O’zbekiston Respublikasi Navoiy kon metallurgiya kombinati Navoiy davlat konchilik instituti “Mashinasozlik texnologiyasi” kafedrasi



Download 4,49 Mb.
bet1/14
Sana05.07.2022
Hajmi4,49 Mb.
#741059
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14
Bog'liq
2 5334887510969423578
6-sinf Tarix 2020 imtihon javoblari, Exercise 3 unit 23 savollar, glossary-23, xalqaro, Liderlar kitobi , ommabop operatsion tizim, MOXT SLAYD

O’zbekiston Respublikasi
Navoiy kon metallurgiya kombinati

Navoiy davlat konchilik instituti


Mashinasozlik texnologiyasi” kafedrasi
«AMALIY MEXANIKA»
fanidan


Amaliy mashg’ulotlarni bajarish bo’yicha o’quv qo’llanma


Navoiy 2022
Kirish
Mashinasozlik sanoat va qishloq xo’jaligining taraqqiy etishi uchun zarur bo’lgan texnikaviy baza yaratadi. Shunday ekan, har bir ishchi, injener hamda olimning vazifasi zamonamiz talabiga to’la javob beradigan, yuqori unumli, mustaxkam va foydali ish koeffi­sienti yuqori bo’lgan yangidan-yangi mashinalar yaratishdan iborat. Buning uchun mashinalar loyixalashda ular detallarining mumkin qadar yengil, yetarli darajada mustaxkam, ishqalanishga chidamli, shak­li oddiy, ishlatilishi qulay va xavfsiz, shuningdek, davlat stan­dartlari (GOST) da quyilgan talablarni to’la qondiradigan bo’li­shiga erishish kerak. Bundan tashqari, detallar ishdan chiqqanda yan­gisiga tez va oson almashtiriladigan bo’lishi ham zarur.
Tabiiyki, bunday vazifani yuqori malakali mutaxassislargina hal qila oladi. Ana shunday mutaxassislar tayyorlashda Amaliy mexanika fani alohida o’rin tutadi.
Shunday qilib, Amaliy mexanika fani injenerlik praktikasida ko’plab uchraydigan, deyarli hamma turdagi mashinalar uchun umumiy bo’lgan detal` va uzellarning tuzilishini hamda ularni iqtisodiy jihatdan tejamli qilib hisoblash va loyixalash usullarini o’rganuvchi fandir.
Bu fan nazariy mexanika, mexanizm va mashinalar nazariyasi materiallar qarshiligi, metallar texnologiyasi va chizmachilik kabi fanlarga asoslanadi. Shu bilan birga, u mashinasozlik ixtisosliklarini o’rganuvchi maxsus fanlarning asosi hisoblanadi.


1-Amaliy mashg’ulot
Tekis egilish. Egilish. Eguvchi moment, ko‘ndalang kuch. Sof egilish.Differensial bog‘lanishlar.
Brus (balka) o’z o’qidan o’tuvchi bir tekislikda yotgan kuchlar ta’sirida bo’lsin.Bu kuchlar ta’sirida balka egiladi. Uning ko’ndalang kesimlarida eguvchi moment, ko’ndalang kuch, bo’ylama kuchlar hosil bo’ladi. Agar simmetriya tekisligida yotuvchi kuchlar brus o’qiga perpendikulyar bo’lsa, ko’ndalang kesimda N=0 bo’ladi. Bunday egilish ko’ndalang egilish deyiladi. Ko’ndalang kesimda faqat eguvchi moment hosil bo’lsa, balkaning egilishi sof egilish deyiladi.
Balkaning ko’ndalang kesimida hosil bo’ladigan ichki zo’riqishlar (M,Q,N.) ning balka uzunligi bo’ylab o’zgarishini ifodalovchi funksiya grafigi shu ichki zo’riqishlarning epyurlari deyiladi.Ichki zo’riqishlar epyurlarini ko’rishda kesish usullaridan qo’llanilib, chap yoki o’ng kesimning muvozanati tekshiriladi. 20-shakl.



. 20-shakl.


Eguvchi moment epyurasini qurishda balka pastki tolalarini cho’zuvchi tashqi kuch eguvchi momenti musbat,ustki tolalarini cho’zuvchi tashqi kuch eguvchi momenti manfiy ishora bilan olinadi. Musbat ishorali eguvchi moment epyurasi balka o’qidan yuqoriga, manfiy ishorali eguvchi moment epyurasi balka o’qidan pastki quriladi (20-shakl). Ko’ndalang


kuch epyurasini qurishda kesimdan qaraganda chap yoki o’ng qismni soat strelkasi yo’nalishiga teskari aylantiruvchi tashqi kuch manfiy ishora bilan soat strelkasi yo’nalishi bo’ylab aylantiruvchi tashqi kuch musbat ishora bilan balka o’qiga perpendikulyar o’qga proyeksiyalanadi. Musbat ishorali ko’ndalang kuch epyurasi balka o’qidan yuqoriga, manfiy ishorali ko’ndalang kuch epyurasi balka o’qidan pastda tanlangan masshtabda quriladi.
Eguvchi moment, ko’ndalang kuch va yoyilgan kuch intensivligi orasida quyidagi differensial munosabat mavjud



