1. Chekish. Tamaki va uning mahsulotlari. Tamaki chekishning zararli oqibatlari



Download 15.66 Kb.
bet1/3
Sana17.06.2021
Hajmi15.66 Kb.
  1   2   3

4 - mavzu: ZARARLI ODATLARNING INSON SALOMATLIGIGA TA’SIRI. OITSNING KELIB CHIQISHI, TARQALISHI, OQIBATLARI, OLDINI OLISH.

Reja:

1. Chekish. Tamaki va uning mahsulotlari.

2. Tamaki chekishning zararli oqibatlari.

3. Alkogol ichimliklari, ularning asoratlari.

4. Giyohvandlik va uning zararli oqibatlari

5. OITSning kelib chiqishi va geografik tarqalishi.

6. OITSning oldini olish.

Talabaning sog‘lom hayot tarzini chekish, alkogol ichimliklari va giyoxvand moddalarni iste’mol qilishdan qat’iyan voz kechishsiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. Ular sog‘liqni va ishchanlikni eng xavfli dushmanidir. Yuqoridagi xolatlar ish va ijodiyotga salbiy ta’sir qiladi, natijada turli kasalliklar va ijtimoiy turmush tarzi tushib ketish xolatlari kelib chiqadi. Bular esa odam, uning oilasi va butun jamiyat uchun og‘ir asoratlarga olib keladi. Chekish. Tamaki va uning mahsulotlari. Tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish inson sog‘ligi uchun juda xavfli xisoblanadi. Tamaki chekuvchi insonning o‘z sog‘ligigagina salbiy ta’sir qilib qolmay, balki yon-atrofdagi uni o‘rab turgan kishilarga xam zararli xisoblanadi. Chekish - bu zararli va xavfli odat xisoblanadi. Ba’zi bir insonlar chekish aqliy ish qobiliyatini oshiradi deb xisoblaydi. Ba’zi olib borilgan natijalar shuni ko‘rsatdiki, tamaki bosh miya faoliyatiga ta’sir etib, nerv xujayralari faoliyatining susayishiga olib keladi, yana nerv tolalarini qo‘zg‘alish xolatiga keltirish uchun, tamaki iste’mol qilishga to‘g‘ri keladi. Filtrli tamaki chekish natijasida xam inson organizmiga 300 dan ortiq zaxarli elementlar tamaki tutuni orqali kiradi. Ular orasida xavflilari - katron (smola), nikotin kislotasi, karbonat angidrid va boshqalar. Zararli moddalar ichida eng asosiy o‘rinni katron (smola) egallaydi. Katron tarkibidagi zaxarli moddalar inson organizmida saraton kasalligini chaqiradi. Bundan tashqari surunkali bronxit xamda «kashanda yo‘tali»ni keltirib chiqaradi. Nikotin - eng zaharli moddalardan biri xisoblanadi. Nikotin organizmda tez qonga so‘rilib, 7 sekund mobaynida xamma organlarga qon orqali yetib boradi. Nikotin - o‘ta zaxarli modda; insonlar uchun o‘lim dozasi - 50 mg. Bir dona tamaki chekish natijasida organizmga 1 mg nikotin moddasi kiradi. Har bir inson birinchi bor chekkanda, o‘zida noxush xolatlarni xis etadi, ya’ni bosh aylanishi, bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi va umumiy xolsizlik. Bu xolatlar sekin-asta yo‘qola boradi va inson surunkali chekuvchiga aylanadi. Bundan tashqari, tamaki chekish xar xil organlarga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Bunda asosan yurak-qon tizimi va nafas a’zolari zararlanadi. Miokard infarkti kasalligi tamaki iste’mol qilmaydiganlarga nisbatan chekuvchilar orasida ikki marotaba ko‘proq uchraydi. Tamaki chekuvchi insonlar boshqalarga nisbatan 8-15 marta o‘pka emfizemasi bilan, 3-5 marta aorta - qon tomirini kengayishi bilan kasallanadilar. Xar bir yettinchi chekuvchida obliteratsiyali endoartrit rivojlanadi. Bu esa o‘z navbatida oyoqlar gangrenasiga olib keladi. 45 yoshdan oshgan erkaklarda uchraydigan kasalliklarning 30%i chekishga moyilligi bilan bog‘liq. 40-49 yoshdagi chekuvchilarda chekmaydiganlarga nisbatan o‘lim 3 marta yuqori, 60-64 yoshdagilar orasida esa o‘lim 19 marta yuqori Jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchilar va sportchilar orasida chekuvchilar bo‘lsa, bu ularning organizmiga yanada salbiyroq ta’sir ko‘rsatadi. Chekish ularning yurak-qon tomir tizimi va nafas a’zolari organlari tizimi ko‘rsatkichlarini susaytiradi. Sportchilar orasidagi chekuvchilarni tekshirish natijalari bizga shuni ma’lum qildiki, ularning psixofiziologik xolati susayadi. Chekuvchi sportchilarda xarakat reaksiyasi tezligi chekmaydigan sportchilarga nisbatan 8-14% kam bo‘ladi, aniqlik reaksiyasi 16-21%, muskullarning aniq xarakati 11-15% kam bo‘ladi. Bu borada ingliz fiziologi G.Kennedi va shved fiziologi A.Xuga sportchilar orasida tekshiruvlar o‘tkazish natijasida buni to‘la isbotlab berishgan.

Chekishdan voz kechish uchun quyidagilarga amal qiling va Siz, kuchli iroda va xoxishingiz evaziga maqsadingizga erishasiz.

1. Jamoat joylarida, transportda va xonadonlarda chekmang.

2. Kuniga 1 donadan stgareta chekishni kamaytirib boring.

3. Oila a’zolaringiz va do‘stlaringizga chekish asoratlari xaqida gapirib turishni odat qiling.

4. Xaftasiga 1 kun chekmaslikni odat qiling.

Mabodo Sizda chekish istagi paydo bo‘lganda:

1. Xar kuni sharbatlar iching. 2. Yoqtirgan konfetingizni shiming. 3. Yoki yeryong‘oq iste’mol qiling. 4. Chekishni eslatuvchi narsalar - sigaret, kuldonni yashiring. 5. Chekuvchilardan uzoqroq yuring. 6. Xar kuni badantarbiya bilan shug‘ullaning. 7. Tabiat qo‘ynida ko‘proq sayr qiling. 8. Ovqat ratsioniga ko‘proq ko‘kat, sabzavot va sitrus mevalarni qo‘shing




Download 15.66 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
samarqand davlat
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
bilan ishlash
fanining predmeti
Darsning maqsadi
navoiy nomidagi
o’rta ta’lim
Ishdan maqsad
haqida umumiy
nomidagi samarqand
fizika matematika
sinflar uchun
fanlar fakulteti
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
ta'lim vazirligi
moliya instituti
universiteti fizika
Ўзбекистон республикаси
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
Toshkent axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Buxoro davlat