1. Ko’pyoqlar haqida tushunchalar va ularning proеktsiyalari. Muntazam ko’pyoqliklar



Download 461,5 Kb.
bet1/13
Sana13.04.2022
Hajmi461,5 Kb.
#549412
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13
Bog'liq
1. Ko’pyoqlar haqida tushunchalar va ularning proеktsiyalari. Mu
2-mavzu slayd, Jamila, 1-2-lekciya , 9 Oqıw ámeliyatı, SELECT sóz dizbeginiń ápiwayılastırılgan sintaksisi, Hurziya 3-21, Tema, Mexanik háreket, INTERNET, Ma\'lumotlar bazasi Sh Nazirov, A Ne\'matov, R Qobulov, N Mardonova, Документ Microsoft Word, ККС салыгы1, qiyosiy pedagogik tadqiqotlarning do, qiyosiy pedagogik tadqiqotlarning do

Ko’pyoqlar haqida tushunchalar va ularning proеktsiyalari. Muntazam ko’pyoqliklar

Reja:



1. Ko’pyoqlar haqida tushunchalar va ularning proеktsiyalari.
2. Muntazam ko’pyoqliklar.
3. Ko’pyoqliklarning tekis chizmada tasvirlanishi.


Umumiy ma’lumotlar


Ta’rif. Hamma tomonidan
tekis ko‘pburchaklar bilan chegaralangan geometrik rasm - ko’pyoqliklar deyiladi.

Tekis ko‘pburchaklarning o‘zaro kesishuvidan hosil bo‘lgan kesmalar, ko’pyoqliklarning-qirralari va qirralar orasidagi ko‘pburchaklarni uning yoqlari deb ataladi. Qirralarning o‘zaro kesishuv nuqtalari ko’pyoqliklarning uchlari deb yuritiladi (6.1, 6.2-rasmlar).


Ko’pyoqliklarning barsha yon yoqlarining yig‘indisi uning sirti deb ataladi. Ko’pyoqliklarning uchlari va qirralari uning aniqlovshilari hisoblanadi (6.1-rasm). Ko’pyoqliklarning bir yon yog‘ida yotmagan ikki ushini birlashtiruvshi kesma uning diagonali deb ataladi (6.2-rasm). Ko’pyoqliklar aniqlovshilari uning istalgan yon yog‘iga (tekislikka) nisbatan bir tomonda joylashsa, uni qabariq ko’pyoqliklar, aksinsha botiq ko’pyoqliklar deb yuritiladi. Ko‘pyoqlirlarining bir nesha turlari mavjud bo‘lib, ulardan quyidagilarni ko‘rib shiqamiz:



Ta’rif. YOqlaridan biri tekis ko‘pburchak bo‘lib, qolgan yoqlari esa umumiy ushga ega bo‘lgan uchburchaklardan tuzilgan ko’pyoqliklar piramida deyiladi
Piramida

Ko‘pburchak piramidaning asosi va uchburchaklar esa uning yon yoqlari deb ataladi. Yon yoqlarining umumiy ushi piramidaning ham ushi hisoblanadi va u asos tekisligida yotmaydi. Asosi muntazam ko‘pburchakli piramida muntazam piramida deb ataladi. Piramida balandligi asosining markazidan o‘tib, unga perpendikulyar bo‘lsa, uni to‘g‘ri piramida, perpendikulyar bo‘lmasa og‘ma piramida deb yuritiladi (6.1-rasm).



Ta’rif. YOn yoqlari to‘rt burchaklardan va asosi ko‘p burchakdan iborat bo‘lgan ko’pyoqliklar prizma deyiladi.


Prizma

Yon yoqlarning kesishuv chiziqlari – prizma qirralari, qirralar orasidagi ko‘p burchaklining yoqlari deyiladi (6.2-rasm). Prizmani barsha qirralarini kesuvchi parallel tekisliklarda hosil bo‘lgan ko‘pburchaklar–prizmaning asoslari deb ataladi. YOn qirralari asosiga nisbatan og‘ma yoki perpendikulyar bo‘lsa, prizma ham mos ravishda og‘ma yoki to‘g‘ri prizma deb atladi. Asosi muntazam ko‘pburchak bo‘lgan prizma, muntazam prizma deb yuritiladi.


Asoslari o‘zaro parallel tekisliklarda yotgan ikkita ko‘pburchakdan va yon yoqlari esa asos uchlaridan o‘tuvchi uchburchaklar va trapetsiyalardan iborat bo‘lgan ko’pyoqliklar prizmatoid deyiladi (6.3-rasm). Ko’pyoqliklar bir jinsli qabariq, bir jinsli botiq, yulduzsimon hamda ularning birlashishidan hosil bo‘lgan murakkab ko’pyoqliklarga bo‘linadi. Bir jinsli qabariq ko’pyoqliklar muntazam va yarim muntazam ko’pyoqliklarga ajraladi. Muntazam qabariq ko’pyoqliklar o‘zaro teng bir xil muntazam ko‘pburchaklardan iborat yoqlarga, o‘zaro teng ikki yoqli burchaklarga va o‘zaro teng qirralarga ega bo‘ladi. Bu ko’pyoqliklar asosan besh xil bo‘lib Platon jismlari deb yuritiladi (6.1-jadval).


Download 461,5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika instituti
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
tashkil etish
O'zbekiston respublikasi
махсус таълим
toshkent davlat
vazirligi muhammad
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
saqlash vazirligi
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
fanidan tayyorlagan
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
coronavirus covid
risida sertifikat
qarshi emlanganlik
vaccination certificate
covid vaccination
sertifikat ministry
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
moliya instituti
ishlab chiqarish
fanining predmeti