Bu differensial munosabatdan foydalanib, bir necha xulosalarni chiqarish mumkin.
Eguvchi moment epyurasini chegaralovchi chiziqqa o’tkazilgan urinmaning epyura o’qi bilan tashkil etgan burchak tangensi ko’ndalang kuch qiymatiga teng.
Ko’ndalang kuch musbat bo’lgan balka oraliqlarida eguvchi moment o’suvchi (chapdan o’ngga), manfiy bo’lgan balka oraliqlarida kamayadi.
Ko’ndalang kuch o’zgarmas qiymatga ega bo’lgan oraliqqa eguvchi moment tog’ri chiziq bilan chegaralangan bo’ladi.
Agar ko’ndalang kuch epyurasi oraliqlar chegarasida sakrashga ega bo’lmasa, bu oraliqlardagi M eguvchi moment epyuralari sinmasdan tutashadi.
Eguvchi moment ekstremumga erishgan kesimlarda ko’ndalang kuch nol qiymatga erishadi.
Juft kuch qo’yilgan balka kesimida eguvchi moment epyurasi sakrashga erishadi.Sakrash qiymati juft kuch momentiga teng bo’ladi. To’plangan kuch qo’yilgan balka kesimida ko’ndalang kuch sakrashga ega bo’ladi. Sakrash qiymati to’plangan kuch qiymatiga teng bo’ladi.
Yoyilgan kuch qo’yilgan balka oraliqlarida eguvchi moment, ko’ndalang kuch epyurasi egri chiziqli qonuniyat bilan o’zgaradi. Agar yoyilgan kuch bir tekis taqsimlangan bo’lsa eguvchi moment epyurasi ikkinchi tartibli egri chiziq bilan, ko’ndalang kuch epyurasi to’g’ri chiziq bilan chegaralangan bo’ladi. Balkaga yoyilgan kuch qo’yilmagan bo’lsa eguvchi moment, ko’ndalang kuch epyurasi to’g’ri chiziq bilan chegaralangan bo’ladi.
Egilishda ishlaydigan balka ko’ndalang kesimlarida faqat eguvchi moment hosil bo’lsin.Balkaning sirtiga to’r chiziqlar chizilsa,egilishda dastlab gorizantal bo’lgan chiziqlar aylana yoyi bo’ylab egiladi.Vertikal chiziqlar esa vertikaligicha qolib dastlabki holatidan ma’lum burchakka og’adi.
Bu esa quyidagi xulosalarni chiqarishga dalolat beradi.
1.Egilishda tekis kesimlar gipotezasi o’rinli bo’ladi.

  1. Balkaning ustki tolalari siqilsa pastki tolalari cho’ziladi. Demak shunday qatlam (tola) mavjudki u cho’zilmaydi ham siqilmaydi ham. Bunday qatlamga neytral qatlam deyiladi.Neytral qatlam bilan ko’ndalang kesim tekisligining kesishish chizig’ini esa neytral chiziq yoki neytral o’q deyiladi.

Neytral qatlamdan u masofada yotgan qatlam tolalarining deformatsiyasini hisoblaylik.


22-shakl.




formula bilan aniqlanadi.
Demak har bir tolaning cho’zilishdagi normal kuchlanishi
(79)
Normal va urinma kuchlanishlar bilan ichki zo’riqish kuchlari orasidagi (3) integral munosabatdan foydalanamiz.



Sz = 0, ya’ni statik moment nolga teng.

Demak, neytral o’q kesim markazidan o’tadi.


80)
(79) ,(80) dan (81)
Jzy=0 dan z,y o’qlari markaziy bosh o’qlar ekanligi kelib chiqadi.(81) dan normal kuchlanish aynan bir kesimda uning chegarasida eng katta qiymatga erishishi ko’rinadi.
(82)

(82)da Wz = - qarshilik momentini ifodalaydi.


Eguvchi moment eng katta bo’lgan kesim xavfli kesim deyiladi. Xavfli kesimda mustahkamlik ta’minlangan bo’lishi uchun undagi eng katta normal kuchlanish material uchun qo’yilgan ruxsat etilgan normal kuchlanishdan oshmasligi shart .








Download 4,49 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
davlat pedagogika
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
vazirligi muhammad
таълим вазирлиги
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
respublikasi axborot
махсус таълим
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
risida sertifikat
covid vaccination
sertifikat ministry
vaccination certificate
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti