Mavzu: Qadimgi tarix sivilizasiyasining boshlanishi eng qadimgi odam rivojining bosqichlari


Mavzu: Olimlar va mutafakkirlar. Qadimgi yunoniston asotirlari. Reja



Download 320,5 Kb.
bet12/15
Sana11.01.2017
Hajmi320,5 Kb.
#46
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15
Mavzu: Olimlar va mutafakkirlar. Qadimgi yunoniston asotirlari.
Reja:



  1. Qadimgi Yunonistonda fan

  2. Afinalik donishmandlar

  3. Falsafa va faylasuflar

Mashhur Yunon faylasufi Geraklit yer yuzidagi hamma narsa olovdan kelib chiqqan deya uqtirar edi. “Bir daryoga ikkinchi marta sho`g`iy olmaysan”, “hamma narsa oqadi hech narsa bir joyda turmaydi” degan mashhur hikmatlar unga mansubdir. Frakiyalik Demokrit degan faaylasuf Geraklit fikriga e’tiros bildirgan, bizni qurshab turgan hamma narsa mayda –mayda zarralardan –atomlardan tashkil topgan degan fikrni bildirgan. Yunon faylasufi Diogen insonlarda hech qanday ehtiyojlar bo`lmasligi shart degan fikni o`z ta’limotining asosi deb bilgan. Mil. avv. V asrda Gerodot “Tarix” deb nomlangan kitob yozgan. Misr, Mesopotamiya va shimoliy Qora dengizbo`yi koloniyalari bo`ylab sayohatini nihoyasiga yetkazganda Gerodotni hali Yunonistonda birov tanimas edi. O`z vatandoshlarini “Yunon –fors urushlari to`g`risidagi Tarix” asari bilan tanishtirgandan so`ng birdaniga mashhur kishiga aylandi. Qadimgi yunon olimi Aristotel to`plagan bilimlarini alohida tarmoqlarga ajratadi. Aristotelni sharqda “Arastu” deya aytish keyinchalik odatga aylangan. Rivoyatlarga ko`ra yunon fizigi Arximedko`zgular tizimidan foydalanib yorug`likni bitta nuqtaga jamlagan va yunonlar ustiga hujum qilib kelayotgan rimliklarning kemalarini yondirib yuborgani haqida hikoyalar mavjud. Shuningdek, Arximed richag qonunini ishkab chiqqan va mashhur bo`lib ketgan bir iborani aytadi: “Menga tayanch nuqtasini topib bering, yerni o`z o`qidan chiqarib yuboraman!” Rimliklar uning jonajon shahri Sirakuzani bosib olganida qumda chizmalar chizganicha matematikaga oid bir masalani yechishga urinib o`tirgan ekan. Afinalik mashhur faylasuf Sokrat (O`rta Osiyoda keyinchalik “Suqrot” tarzida eytilgan) o`zining dono hikmatlari tufayli shaharning eng aqlli kishisi deb e’lon qilngan. Bunga javoban Sokrat shunday debdi : “Maning donishmandligim shundaki, kamina faqat hech nimani bilmasligimni bilaman, xolos!” Sokrat hech mahal o`z asarlarini qog`ozga tushirmagan. Sokratning g`oyalari Atlantida degan xayoliy (idea) davlat to`g`risida ta’limot yaratgan Platon degan Tag`in bir yunon faylasufining muloqotlari orqali bizgacha yetib kelgan. Platonni endilikda “Aflotun” sifatida ham bilamiz. Sokratning bizgacha mashhur bir hikmati ham yetib kelgan: “Xudo bizning o`zimizdadir!” Delfiya ibodatxonasidagi bitik uning sevimli hikmati ekan : “O`z –o`zingni anglagin va bilgin!” Sokrat yaxshilik va yomonlik nima degan masalaga javob berishga harakat qilgan. Yomon, aldoqchi va shafqatsiz bo`lishga qaraganda yaxshi, halol, rahmdil bo`lish ancha yaxshiroq, deb uqtirgan faylasuf.



Qadimgi yunonistoning asotirlari –xudolar va bohodirlar haqidagi rivoyatlaridir. Har xil titanlar (xudolardan tug`ilgan pahlavonlar), yovuz maxluqotlar, sirenala (yarim qush, yarim ayollar), kentavrlar (yarim odam, yarim ot qiyofasidagilar), sikloplar –peshonasida biita dumaloq ko`zi bo`lgan afsonaviy mavjudodlardir. Asotir (yunon tilida “mif”) mamlakat tarixidagi qadimgi davr haqida ko`p narsalarni bilishga imkon beradi. Olam va xudolarning kelib chiqishi haqidagi asotir ham maroqli. Yer, osmonni –Geya va Uran bunyod etgan. Asotirlarda aytilishicha azalda yer hamma tomondan dengizlar bilan o`ralganligi, dastlab ularning hukmdori okean degan titan bo`lgan. Ulkan osmon gumbazi yerning bir chekkasida turguvchi Atlas degan titan yelkalariga suyanib turrakan. Yunonlarning rivoyatlari Gerakl, Axill, Tesey va Ayaks singari bahodir qahramonlar jasorati haqida naql qilingan. Qadimgi yunonlarning uch xudosi olamga hukmronlik qilar edi: Zevs osmonda, Poseydon dengizda, Aid marhumlar saltanatida oliy hukmkdor edi. Yunonlarning e’tiqodicha Makedoniya va Fessaliya chegarasidagi bir tog`da, Yunonistonning viloyatlaridan birida Elidada, Olimp tog`ida yashgan. Qadimgi yunonlarning xudolari va ilohlari ham odamlarga ancha o`xshaydigan bo`lgan. Olimp tog`i xudolarini timsolini tasvirlar ekan, yunonlar xudolarni qizg`anchiq va shafqatsiz, kunini bazmijamshid va ermakbozlikda o`tkazadi, bir –biri bilan tortishadi, deb hisoblaganlar. Yunonlar xudolarning hohish irodasi qarshi borganlarni qattiq jazolaydi deb bilganlar. Shuningdek xudolardan, Applon –Zevsning o`g`li, yurug`lik, musiqa, she’riyat xudosi, Afina –Zevsning qizi, jangari ayol, donishmandlik ilohasi, Gelios –quyosh xudosi va Demitra –dehqonchilik va hosildorlik ilohasi kabi xudolari bo`lgan, yunonlar ularga qattiq e’tiqod qilganlar.



Katalog: ld
ld -> E. Z. Nuriddinov Nizomiy nomli tdpu «Xorijiy mamlakatlar tarixi» kafedrasi mudiri, tarix fanlari doktori
ld -> Adabiyot so'z san'ati uvchi! -~ ildan boshlab «Adabiyot»
ld -> Tarix /£} y tv qadimgidunyo I 1
ld -> Rossiya imperiyasining turkistonni bosib olishi, uning istibdodiga qarshi turkiston xalqlarining milliy ozodlik kurashi
ld -> Yillarda arab davlatlari. Urushning arab davlatlariga ta'siri
ld -> Milliy istiqlol g’oyasi: asosiy tushunca va tamoyillar
ld -> Atmosfera havosini muhofaza qilish
ld -> Funksiya parametrlari va argumentlari Kelishuv bo’yicha argumentlar Ko’rinish sohasi. Lokal va global o’zgaruvchilar
ld -> Muhtaram do‘stlar!
ld -> Annotatsiya. «O’zbekiston tarixi» bo’yicha tayyorlagan ma’ruza matnlari fanning barcha ma’lumotlarini o’z ichiga qamrab olgan. O’quvchilarning tarix sohasidagi bilimlarini shakillantirishga qaratilgan

Download 320,5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
davlat pedagogika
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
vazirligi muhammad
таълим вазирлиги
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
Ishdan maqsad
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
fanidan mustaqil
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
covid vaccination
qarshi emlanganlik
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti