Kinematika (yun kinema harakat) mexanikaning bir boʻlimi. Jism



Download 8,67 Kb.
Pdf ko'rish
Sana24.11.2022
Hajmi8,67 Kb.
#871700


Kinematika 
Kinematika (yun. kinema — harakat) — mexanikaning bir boʻlimi. Jism 
harakatini vujudga keltiruvchi kuchlarni hisobga olmagan holda jism harakatining 
geometrik xossalarini oʻrganadi. Oʻrganiladigan obʼyekt xossalariga koʻra, nuqta, 
qattiq jism, deformatsiyalanuvchi jism, tutash muhit (gaz, suyuqlik, elastik jism) 
K.siga boʻlinadi. Odatda, K. dinamikani oʻrganishda qoʻshimcha vosita 
hisoblanadi. Nuqta va qattiq jism K.sining asosiy vazifasi nuqta yoki qattiq 
jismning muayyan sanok, sistemasiga nisbatan harakatlarini (sanoq sistemasiga 
nisbatan nuqta vaziyati koordinatalar bilan belgilanadi) va harakatlarning barcha 
kinematik tasniflari orasidagi bogʻlanishlarni aniqlashdir. 
Nuqta tezligi (t>) va tezlanish (sh) uning harakatini ifodalovchi asosiy 
kinematik omillardir. Boʻlar harakat turiga bogʻliq. Jismning eng oddiy harakati 
ilgarilanma va aylanma harakatdan iborat. Ilgarilanma harakat vaqtida jismning 
barcha nuqtalari birday harakat qiladi; jism harakatini (trayektoriyasini) ifodalash 
uchun bitta nuqtaning harakatini bilish kifoya. Har qanday jism toʻgʻri va egri 
chiziq boʻylab harakatlanadi. Harakat tekis toʻgʻri chiziqli (yoki aylanma) hamda 
teqismas (oʻzgaruvchi) boʻlishi mumkin. Teqismas harakatda tezlikning oniy 
(haqiqiy) yoki oʻrtacha qiymati aniqlanadi. Tekis harakatda tezlanish nolga teng. 
Jism qoʻzgʻalmas oʻq atrofida aylanma harakat qilsa, bitta erkinlik darajasiga ega 
boʻladi va uning vaziyati burilish burchagi (davri), burchak tezligi (chastota) va 
burchak tezlanishi bilan ifodalanadi. 
Erkin qattiq jism massa markazi bilan birga ilgarilanma va aylanma harakat 
qiladi. Artilleriya snaryadi, raqsta, fazoviy jismlar va boshqa harakati boʻnga misol 
boʻladi. 
Deformatsi ya l anu vchi muh i t l a r K.si deformatsiyalar umumiy nazariyasi 
va muhitning uzluksizligi shartini aks ettiruvchi uzluksizlik tenglamalarini hamda 
uzluksiz muhit harakatining tavsiflarini aniqlaydi. Tutash muhit K. muhit 
elementlar harakatini ularning deformatsiyalanuvchanligini hisobga olgan holda 
bayon qiladi. Yorugʻlik tezligiga yaqin boʻlgan harakat K.si haqida nisbiylik 
nazariyasida, mikrozarralar harakati haqida kvant mexaniqat qaraladi. K. usullari 
turli mexanizmlar va boshqalarda harakat uzatishni hisoblashda muhim ahamiyatga 
ega. 

Download 8,67 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
davlat pedagogika
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
vazirligi muhammad
таълим вазирлиги
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
Ishdan maqsad
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
fanidan mustaqil
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
covid vaccination
qarshi emlanganlik
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti