Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakulteti



Download 393.96 Kb.
Pdf ko'rish
bet26/31
Sana13.05.2020
Hajmi393.96 Kb.
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   31
Oyning fizikaviy parametrlari. Oy – Yerning tabiiy yo‘ldoshi bo‘lishi bilan 

birga  u  Yerga  eng  yaqin  osmon  jismidir.  Shuning  uchun  Oy  boshqa  osmon 

jismlariga  nisbatan  yaxshi  o‘rganilgan.  2.6-  jadvalda  Oyning  fizik  parametrlari 

keltirilgan. 

2.6-jadval 

Fizikaviy parametrlar 

O‘lchami 

Diametri, km 

3476(0,272 Yer diametri) 

Sirtining yuzasi, km

2

 

3,79·10



7

(0,074 Yer yuzasi) 

Хajmi, km

3

 



2,2·10

10

(0,02 Yer hajmi) 



Massa, tonna 

7,35·10


19

(1/81 Yer massasi) 

O‘rtacha zichligi, kg/m

3

 



3340(0,6 Yer zichligi) 

Oy sirtidagi erkin tushish tezlanishi, m/s

2

 

1,623 



Oy sirtidagi 1-kosmik tezlik, km/s 

1,68 


Oy sirtidagi 2-kosmik tezlik, km/s 

2,375 


Yer atrofida aylanish davri 

27sutka 7soat 43minut 11,5s. 

Oyning o‘z o‘qi atrofida aylanish davri 

27sutka 7soat 43minut 11,5s 

Oyning orbital tezligi, km/s 

1,023 


Oy sutkasining davomiyligi 

29,53sutka 

Yer bilan Oy o‘rtasidagi o‘rtacha masofa, km  384401(60 Yer radiusi) 

Yerdan eng uzoqlashish masofasi, km 

406800 

Yerga eng yaqinlashish masofasi, km 

356400 

Тulin Oy tomonidan Yerning yoritilganligi, lk  0,25 

Oy sirtining o‘rtacha zichligi, kg/m

3

 



1000-1200 

 

 



Yerdan qaraganda Oyning faqat bitta yarim shari  ko‘rinishini bilamiz. 1959 

yilda Oyning yaqinida uchib o‘tgan kosmik stansiyasi birinchi marta, uning yerdan 

ko‘rinmaydigan  yarim  sharini  fotosuratga  olgan.  Bu  bizga  ko‘rinadigan  yarim 

sharidan  katta  farq  qilmasada,  lekin  unda  dengizlar  kam.  Endilikda  bu  yarim 

sharning,  Oy  tomonga  uchirilgan  avtomatik  stansiyalarining  yaqindan  turib  olgan 

juda fotosuratlarga  asoslangan, mo‘qammal kartalari tuzilgan. Apparatlar bir necha 

marta  Oy  sirtiga  ham  kundirilgan.  1969  yilda  Oy  sirtiga  birinchi  marta  ikki 

Amerikalik  astronavt  kosmik  apparatlari  qo‘ndilar(2.6-rasm).  Hozirgacha  Oyda 

AQSh ning 6 ta ekspeditsiyasi bo‘lib, ularning hammasi Yerga sog‘-omon qaytgan. 

Ular haqida 2.7–jadvalda to‘liq ma’lumotlar berilgan. 




30 

 

  



 

2.6-rasm 

 

Oy  moddalarning  namunalari  ustida  o‘tkazilgan  ximiyaviy  analizlar  Oy  jismlari 



Yerdagidek turli-tuman emasligini va ularning tarkibi bazalt tarkibiga o‘xshashligini 

ko‘rsatdi. 

 

Oyga,  shuningdek  u  yerda  ko‘pgina  ilmiy  o‘lchashlar  va  tuproqlar  ustida 



analizlar  o‘tkazgan  va  Oy  sirtida  bir  necha  10  km  masofalarni  bosib  o‘tgan  o‘zi 

yuradigan  avtomatik  laboratoriyalari  –  Lunoxodlar  yuborilgan.  Oy  sirtida,  yerdan 

tekis  bo‘lib  ko‘rinadigan  joylarda  xim  voronkalar  ko‘p  va  u  har  xil  qattalikdagi 

toshlar  bilan  to‘la.  Fanning  bu  bo‘yo‘q  yo‘tugi  yerdan  juda  uzoqda  joylashgan 

boshqa bir osmon jismining sirtidagi fizik sharoitlarni bevosita tekshirish muhimdir. 

 

 




31 

 

2.7-jadval 




Download 393.96 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   31




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
toshkent axborot
nomidagi samarqand
guruh talabasi
toshkent davlat
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
pedagogika universiteti
matematika fakulteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
bilan ishlash
махсус таълим
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
fanining predmeti
Buxoro davlat
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
tabiiy fanlar