» kerak. 


4
5
Shuni alohida ta’kidlash o‘rinliki, avlodlarni milliy qadriyatlar 
asosida ma’nan sog‘lom qilib tarbiyalashda badiiy adabiyotning 
o‘rni beqiyos. Lekin badiiy asardagi kitobxon shaxsiga ijobiy ta’sir 
ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan jihatlar, matnda aks etgan hayotiy va 
badiiy haqiqatlarni ilg‘ash, ularning ko‘ngilni tozalashga xizmat 
qiladiganlarini topib, o‘z tabiatiga singdirish, shakllanayotgan 
shaxsda osonlik bilan kechadigan jarayon emas. Ta’lim-tarbiya 
tizimida bu kabi murakkab va mas’uliyatli ishlarni amalga 
oshirish «Adabiyot o‘qitish metodikasi» deb nomlanuvchi fan va 
o‘z kasbini yaxshi ko‘radigan, yaxshi biladigan o‘qituvchining 
zimmasida.
Ma’lumki, har qanday o‘quv predmeti bo‘yicha yaratilgan 
dasturning «Uqtirish xati»da ta’lim mazmuni va uni o‘zlashtirish-
ning muhim jihatlariga alohida urg‘u beriladi. Unda o‘qituvchiga 
mazkur predmetni o‘tish jarayonida alohida e’tibor qaratilishi lozim 
bo‘lgan o‘rinlar ko‘rsatib beriladi. O‘qituvchilarning ba’zilari 
«Uqtirish xati»ni o‘qimaganliklari uchun o‘quv fanining maqsadi, 
vazifalari va mazmuniga xos bo‘lgan ustuvor jihatlar haqida to‘liq 
tasavvurga ega bo‘lolmay qoladilar. Albatta, barkamol avlodni 
shakllantirmoqchi bo‘lgan o‘qituvchiga «Uqtirish xat»idagi 
yo‘riqlar kamlik qiladi. O‘qituvchiga bu yo‘nalishda maxsus 
metodik ko‘rsatmalar, dars ishlanmalari va maslahatlar ham kerak. 
Mazkur «Adabiyot o‘qitish metodikasi» nomli o‘quv 
qo‘llanma oliy o‘quv yurtlari o‘zbek tili va adabiyoti fakultetlari 
talabalari, ya’ni bo‘lajak adabiyot o‘qituvchilari uchun bir mayoq 
darajasidagi yo‘lko‘rsatkichdir. Unda majburiy ta’lim tizimida 
ada biyot darslarini uning maqsadiga muvofiq tarzda, imkon 
qadar samaraliroq tashkil etish uchun zarur bo‘lgan bilimlarni 
qamrab olishga harakat qilingan. Qo‘llanmaning yutuqlari o‘zi 
bilan, albatta, lekin kamchiliklarini bartaraf etib, uni yana-da 
takomillashtirishda mutaxassis va amaliyotchilarning xolis fikr-
mulohazalari katta yordam beradi. Qo‘llanma takomillashtirilib, 
o‘quv jarayonidagi barcha nozik jihatlarni imkon qadar hisobga 
oladigan holatga keltirilishi maqsadga muvofiq, albatta. Chunki 
u respublika ta’lim muassasalarida ta’lim olayotgan minglab 
bo‘lajak o‘qituvchilar faoliyatini tashkil etishga asos bo‘ladigan 
manbadir. U qanchalar mukammal bo‘lsa, millatning ma’naviy 


5
kamolotini ta’minlash ishi shuncha badastir bo‘ladi. Shu boisdan 
bu borada 
aytilgan har qanday fikr, taklif va mulohazalar o‘ylab 
ko‘riladi, lozim topilganlari inobatga olinadi.
Hurmatli talabalar! Mazkur o‘quv qo‘llanmadagi mavzular 
bo‘yicha tuzilgan savol-topshiriqlar Sizlardan o‘qiganlaringizni 
so‘zma-so‘z takrorlashni emas, balki barcha o‘quv fanlari 
bo‘yicha o‘zlashtirgan bilimlaringizga tayangan holda o‘ylab 
ko‘rib, o‘z mustaqil fikringizni aytishni nazarda tutgan holda 
tuzilgan. Yana shuni ham ta’kidlash joizki, mavzular bo‘yicha 
taqdim etilgan savol va topshiriqlar zimmasiga matn mazmunida 
siz bilishingiz, nafaqat bilishingiz, balki bo‘lajak adabiyot 
o‘qituvchisi sifatida ongingiz hamda ruhiyatingizga joylab 
olishingiz shart bo‘lgan jamiki muhimlarga sizning e’tiboringizni 
qaratish yuki ortilgan. Ertangi amaliy faoliyatingizda Sizga suv 
bilan havodek zarur bo‘ladigan muhim jihatlar nazaringizdan 
chetda qolib ketishiga yo‘l qo‘ymaslikka harakat qilingan. 
Ularning barchasiga, hamma birdek javob bera olmasligi ham 
mumkin, bu shart ham emas, albatta. Chunki Xudoning har bir 
yaratig‘i o‘z qobiliyati va qiziqishlari, o‘z iqtidori va intellektual 
imkoniyatlariga ega. Hammadan bir xil bilim talab qilish aqlli ish 
emas. Har kim aqli yetgancha ish tu tadi. Gap shundaki, bilimli, 
o‘z yurti va millatining kelajagi uchun og‘riydigan, O‘zining 
ham shaxs, ham o‘qituvchi sifatida ma’naviy kamolotini 
ta’minlashga yuz tutgan Shaxslar o‘rtachalarning qurboni bo‘lib 
qolmasligi uchun shu murakkab yo‘l tanlandi. Mukammallik 
sari intilgan talabalar ularning barchasiga javob berishga 
intilishlari, o‘zlarini sinab ko‘rishlari tabiiy, albatta. O‘zingizni 
kuzating-a, berilgan savol-topshiriqlarning mohiyatiga kirib 
ularga o‘z bilimingiz, saviyangiz va dunyoqarashingizdan kelib 
chiqib javob berganingiz sari ma’nan ko‘tarilayotganingizni his 
qilasiz. Bu jarayonda sizga Oq yo‘l!!! To‘g‘ri tushunganingiz 
uchun tashakkur! 


6
7

Download 1,72 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   140




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish