Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги



Download 2,96 Mb.
Pdf ko'rish
bet26/46
Sana19.02.2022
Hajmi2,96 Mb.
#459978
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   46
Bog'liq
НУТҚ МАДАНИЯТИ

?
А л и ш ер Н ав о и й .
А ли ш ер Н а в о и й 1441 - й и л 9 - ф е в р а л д а Ҳ и р о т ш аҳ р и д а 
тугилди.
Ш ар қ м а д а н и я ти н и н г сал м о қ л и з а р в а р а қ л а р и н и т а ш к и л
этувчи н о т и қ л и к с а н ъ а т и та р и х и га о и д т а л а й ги н а м ан б ал ар бор 
булса-да, у л а р д а н ҳ е ч б и р и А лиш ер Н а в о и й қо л д и р ган м ер о с
к а б и қ и м м атл и в а б о й эм ас.
Н ав о и й у з д а в р и н и н г б у ю к м у т а ф а к к и р и , с у з у с т а с и
були ш б и л а н б и р га, к и ш и л ар га я х ш и с у з б и л ан т а ъ с и р э т а
б илиш с а н ъ а т и н и ж у д а қад рловчи , улугловчи, б у н д ай с а н ъ а т
у ст ал а р и га э ъ т и б о р қи л и б , э ф и р о м к ў р с а т у в ч и б и р ш ах е эди.
«Ҳ ақ й у л и д а к и м са н га б и р х а р ф у қ и т м и ш р а н ж ила,
А й лам ак б улм ас адо о н и н г ҳ а қ и н ю з г а н ж ила», —
1 Қ&ранг Аҳмад Ю гнакий. Ўша асар. 1 0 - 1 1 -бетлар.
2 Н.М.Маллаев. Ўша асар. 143-бет.


д еб ҳ ар б и р к и ш и н и б и лим ли були б ети ш ш ы и га с а б а б ч и
булган у с т о зи н и э ъ зо зл а ш га д а ъ в а т этган. 
Н аво и й о м м а 
у р таси д а ях ш и н у т қ н и н г т а ъ с и р и в а т а р б и я с и н и ҳам чуқур ҳ и с 
этади. Н аво и й н о ти қ л и к д аги я х ш и в а ём он то м о н л ар н и к у р а 
б и л и ш ва у л а р н и ф а р қ л а й олиш га ч ақ и р ад и . Н аво и й н о т и қ л и к
с а н ъ а т и н и н г б у ю к қу д р ат и га а л о ҳ и д а эъ т и б о р б ер ад и . У 
«М аҳбуб ул - қулуб» н ом ли ф а л с а ф и й а с а р и н и н г 2 4 -ф асл и н и
«Н аси ҳат аҳл и ва в о и зл а р зи к р и д а» д е б айтади . Б ун да в о и зл и к
сан ъати га, 
в а ъ зга, 
в о и зга
уз 
м у н о с а б ат и н и
билди ради. 
Н а в о и й н и н г 
ф и к р и ч а , 
в о и з 
қ у й и д аги
х у с у си я т л ар га 
эга 
б ули ш и лозим :
1. В о и зн и н г с у зл а р и т а ъ с и р ч а н в а ф о й д ал и булм оги лози м . 
Воиз к е р а к к и «қолаллоҳ» су з ай тса.
2. Н у тқ ти н гл о вч и уч ун я н ги л и к б и л и м л ар ва у згар и ш л ар
х аб а р ч и с и б улм оғи лозим . «В аъз б и р м урш и д в а огоҳ 
иш и д ур 
ва 
а н и н г н а с и ҳ а т и н
қ аб у л
этган 
м ақб у л
ки ш и дур».
3. 
Н о т и қ н и н г у з и б и р о р с о ҳ а н и эгал л аган були ш и в а
у н д ан сунг в а ъ з о р қ а л и к и ш и л а р га т а ъ с и р эти ш и лозим .
4. Н о ти қ о л и м в а би л и м д он ҳ а р н а р с а д ан х аб ар д о р
ки ш и дур. «В оизким , б улғай олим в а м у ггаҳ и й -ан и н г 
н а си ҳ ат и д и н ч и қ ҳ а н ш ақий ».
5. Н о т и қ н и н г су зи б и л ан и ш и б и р б улм оги лозим . А кс 
ҳолда н у т қ н и н г т а ъ с и р и б улм ай д и . «Улки б ую р и б у зи
қилм агай, 
ҳ еч
ки м га 
ф о й д а
в а
ас ар
а н и н г су зи
қи лм агай».
А лиш ер Н а в о и й н о т и қ л и к д а қ и с қ а л и к в а р ав ш ан л и к н и
ёқти рад и . Б у ж и ҳ а т д а н у н и н г «М аҳб уб-ул қулуб» асар и д аги 60
- т ан б еҳ и у р и н л и д и р . «Ч ин суз м ў ъ та б ар , я х ш и с у з м у хтасар. 
Куп д егув ч и мум ил, м у қ а р р а р д егу вч и л о я ъ қ и л » (яъни: Ч и н су з 
эъ ти б о р л и , 
я х ш и
с у з 
қ и с қ а
булади. 
Куп 
су зл о вч и
зе р и к ти р у в ч и , қ а й т а гап и р ад и ган - ақ л д ан озган), - дей ди . У 
т у ту р у қ с и з ra n б и л а н к и ш и л ар н и н г гаигага тегу в ч и л ар н и ақл и
паст, носоглом к и ш и л ар д и р , д еб б аҳ о л ай д и . «Улким, ди м оги д а 
ҳ абт - су зи д а й у қ р а б т (ки м н и н г д и м о ги д а илл ат булса, су зи д а 
богл ан и ш й у қ ).1


Д и м оғи с а ҳ и ҳ - г у ф т о р и ф а с и ҳ (мия соғлом бўлса, га л -сў з 
ҳам ё қ и м и ва х а т о си з б ўлур). С ў зи ҳ и с о б с и з-ў зи и х т и с о б с и з 
(б ош воқси з). С ў зи д а п а р и ш о н л и к , ў зи д а п у ш ай м о н л и к » .1
Н а в о и й в о и зл и к с а н ъ а т и д а ном қ о зо н га н -Х о ж а М у ай яд
М еҳнагий , М авл о н о Р и ё зи й , М авл о н о Х у сай н В оиз К о ш и ф и й , 
М авл он о М уи н В о и зл ар ҳ а қ и д а ў зи н и н г « М аж ол и сун н аф о и с»
ном ли т а зк и р а с и д а ф и к р билди рган .

Download 2,96 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   46




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish