Identifikatsiya, autentifikatsiya, avtorizatsiya



Download 14,9 Kb.
Pdf ko'rish
Sana14.01.2022
Hajmi14,9 Kb.
#362154
Bog'liq
4-topshiriq-1
Мезон янгиси, Мезон янгиси, Birja faoliyatini avtomatlashtirish mustaqil, dars1, dars1, 4-dars. Iteratsiyalar usuli., «ekologiya» fanidan test savollari, «ekologiya» fanidan test savollari, «ekologiya» fanidan test savollari, «ekologiya» fanidan test savollari, Қабул РЎЙХАТИ 13 01 21 йил Боғот тумани янгиси, Қабул РЎЙХАТИ 13 01 21 йил Боғот тумани янгиси, c tili kompilyatorlari va ularning xususiyatlari, Фалсафа (110 часов), Фалсафа (110 часов)


Identifikatsiya, autentifikatsiya, avtorizatsiya. 

Bu bazaviy tushunchalarning o‘rtasidagi farqni bilmay turib, axborot xavfsizligi sohasini 

o‘zlashtirib bo‘lmaydi. 

 

Bugun  biz  identifikatsiya,  autentifikatsiya,  avtorizatsiya  nima  ekanligini  va  ushbu  tushunchalar 



orasidagi farqni bilib olamiz. 

Identifikatsiya nima? 

Avvalambor ta’rifiga to‘xtalib o‘tsak: 



Identifikatsiya 

— bu subyektni, uning identifikatori (boshqachasiga aytganda bu ism, login yoki 

raqam bo‘lishi mumkin) yordamida tanib olish protsedurasidir. 

Identifikatsiya  biror-bir  tizimga  (masalan,  operatsion  tizimga  yoki  elektron  pochta  xizmatiga) 

kirishga uringan paytingizda amalga oshiriladi.

 

Murakkabmi? Keling unda misollarga o‘tamiz, birato‘lasi 



identifikator

  tushunchasiga to‘xtalib 

o‘tamiz. 

 

VKontakte ijtimoiy tarmog‘idagi identifikatorga misol 



Bizga notanish raqamdan qo‘ng‘iroq qilishsa nima qilamiz? To‘g‘ri, “Kim bu?” deb so‘raymiz, 

ya’ni ismini bilamiz. Ushbu holatda ism aynan 



identifikator

dir, suhbatdoshimizning javobi esa 

— 

identifikatsiya

 hisoblanadi. 

Identifikator bo‘lishi mumkin: 

- telefon raqami; 

- pasport raqami; 

- E-mail; 

- ijtimoiy tarmoqdagi sahifa raqami va hokazo. 



Autentifikatsiya nima? 

Identifikatsiyadan so‘ng autentifikatsiya amalga oshiriladi: 



Autentifikatsiya 

– bu haqiqiylikni tekshirish protsedurasidir (foydalanuvchi parol yordamida, xat 

elektron imzo yordamida tekshiriladi va hokazo) 

Kimningdir haqiqiyligini aniqlash uchun uch faktordan foydalanish mumkin: 

1. 

Parol

 – bu bizning bilganimiz (so‘z, PIN-kod, qulf uchun kod, grafik kalit) 

2. 

Vosita 

– bu bizdagi mavjud narsa (plastik karta, qulfning kaliti, USB-kalit) 

3. 

Biometrika 

– bu bizning muayyan bir qismimiz (barmoq izi, portret, ko‘z to‘r pardasi) 

 

Barmoq izi autentifikatsiya qilish uchun parol sifatida qo‘llanilishi mumkin 



Har  safar  qulfga  kalitni  kiritganingizda,  parolni  terganingizda  yoki  barmog‘ingizni  barmoq  izi 

sensori ustiga o‘rnatganingizda, siz 



autentifikatsiyadan o‘tasiz

Autentifikatsiya nima ekanligi tushunarli bo‘ldi, deb umid qilamiz va keyingi atamaga o‘tamiz. 



Avtorizatsiya nima? 

ID’ni  aniqlashtirib,  haqiqiyligi  tekshirilganidan  so‘ng  foydalanishga  ruxsat  berish,  ya’ni 

avtorizatsiya qilish mumkin hisoblanadi. 

Avtorizatsiya 

– bu qandaydir manba (masalan, elektron pochta)dan foydalanishga ruxsat berish. 

Keling ushbu jumboqli avtorizatsiya nima ekanligini misollarda ko‘rib chiqsak: 

- qulfda kalitni aylantirganimizdan so‘ng eshikning ochilishi; 

- parolni kiritganimizdan so‘ng elektron pochtaning foydalanish uchun ochilishi



- barmoq izi skanerlanganidan so‘ng smartfonning bloklanishdan chiqishi

-  pasport  va  hisob  raqamimiz  haqidagi  ma’lumotlar  tekshiruvidan  so‘ng  bankdagi  raqamidan 

foydalanish uchun ruxsat taqdim etilishi. 

 

Eshik ochildimi? Siz avtorizatsiyadan o‘tdingiz! 



Identifikatsiya, autentifikatsiya va avtorizatsiya munosabatlari 

Ehtimol, ushbu uch protseduraning bir-biri bilan bo‘g‘liq ekanligini taxmin qilib ulgurgandirsiz: 

1. Avval nom (login yoki raqam) aniqlashtiriladi – identifikatsiya; 

2. So‘ngra parol (kalit yoki barmoq izi) tekshiriladi – autentifikatsiya; 

3. Yakunda foydalanish uchun ruxsat beriladi – avtorizatsiya. 

 



Infografika: 1 — Identifikatsiya; 2 — Autentifikatsiya; 3 — Avtorizatsiya 

Avtorizatsiyaning  har  bir  bosqichi  diqqat  bilan  ko‘rib  chiqilishi, 



identifikator,  parol  va 

avtorizatsiya prinsipining o‘zi esa sir saqlanishi lozim



Topshiriq:  Har  bir  talaba  ixtiyoriy  sayt  yoki  elektron  pochtadan 



ro’yxatdan o’tish, identifikatsiya,autentifikatsiya va avtorizatsiyadan o’tishni 

.doc formatda tayyorlab topshiradi. 

 

Download 14,9 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
tashkil etish
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
bilan ishlash
O'zbekiston respublikasi
matematika fakulteti
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
saqlash vazirligi
moliya instituti
haqida umumiy
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
samarqand davlat
ishlab chiqarish
fanidan mustaqil
Toshkent axborot
universiteti fizika
fizika matematika
uzbekistan coronavirus
Darsning maqsadi
sinflar uchun
Buxoro davlat
coronavirus covid
Samarqand davlat
koronavirus covid
sog'liqni saqlash