Laboratoriya ishlari


O’lchash namunalari va natijalari



Download 8.57 Mb.
bet17/19
Sana29.08.2021
Hajmi8.57 Mb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19
O’lchash namunalari va natijalari
a) Sinusoidal signal olish

  • YI: 0,5 V/bo’linma AC

  • Vaqt yoyilmasi 5 mks/bo’linma





  • Vin ko’prigi sinusoidal signal hosil qiladi.

  • O’lchangan signal chastotasi: f = 32.1 kHz

  1. Faza siljishini o’lchash.







  1. Y I: 0.5 V/bo’linma. AC

  2. Y II: 10 milV/bo’linma AC

Vaqt yoyulmasi 5 mks/bo’linma.

  • Tskari uzatilgan signal kirish signali bilan fazali bo’yicha mos tushishi uchun fazasi bo’yicha 180° ga siljitilgan.

  • Turli RC elementlarda tebranish chastotasini o’lchash.

    R

    kOm

    C

    pF

    F

    kGs

    47

    100

    32.1

    100

    100

    24.4

    47

    220

    20.8

    100

    220

    16.1






  • Vin ko’prikli generatori chiqish chastotasi Vin ko’prigidagi reziator qarshiligi va kondensator sig’imi bilan tanlanadi.

  • Agar Vin ko’prigidagi rezistor qarshiligi oshirilsa tebranish chastotasi kamayadi.

  • Agar Vin ko’prigidagi kondensator sig’imi oshirilsa tebranish chastotasi kamayadi.

Xulosa: Agar  qiymat kamaysa tebranish chastotasi ortadi.


Laboratoriya ishi

Mavzu: Tranzistorli kuchaytirgich

Ishdan maqsad:



  • Umumiy emitterli ulangan tranzistorli zanjirni kuchlanish bo‘yicha kuchaytirishning asosiy sxemasi sifatida o‘rganish.

  • Kuchaytirgichlarning ishchi nuqtasini o‘rnatish.

  • Ossilograf yordamida kirish va chiqish kuchlanishlarini o‘lchash, amplitudani aniqlash.


Kerakli asbob va jihozlar

Nomi Soni Seriyasi



Rastrli panel DIN A4

1 dona

576 74



Tranzistor BD 137, NPN

1 dona

578 67



Rezistor 1 кОм, 1.4 Вт, 5 %

1 dona

577 44



Rezistor 10 кОм, 0.5 Вт

1 dona

577 56



Rezistor 47 кОм, 0.5 Вт

1 dona

577 64



O’zgaruvchan rezistor 10 кОм, 1 Вт

1 dona

577 80



O’zgaruvchan rezistor 47 кОм, 1 Вт

1 dona

577 82



Kondensator 47 мкФ, 40 V, 20 %

1 dona

578 38



Kondensator 100 мкФ, 35 V, 20 %

1 dona

578 39



Kondensator 470 мкФ, 16 V, 20 %

1 dona

578 40



10 ta qisqa ulagichlar to’plami

1 dona

501 48



Funksional generator S 12

1 dona

522 621



Ta’minlash manbai AC/DC 0...12 V / 3 A

1 dona

521 485



Ikki kanalli ossilograf 303

1 dona

575 211



Ekranlangan kabel BNC/4 mm

2 dona

575 24



Juft kabel, 50 sm, qizil va ko’k

1 dona

501 45



Juft kabel, 50 sm, qora

1 dona

501 451






Nazariy qism

Umumiy emitterli ulanish ko‘pchilik kuchaytirgich zanjirlarida qo‘llaniladi. Kirish signali bazaga beriladi va chiqish signali kollektordan olinadi.

Bu tajribada kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish quyidagicha aniqlanadi:



Agar RCE<IRE (BI tok bo‘yicha kuchaytirish koeffitsiyenti) bo‘lsa, bu nisbat kollektor qarshiligining emitter qarshiligiga nisbatiga mos keladi .

Eng avvalo, kuchaytirgichning ishchi nuqtasi tranzistor bazasiga kuchlanish taqsimlagich orqali qo‘yilgan o‘zgarmas tok kuchlanish bilan o‘rnatiladi. Ishchi nuqtani to‘g‘ri o‘rnatish kirish signalining buzilishsiz kuchaytirilishiga olib keladi.

Mazkur tajribada ishchi nuqta kucaytirgich moslangan kiruvchi sinusoidal signalga mos holda o‘rnatiladi. Doimiy kuchlanish bazaga ulangan kuchlanish taqsimlagichlar bilan o‘rnatiladi hamda chiqishda simmetrik signalga ega bo‘lamiz. Agar ishchi nuqta to‘g‘ri o‘rnatilgan bo‘lsa chiqish kuchlanishi ishchi kuchlanishining yarmiga teng bo‘ladi.

Kirish va chiqish kuchlanishlarining to‘la amplitudasi U=USS qiymatlari o‘lchanadi va kollektor va emitter qarshiliklarining nisbati



bilan solishtiriladi.


1-rasm. Ishchi nuqtani o’rnatish usuli.


Tajriba qurilmasi

  • Tajriba qurilmasi 1-rasmda keltirilgan.

  • Ue kirish signali amplitudasini ossilografning birinchi kanali, Uch chiqish signali amplitudasini ikkinchi kanali bilan o‘lchang: Kanallar o‘lchash darajasini o‘rnatmalari:

  • Vaqt: 0.2 milsek /bo‘linma.

Y I: 0.5 V / bo‘linma, AC bo‘yicha

Y II: 5 V / bo‘linma, AC bo‘yicha

Umumiy ekranlash simi erga ulanganiga e’tibor qiling.


Ishni bajarish tartibi

  1. Ishchi nuqtani o‘rnatish

  • Ta’minlash manbai kuchlanishini 9 V qilib o‘rnating.

  • 47 kOm qarshilikni shunday o‘rnatingki, chiqish signali simmetrik bo‘lsin.

  • Agar zarrurat bo‘lsa, kirish signali amplitudasini ossilografda aniq cheralari bilan ko‘ringuncha oshiring.


2-rasm. Ishchi nuqta o‘rnatilgandan keying signallar ossilogrammasi.

Yuqorida: kirish signali, quyida: chiqish signali, chapda: ishchi nuqtasi noto‘g‘ri o‘rnatilgan o‘ngda: ishchi nuqtasi to‘g‘ri o‘rnatilgan



  1. Ishchi nuqta o‘rnatilganda chiqish kuchlanishini aniqlash

- Funksional generatorni zanjirdan ajrating.

- Ossilografdagi o‘rnatmalar:

Y I: 0.1 V / bo‘linma DC bo‘yicha

Y II: 1 V / bo‘linma DC bo‘yicha

Tranzistorning bazasidagi UBE va kollektoridagi UCE kuchlanishlarni o‘lchang. Umumiy zanjir erga ulanganiga e’tibor qiling.


  • Agar zarurat bo‘lsa, 47 kOm o‘zgaruvchan qarshilik bilan ishchi nuqtani toping.

  1. Signal amplitudasini aniqlash

- Funksional generatorni qayta ulang va ossilografni a) holatdagi kabi sozlang (1-rasm).

- Kirish signali amplitudasini shunday kamytiringki, signal shakli buzilmasin, ya’ni signal o‘lchash chegarasidan chiqib ketmasin.

- Kirish (Ue,ss), chiqish (Ua,ss) signallarini kuzating va qiymatini o‘lchang hamda kuchaytirish koeffitsiyentini hisoblang. Bu amalni bajarishda (YI va YII) ossilograf kanallarini to‘g‘ri rostlang.

3-rasm. Kuchaytirish koeffitsiyentini aniqlashda signal ossilogrammasi.

Yuqorida: kirish signali, quyida: chiqish signali


  1. Kuchlanish bo‘yicha kuchaytirishni aniqlash

4-rasm. Kuchaytirishi boshqariladigan bir kaskadli kuchaytirgich chizmasi.


-4-rasmda keltirilgan zanjirni yig‘ing.

- Kirish signalini iloji boricha kamaytiring (Ue,ss 0,1 V ga etganicha). Zarrurat tug‘ulsa, ossilografning kuchytirishini oshiring.

-10kOm o‘zgaruvchan qarshilikni o‘zgartirish orqali, chiqish signali buzilmagan holda bo‘lishiga erishing.

- Kirish (Ue,ss) va chiqish (Ua,ss) kuchlanishlarini o‘lchang va kuchaytirishni hisoblang. Bu amallarni (YI va YII) ossilograf kanallari o‘rnatmalarini o‘zgartirib bajaring.






5-rasm. Kuchlanish bo‘yicha kuchaytirishni o‘zgartirishda signal ossilogrammasi.yuqorida: kirish signali, quyida: chiqish signali O‘lchash namunalari va natijalar tahlili.



  1. Ube = 0.57 V, Uce = 4.5 V

O‘zgaruvchan kuchlanish bo‘yicha uzatish koeffitsientini o‘zgartirib ishchi nuqtani o‘rnatish mumkin. Ishchi nuqta shuningdek DC ta’minlash manbai orqali Uce kuchlanishni o‘zgartirib tanlanishi ham mumkin.

Kirish signalidan chiqish signali katta va 180° ga siljigan.

Kirish signali: Ue,ss = 0.44 V

Chiqish signali: Ua,ss = 4.6 V

Kuchaytirish koeffitsiyenti

va

solishtirarli darajada bir-biriga yaqin



  1. Kirish signali: Ue,ss = 43 mV

Chiqish signali: Uass = 6.2 V

Kuchaytirish koeffitsiyenti



Emitter qarshiligini o‘zgartirish (bu erda 10 kOm zgaruvchan qarshilik qo‘llaniladi) bir kaskadli kuchaytirgichning kuchlanish bo‘yicha kuchaytirishini o‘zgartirishi mumkin ekan. Kondensator signalning oz’garmas kuchlanish bo‘yicha siljishini bartaraf qiladi va ishchi nuqtani shunday boshqaradiki, kuchaytirish koeffitsiyenti faqat o‘zgaruvchan kuchlanish bo‘yicha o‘zgaradi.




Download 8.57 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
samarqand davlat
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
bilan ishlash
fanining predmeti
Darsning maqsadi
navoiy nomidagi
o’rta ta’lim
Ishdan maqsad
haqida umumiy
nomidagi samarqand
fizika matematika
sinflar uchun
fanlar fakulteti
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
ta'lim vazirligi
moliya instituti
universiteti fizika
Ўзбекистон республикаси
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
Toshkent axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Buxoro davlat