P. S. Su L t o n o V ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish asoslari



Download 5,7 Mb.
Pdf ko'rish
bet3/186
Sana19.05.2023
Hajmi5,7 Mb.
#941004
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   186
Bog'liq
Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish asoslari. Sultonov P

Sog‘lomlashtirish 
ahamiyati deyilganda sof tabiiy unsurlar 
(musaffo havo, toza suv, unum dor tuproq, bahavo o ‘rmon)ning 
va shifo beruvchi tab iiy m o d d a va ja ra y o n la rn in g inson 
salomatligiga ijobiy ta ’siri tushuniladi. Bundan qariyb ming yil 
avval yashab o ‘tgan buyuk o'tmishdoshimiz Abu Ali ibn Sino 
« O d a m la r sa lo m a tlig i ta sh q i s h a ro it b ila n c h a m b a rc h a s 
bog iangan » deganda tabiatni aynan shu xususiyatini nazarda 
tutgan bo'lishiga shubha qilmasa ham bo ‘ladi.
Tarbiyaviy 
a h a m iy a ti d e y ilg a n d a s o f h a q iq iy ta b ia tn i 
kishilarda oliyjanoblik, xushfe’llik, bag'rikenglik, vatanparvarlik, 
ulug'vorlik, muloyimlik kabi axloqiy xislatlarni uyg'otish va 
shakllantirish xususiyatlari tushuniladi. Tabiat q o ‘ynida yoki tez- 
tez u bilan birga bo'lish insonlarning yoshidan q a t’i nazar ularda 
insoniy fazilatlarning kamol topishiga yordam beradi. Jamiyatda 
kuzatiladigan ruhiy qashshoqlik, loqaydlik, qo ‘pollik, jahldorlik, 
ra h m -sh a fq a tsiz lik , v a h sh iy lik k a b i illa tla rn in g avj olish 
sabablarid an biri ham kishilarni su n ’iy (texnogen) m uhitga 
tushib, tabiatdan ajralib qolganliklaridandir.
Tabiatning 
estetik 
aham iyati beqiyosdir. Insondagi barcha 
go‘zallik, mukammallik, musiqa, tasviriy san’at, kuy-navo hislari 
va u la rg a b o 'lg a n e h tiy o jla rin in g negizida ta b ia t y o tad i. 
T abiatdagi yam -yashil vodiylar, zilol suvli buloq va soylar
p u rv iq o r to g 'la r, bepoyon kenglik lar, ran g -b a ra n g gullar, 
x u sho voz va chiro y li q u s h la r inson uchu n fa q a t m oddiy 
n e ’m a tla r m a n b a ig in a em as, b alk i b itm as-tu g a n m a s ijod
g o ‘zallik, did va ruhiy quvvat m anbaidirlar.
K o'rinib turibdiki, inson ham jism onan, ham ruhan atrof- 
tabiiy m uhit bilan uzviy bog‘liq ekan. U tirik organizm sifatida


o ‘z mavjudligini t a ’m inlash uchun doim o tabiat bilan m odda, 
energiya va axborot alm ashib turishga majburdir. Bu degan so‘z, 
inson tabiatni tarkibiy qismi sifatida u bilan birgalikda, uni ichida 
m avjud b o 'la oladi dem akdir.
Insonning tabiatga ta ’siri boshqa faol bo'lm agan mavjudotlar 
(o'simlik va hayvonot) ta ’siriga nisbatan faol va xarakteri jihatdan 
tubdan farq qiladi. Y a’ni, inson ongi tufayli tabiatni o ‘z ehtiyoji 
va m aqsadiga m uvofiq tarzd a o 'z g a rtirish va m oslashtirish 
im koniyatiga ega. T a b ia t bilan b o ‘ladigan m u n o sab atlard a 
insonga faollik va boshqa tirik mavjudotlar orasida yetakchilik 
qilish huquqini beruvchi omil 
inson ongi 
ijtimoiy muhitda, ya’ni 
jam iyatda shakllanadi. Yuqoridagi fikrlardan kelib chiqib insonni 
ikkita, y a’ni tabiiy va ijtimoiy m uhitlarning m ahsuli bo‘lgan 
b io ijtim o iy m a v ju d o t deb a ta s h m u m k in . In so n d a ham
moddiy(tana) va ruhiy (ong) mohiyat mujassamlashgandir. U tirik 
m av jud ot sifatid a ta b ia t m ahsuli, ongi tufayli esa ijtim oiy 
m u h it(ja m iy a t) m ahsuli h iso b la n a d i. 0 ‘zlarin in g biologik 
xususiyatlari, ijtimoiy mavqelari va boshqa sharoitlariga k o ‘ra 
turlicha ongga ega bo'lgan kishilar birgalikda kishilik jam iyatini 
tashkil etadilar. Bundan k o'rinib turibdiki, inson tabiat bilan 
jamiyat o'rtasidagi bog‘lovchi k o'prik vazifasini o ‘taydi. Bundan 
yana shunday xulosa ham kelib chiqadiki, inson tabiatni uzviy 
tarkibiy qismi bo'lganligi uchun ular tashkil etgan jam iyat ham 
tabiatsiz m avjud b o ‘la olm aydi. Boshqacha qilib aytganda, 

Download 5,7 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   186




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish