4-nji tema. SÖZlem agzalary, SÖzlemiň baş agzalary meyilnam a: Sözlemiň baş agzalary barada maglumat Eýe Habar. Sada we goşma habar


Sada habar. Sada habaryň işliklerden bolup gelşi



Download 107 Kb.
bet8/14
Sana14.07.2022
Hajmi107 Kb.
#800769
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   14
Bog'liq
4 tema

Sada habar. Sada habaryň işliklerden bolup gelşi. Sözlemiň habary bolmak üçin işligiň asyl, ýasama, haýsy derejede we haýsy zaman-da gelşiniň grammatik taýdan onçakly parhy ýok. Şonuň üçin hem habar her hili derejede, zamanda gelen asyl, ýasama işlikleriň ikisinden hem bolup biler. Muňa garamazdan, işlikden emele gelen habaryň sözlemiň eýesi bilen özara gatnaşygynda many taýdan tapawut bar, ýagny habaryň haýsy derejedäki işlikden bolmagyna görä, ondan aňlanylýan hereketiň şol sözlemde grammatik eýe bolup gelen sözden duýalýan düşünjäniň özi ýa başga biri tarapyndan ýüze çykarylandygy, ýüze çykarmaga onuň nähi-li we neneňsi gatnaşandygy ýaly zatlar habaryň haýsy derejedäki işlikden emele gelendigi bilen duýalýar.
Deňeşdirmek üçin aşakdaky mysallary görkezmek bolar:

  1. Çopan goýanlary ýawdy.

  2. Çopan goýanlary ýawuşdy.

  3. Çopan goýanlary ýawdurdy.

  4. Goýanlar ýawuldy.

  5. Çopan ýawundy.

Bu mysallaryň bäşisinde-de her hili derejede gelen “ýawmak” sözi

işlikden bolan habardyr. Şolarda eýe bilen habaryň özara gatnaşygyn-da many taýdan tapawudyň bardygy açyk duýalýar.


a) Öten zaman formasyndaky işlikleriň habar bolup gelşi. Söz-lemiň habary öten zaman formasyndaky işliklerden bolanda, ol hereke-tiň diňe öň bolup geçendigini däl-de, hatda onuň her hili öwüşginlik-lerini hem aňladyp biler.
1) Habar işligiň ýönekeý öten zaman formasyndan bolanda, söz-lemde onuň özünden aňlanylýan hereketiň köp gezek gaýtalanman ýüze çykandygy duýalýar. M. Saýlaw okruglaryny we punktlaryny döretmeklik işi gutardy.
Oglanjyk ilki kagyzyň üstündäkilere seretdi.
2) Habar işligiň dowamly öten zaman formasynda bolsa, ol öňräk bolup geçen hereketiň birnäçe gezek gaýtalanandygyny hem aňladyp bi-ler. Meselem: Sabyr eje şonuň bilen hem hekaýasyny gutarardy.
Bu ikisi bir-birine maslahaty hernä çaý başynda bererdiler.

  1. Işligiň dowamly öten zaman formasyndan emele gelen (-ýardy, -ýärdi) habar öň bolup geçen dowamly gymyldyny hem aňladýar.

Meselem: Bu zatlara etmek üçin diňe işlemek gerekdigini ol düşünýärdi..

Download 107 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   14




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish