Iqtisodiy tahlilning mazmuni, predmeti va vazifalari



Download 24.84 Kb.
bet1/4
Sana27.09.2021
Hajmi24.84 Kb.
  1   2   3   4

IQTISODIY TAHLILNING MAZMUNI, PREDMETI VA VAZIFALARI

REJA:


  1. Korxonalarni boshqarishda iqtisodiy tahlilning ahamiyati.




  1. Iqtisodiy tahlilning predmeti.



  1. Iqtisodiy tahlilning asosiy vazifalari va prinsiplari.




  1. Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati.


Korxonalarni boshqarishda iqtisodiy tahlilning ahamiyati.

Respublikamizda raqobatbardosh iqtisodiyotni shakllantirish jarayo-

nida korxonalarning yanada rivojlanishi bevosita ularni boshqarish

tizimiga bog‘liq. Iqtisodiyotida korxonalar faoliyatini samarali bosh-

qarish uchun esa ular faoliyatini muttasil o‘rganib, tahlil qilib turish kun

tartibidagi asosiy masalalardan biri bo‘lib hisoblanadi. Shuning uchun

ham barcha boshqaruv bo‘g‘inlarida iqtisodiy tahlil muhim ahamiyatga

ega. Chunki iqtisodiy tahlil vositasida axborotlar hamda ma’lumotlar

o‘rganilib, qayta ishlanib jamiyat hamda alohida olingan korxonalarning

faoliyati tezkorlik bilan yo‘lga solib turiladi.

Fan-texnika yangiliklari asosida ishlab chiqarishni yangi texnika

hamda texnologiya bilan ta’minlash, modernizatsiya qilingan ishlab

chiqarish imkoniyatlaridan jadal foydalanish, boshqaruv tizimini, xo‘-

jalik mexanizmini zamonaviy usullar hamda yangi innovatsion g‘oyalar

bilan takomillashtirish negizida iqtisodiyotni rivojlantirish hamda shu

asosda xalqimizning farovonligini yanada yuksaltirish hozirgi davrda

oldimizda turgan dolzarb vazifalardir. Bu vazifalarni muvaffaqiyatli

bajarish uchun sanoat korxonalarining faoliyatini har tomonlama hamda

muntazam tarzda iqtisodiy tahlil qilish zarur.

Iqtisodiy tahlil sanoat korxonalarini boshqarish tizimida oraliq

bosqichni egallaydi. Shu joyda boshqarish jarayonidagi asosiy uch

bosqichni alohida ko‘rsatib o‘tish maqsadga muvofiq hisoblanadi:

1. Axborotlarni (ma’lumotlarni) to‘plash va tayyorlash.

2. Obyektning holatini iqtisodiy tahlil qilish va uning natijalari

asosida takliflar kiritish.

3. Boshqaruv qarorlarini qabul qilish.

Ko‘rinib turibdiki, qabul qilingan qarorlarning samarasi va sifati

tahlilning o‘z vaqtida hamda tezkorlik bilan o‘tkazilishiga ko‘p jihatdan

bog‘liq. Bu yerda asosiy vazifa ana shu uch bosqichni bir-biri bilan

uzviy ravishda uyg‘unlashtirish hisoblanadi.

Korxona xo‘jalik faoliyatini boshqarish va uning ustidan nazorat

ishlarini olib borish uchun rahbarlar kerakli ma’lumotlar bilan ta’-

minlanishi zarur. Buning uchun korxonaning xo‘jalik faoliyati uzluksiz

kuzatib boriladi. Kuzatish yo‘li bilan olingan ma’lumotlar miqdor

ko‘rsatkichlarida ifodalanib, istalgan vaqtda foydalanish uchun ular

o‘ziga xos maxsus tartibda, hisob tizimi usullari va shakllari bo‘yicha

ro‘yxat qilib boriladi. Bu holat xo‘jalik hisobi tizimining asosiy maz-

munini tashkil qiladi.

Hozirgi davrda korxona iqtisodini boshqarish ancha murakkab ma-

sala. Chunki boshqariluvchi obyekt shakl va mazmuni hamda boshqaruv

maqsadiga ko‘ra turli xildir. Lekin barcha holatlarda ham tejamkorlik

tamoyiliga amal qilish asosiy maqsadlardan biri bo‘lib hisoblanadi.

Xo‘jalik hisobi tizimida tejamkorlik asosida mehnat vositalaridan

samarali foydalanish, korxonada mavjud bo‘lgan xomashyo va material-

larni ilmiy asosda sarflash hamda mehnat resurslaridan oqilona foy-

dalanishni taqozo etadi. Bu jarayonda iqtisodiy tahlilni obyektiv va

natijali bo‘lishi ko‘p jihatdan tahlil ishlarini to‘g‘ri uyushtirish yoki

tashkil etishga hamda ilmiy asosda rejalashtirishga bog‘liq.

Milliy iqtisodiyotimizni tarkibiy o‘zgartirish jarayonlari korxo-

nalarning tashqi iqtisodiy aloqalari samaradorligini oshirishga va eng

muhimi tashqi bozor nuqtai nazaridan korxonalarimizning ishiga, ular-

ning mahsuloti sifatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatilishiga keng yo‘l ochmoqda.

Chunonchi, korxonalarning mustaqil tarzda tashqi bozorga chiqishi va

ularning xorijiy korxonalar bilan hamkorlikda faoliyat yuritishlari o‘z

navbatida bu borada ham iqtisodiy tahlilning o‘ziga xos maxsus

usullarini ishlab chiqishni va ularni takomillashtirishni taqozo qiladi.

Respublikamizda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohatlar nati-

jasida bozor munosabatlari davr talablari asosida rivojlantirilib tobora

takomillashtirilib borilmoqda. Bu jarayonda korxonalar:

• O‘z ishlab chiqarishini modernizatsiya qilish.

• Texnik yangilash va diversifikatsiya qilish.

• Innovatsion texnologiyalarni keng joriy etish.

• Ishlab chiqarish resurslaridan tejamkorlik asosida foydalanish.

• Rahbar xodimlar va mutaxassislar malakasini oshira borish.

• Ichki va tashqi bozorda o‘z o‘rniga ega bo‘lish kabi ustuvor vazi-

falarni amalga oshirishi zarur.

Ushbu qayd qilingan dolzarb vazifalarning bajarilishida iqtisodiy

tahlil ham boshqa fanlar kabi o‘z ahamiyatiga ega.

Bu esa o‘z navbatida iqtisodiy tahlilning usullarini ham davr talablari asosida takomillash - tirishni taqozo qiladi.

Bozor munosabatlariga asoslangan iqtisodiyotda boshqaruv sub-

yektlariga faqat axborotga ega bo‘lishning o‘zi yetarli emas. Chunki

xo‘jalik subyektlarida rahbar hamda mutaxassislar mavjud axborotlar

bilan ishlashi, ular asosida to‘g‘ri xulosalar chiqarishi va natijalardan

ishlab chiqarish samaradorligini oshirish maqsadida foydalanishi zarur.

Boshqarishda eng muhim maslalardan biri axborotlarni egallash va

undan foydalana bilishdir. Demak, iqtisodiy axborotlar bilan ishlashning

eng muhim jihatlaridan biri uni tahlil qilish ekan.

Tarkib topgan iqtisodiy munosabatlarda iqtisodiy tahlilning ikki xil

yo‘nalishi mavjud:

1. Korxonalar faoliyatini iqtisodiy tahlil qilish. Mazkur yo‘nalishda

korxonalar faoliyati iqtisodiy tahlil qilinadi. Shuning uchun u iqtisodiy

fanlar qatoridan o‘ziga xos mustaqil o‘rin olgan.

2. Iqtisodiyotda tarmoqlar, sohalarni tahlil qilish. Ushbu yo‘nalishda

iqtisodiyotda alohida olingan tarmoqlar, sohalar, iqtisodiy rayonlar,

hududlar va milliy iqtisodiyotning o‘zini tahlil qilish tushuniladi. Shu

o‘rinda aytish kerakki, iqtisodiyotda tarmoqlarni, sohalarni, hududlarni

tahlil qilish iqtisodiy fanlar majmuasida mustaqil o‘rin olmagan bo‘lib, u

makroiqtisodiyot, statistika, iqtisodiy nazariya va tarmoqlar iqtisodiyoti

kurslarida o‘rganiladi.

Korxonalar faoliyatini iqtisodiy tahlil qilish alohida olingan fan

bo‘lib quyidagi maxsus bilimlar tizimini o‘rgatadi:

• Obyektiv iqtisodiy qonunlar va subyektiv tartibdagi omillar

ta’sirida yuzaga kelgan iqtisodiy jarayonlar hamda ularning o‘zaro

bog‘liqligini tadqiq qilish.

• Biznes-rejalarni ilmiy asoslash hamda uning bajarilishiga obyektiv

baho berish.

• Ijobiy va salbiy omillarni aniqlash va ularning ta’sirlarini miqdor

jihatdan o‘lchash.

• Korxona rivojlanishidagi yo‘nalish va mutanosibliklarni ochib,

ulardagi foydalanilmagan tashqi va ichki imkoniyatlarni aniqlab berish.

• Tajribalarni umumlashtirish asosida maqbul boshqaruv qarorlarini

qabul qilish. Ta’kidlab o‘tilgan elemetlar iqtisodiy tahlil fanining mazmunini

tashkil etadi.


Download 24.84 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Toshkent axborot
Buxoro davlat