Chaqqonlikni rivojlantirish koordinatsiyasi harakat faoliyati muskul tarangligi



Download 19.01 Kb.
Sana02.12.2019
Hajmi19.01 Kb.
CHAQQONLIKNI RIVOJLANTIRISH

Reja:

  1. CHAQQONLIKNI RIVOJLANTIRISH KOORDINATSIYASI

  2. HARAKAT FAOLIYATI

  3. MUSKUL TARANGLIGI

  4. ADABIYOTLAR RO’YXATI



  1. CHAQQONLIKNI RIVOJLANTIRISH KOORDINATSIYASI

Chakkonlikni rivojlantirishi metodikasi bilan tanishib chiksak: birinchidan - chaqqonlikni rivojlantirish koordinatsiya jixatdan murak kad harakatlarni bajarishni; ikkinchidan - harakat faoliyatini tusat dan o`zgargan sharoit talablariga muvofchk ravishda qayta to`za olish qobiliyatini madaniyatlashdan iboratdir. Bunda chaqqonlik uchun zarur bul gan o`z harakatlarini fazo va vaqtda aniq idrok etish, lozim bo`lsa, sta bil harakatlar, muvozanat saqlay olish, galma-gal zur berish va muskul larni bushattirib olish yoki, aksincha, muskullarni taranglash tirish qobiliyati va shunga uxshash boshqa xususiyatlarni tanlab takomillashti rish muhim ahamiyatga ega. Demak "chaqqonlik" deganda, harakatlar koordinaiyalarning umumiy tuplamiyigindisi tushuniladi.

Chakkonlikni rivojlantirish va madaniyatlashning asosiy yuli yangi xilma-xil harakat malakalarini va kunikmalarini shakllantirish demakdir. Bu esa harakat malakala rining zaxirasi ortib borishiga sabab bo`ladi va harakat analizatorlarining funksional imkoniyatlariga sama rali ta`sir ko`rsatadi. Yangi harakatlarni o`zlashtirish o`zluksiz bulga ni yaxshi. Agar uzoq vaqt oraligida yangi harakatlarni o`rganish rejalash tirilgan bo`lsa ham, o`quvchilarga vaqti-vaqti bilan o`zlariga ma`lum bo`lmagan mashqlarni bajarib turish tavsiya etiladi. Chunki yangi hara katlar (mashqlar) o`zlashtirib turilmasa shug`ullanuvchini harakatga urgatish qiyinlashadi. Bunday mashqlarni tula o`zlashtirib olish shart emas, chunki u shug`ullanuvchilarning qandaydir yangi harakatlarni xis qilib turishlari uchun zarur. Bu kabi mayda-chuyda harakatlarni, odatda, aktiv dam olish uchun ajratilgan kunlardagi trenirovka jarayoni tarki biga kiritiladi. Chakkonlini rivojlantirishda yangi harakatlarni o`zlash tirib olish qobiliyati sifatida har qanday ixtiyoriy harakatdan foydalanish mumkin, lekin ular faqat mashq tarkibidagi yangi element lari bo`lgani uchungina urganiladi. Malaka avtmatlashib borgan sari shu jismoniy mashqning chaqqonlikning rivojlantirish vositasi tarzidagi ahamiyati kamayib boradi.



HARAKAT FAOLIYATI

Harakat faoliyatini tez va maqsadga muvofiq qayta to`zish qobiliyati tusatdan o`zgargan sharoitdagi ta`sirlarga darxol javobning berilishi chaqqonlikni rivojlanayotganligidan dalolat bera di. Bunda yo`qlamning o`zgarishi sodir bo`ladi, chaqqonlikni rivojlantirishga yunaltirilib yo`qlamani oshirish shug`ullanuvchilarga koordinatsi yaviy qiyinchiliklarni oshirib amalga oshiriladi. Ular yengishi lozim bo`lgan koordinatsiyaviy qiyinchiliklarni uch guruxga bo`ladilar:

1. Harakatlarning aniqligiga erishishdagi qiyinchiliklar;

2. Ularning o`zaro moslasha oluvidagi qiyinchiliklar:

3.Birdaniga, qisqa, o`zgargan sharoitdaduch kelinadiganlari.

Amaliyotda qayd qilingan qiyinchiliklarni oson xal qilish uchun, vsosan, L.P.Matveyevning chaqqonlikni madaniyatlash uslubiyatidan ko`prok foydalaniladi:

1. Gayritabish, gayri oddiy dastlabki holatdan foydalanish(chyarur bo`lgan tomonga orqa bilan turib uzunlikka sakrashlar va x.k).

2. Mashqni oynaga qarab bajarish( diska»» chan kul bilan ulokti rish yoki bokschini chap tomonlama turib zarba berishi).

3. Harakatlar tezligi va surgatning o`zgartirish (m., tezlashtiril gai usulda yoki sekinlashtirib mashqlar bajarish).

4. Fazoda mashqlar bajarilayetgan chegaralarni o`zgartirish (m., ulok tirishda snaryadlarni kichiklashtirilgan aylanadan uloktirish yoki maydonining satxi kichiklashtirilgan sport uyinlaridan foydalani lanish, chunki keng maydon tor maydonga nisbatan chaqqonlikni namoyon qilish uchun qulaylik tugdirmaydi; balandlikka turli usul bilan: orqamachasiga, oldi, yonlama, aylanib yugurib sakrash va xokazolar).

5. Kushimcha harakatlar kiritib mashqlarni murakkablashtirish (masalan, yerga tushish oldidan qo`shimcha burilishlar qo`shib, tayanib sak rash va boshqalar).

6. Tanish mashqlarni oldindan rejalashtirmay, ma`lum bo`lmagan tarzda qo`shib bajarish(myasyalt, gimnastik kombinatsiyalarini kurgan va ukitgan zaxoti bajarish musobaqasi va shunga uxshashlar).

7. Juft va gruppa bo`lib bajariladigan mashqlarda shug`ullanuvchilar ning bir-biriga ko`rsatadigan qarshiliklarini o`zgartirish (masalan, uyin larda turli taktik kombinatsiyalarni qullash, mashqlarni bajarishda tez-tez sheriklarni o`zgartirish).

Chakkonlikni nisbatan xususiy bo`lgan sifatlaridan biri muskullar ni ratsional bushashtira bilishni o`rganish va uni takomillashtirishdir. Har qanday harakat ma`lum ma`noda muskullarni ko`zgalishi va bushash tirilishining natijasidir. Ko`zgalishdek, bushashtirish(lozim bo`lgan mus kulni, lozim bo`lgan payitda)ni bilish har qanday harakatni samarali bajarishda muhim rol uynaydi. Harakatni koilmakom qilib bajarish uchun vaqtincha bushashib turishi kerak bo`lgan muskullar guruxining tarangligi harakatni bajarish uchun lozim bo`lgan bemalollik (bugiklik) ni, harakatni erkin bajarishni yo`qka chiqaradi.

Harakatni bugik, erkin emin bajaraolmasak ruxiy va muskul tarangligi orqali sodir bo`ladi deb uni nkki guruxga ajratiladi. Ruxiy tarang lik vsosan xis xayajonga sabab bo`ladigan faktorlar (kuchli rakibni ko`rish, musobaqalashadigan muhit, tomoshabinlar va x. k.) orqali so dir bo`ladi va chaqqonlikgagina emas, organizmning boshqa funksional hamda jismoniy sifatlariga ham salbiy ta`sir ko`rsatadi. Bu dikkatni tuplay olmaslik, faoliyat tarkibidagi o`zgurtirish knlishda kechiqish, harakatlar ketma-ketligini bo`zilishi va boshqalar tarzida namoyon bo`ladi. Bu noqulayliklar bilan ko`rashish yulari haqida "Sport psixologiyasi" fanida lozim bo`lgan ma`lumotlarni olish mumkin. Ruxiy taranglik albatta muskul tarangligini sodir bo`lishi bilan ko`zatiladi.

MUSKUL TARANGLIGI

Muskul tarangligi turli sabablar orqali vujudga kelib kuyidagi qayd qilingan uch shaklda namoyon bo`ladi; a) muskul tonusini ortishi (gipermoiotoniya) orqali muskul taranglashishi; b) uta tez bajarish okibatida muskulni taranglikdan tushishga, bushashishga ulgurmasligidan sodir bo`ladigan taranglik fiziologiyasi va jismoniy madaniyat nazariyasi fanlari orqali urganiladi.

Chakkonlikni rivojlantiruvchi mashqlar tez charchatadi. Bunday mashqlarni bajarishda muskullar nixoyatda aniq va yuqori darajadagi sezgi talabiga muxtoj bo`lib, charchash sodir bo`lganda, mashqni bajarish kam samara beradi. Shunga ko`ra organizm sarflangan energiyani nisbatan tulik tiklanishi uchun yetarli bo`lganda dam olish oralik laridan (inter valdan) foydalaniladi. Yuqori dara jada energiya sarflash bilan baja rilgan mashqlardan so`ng chaqqonlikni madaniyatlaydigan mashqlarni baja rish biz kutmagan natijani beradi.
ADABIYOTLAR RO’YXATI

1. Aliev A. O`qituvchining ijodkorlik qobiliyati.-T., “O`qituvchi”.1991 y



2. Ataev A.K.Kurash.O`quv qo`llanma.-T., 1987 y

3. Abdumalikov R., Jismoniy tarbiya va sportni boshqarishning nazariy asoslari. O`quv qo`llanma, -T., O`zDJTI nashriyoti. 1996 y

4. Abdumalikov R., Abdullaev T., va boshqalar. Jismoniy tarbiya ta`limi ilmini takomillashtirish masalalari. Metodik qo`llanma. T., O`zDJTI nashriyoti 1996 y
Download 19.01 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
vazirligi toshkent
Darsning maqsadi
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
bilan ishlash
pedagogika universiteti
Nizomiy nomidagi
fanining predmeti
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
Toshkent axborot
махсус таълим
haqida umumiy
umumiy o’rta
Referat mavzu
ishlab chiqarish
fizika matematika
pedagogika fakulteti
universiteti fizika
Navoiy davlat