Mexanizatsiyalash muhandislari instituti ekologiya va suv resurslarini boshqarish


  Biologik resurslarga bo`ladigan ta’sirlarni baholash



Download 0,54 Mb.
Pdf ko'rish
bet10/30
Sana29.12.2021
Hajmi0,54 Mb.
#76615
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   30
Bog'liq
Э Э методичка(lotin) togirlangan oxirgi variant-конвертирован
6-amaliy mashg'ulot Nureddinova Royya, Такдимот, 3.3 shakl 2020, 1-fayl, Basketbol o'yini texnikasi-hozir.org, operatsion tizimlar va ularning turlari.
4. 

Biologik resurslarga bo`ladigan ta’sirlarni baholash. 

 

Biologik  resurslardan  zarar  yetkazmay  foydalanish  va  bioxilma-xillikni 

saqlash  ekologik  ekspertizaning  asosiy  maqsadlaridan  biridir.  Bu  muammo 

yechimi  mamlakatda  mustahkam  ekologik  barqarorlik  va  tabiat  tizimini  qo`llab 

quvvatlashga va biologik xilma-xilligini saqlab qolishga xizmat qiladi. 

Biologik resurslar jonli tabiat resurslari bo`lib, o`simliklar, hayvonat olami va 

mikroorganizmlardan  tashkil  topadi  va  ular  tabiiy  muhitning  barcha  qisimlarida-



 

18 


yer,  suv  va  havoda  mavjuddir.  Biologik  resurslar  kompleks  resurslar  bo`lib, 

tabiatda  modda  va  energiyaning  biologik  aylanishini,  atrof  muhit  strukturasi 

biologik aylanishini, atrof- muhit strukturasi muvozanati barqarorligini ta’minlaydi 

yoki  yaxshilaydi.  Shu  sababdan  ulardan  foydalanish  doimiy  ravishda  resurslarni 

ko`paytirishga  qaratilishi  kerak.  Buning  uchun  biologik  resurslarni  tayyorlash 

hajmi  ularning  yillik  ko`payishi  hajmidan  oshib  ketmasligi,  foydalanishning 

xarakteri  va  strukturasi  esa  biologik  mahsuldorlikni  oshirishga,  biologik  modda 

almashinuvini optimallashtirishga yo`naltirilishi lozim. 

Tabiiy  va  ijtimoiy-iqtisodiy  tizimlar  doirasida  biologik  resurslar  hududlar 

bioekologik  infrastrukturasining  asosiy  elementi  hisoblanadi.  Ular  tabiat 

muhofazasi,  aholini  sog`lomlashtirishda  katta  ahamiyatga  ega.  Biologik  resurslar 

oziq-ovqat,  yoqilg`i,  turli  mahsulotlarni  tayyorlash  uchun  organik  xomashyo 

manbaidir. Bular esa biologik resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish va 

ularni muhofazalashning ahamiyatini yanada oshiradi. 

O`zbekistonning bio xilma-xilligi 27000 ga yaqin turni tashkil etadi. Shundan 

15000  turdan  ortiqrog`ini  hayvonlar,  11000ga  yaqin  turlarini  o`simliklar, 

qo`ziqorinlar,  suv  o`tlari  tashkil  etadi.1  Flora  va  faunaning  tarkibi  va  ularning 

ekologik  yashash  sharoitlari  farqlariga  ko`ra  O`zbekiston  hududida  quyidagi  5ta 

biogeografik zona ajratilgan:  

1) tekislik cho`l ekotizimlari; 

2) tog`oldi chala cho`l va dashtlar; 

3) daryo va qirg`oqbo`yi ekotizimlari; 

4) nam hududlar va deltalar ekotizimlari; 

5) tog` ekotizimlari. 

O`zbekistonning  flora  va  faunasi  turlarining  xilma-xilligi  va  ularning  ko`p-

ozligi  yashash  muhitining  holatiga  bevosita  bog`liqdir.  Ko`p  yillar  mobaynida 

biologik  resurslardan  to`xtovsiz  foydalanish  ularning  o`z-o`zini  tiklash 

imkoniyatlaridan  ancha  yuqori  bo`ldi.  Bu  esa  o`z  navbatida  flora  va  faunaning 

yashash  muhitining  yomonlashuviga,  umumiy soni va  turlari  tarkibining  kamayib 

ketishiga,  biogeotsenozning  kuchli  degradatsiyasiga  olib  keldi.  Yangi  yerlarni 

o`zlashtirilishi tabiiy 

 landshaftlarning  madaniy  landshaftlarga  aylantirilishi, 

daryo  suv  oqimlarini  tartibga  solish  to`g`on,  suv  omborlari,  kanallar  qurilishi, 

to`qaylarning  quritilishi,  tog`lardagi  archalarning  kesib  yuborilishi,  tog`-kon 

sanoatining  rivojlanishi  tabiiy  ekotizimga  jiddiy  ta’sir  ko`rsatdi,  yashash 

areallarining keskin qisqarishiga olib keldi. Oqibatda o`simlik turlarining 10-12%, 

hayvonot olamining ko`plab turlari muhofazaga muhtoj bo`lib qoldi. Ayni vaqtda 

muhofaza  etiladigan  tabiiy  hududlar  mamlakat  jami  maydonining  atiga  2%ni 

egallaydi. Bu esa landshaft va biologik xilma-xillikni muhofaza qilishni ta’minlay 

olmaydi. 

 



 

19 



Download 0,54 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   30




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
tashkil etish
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
bilan ishlash
O'zbekiston respublikasi
matematika fakulteti
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
saqlash vazirligi
moliya instituti
haqida umumiy
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
samarqand davlat
ishlab chiqarish
fanidan mustaqil
Toshkent axborot
universiteti fizika
fizika matematika
uzbekistan coronavirus
Darsning maqsadi
sinflar uchun
Buxoro davlat
coronavirus covid
Samarqand davlat
koronavirus covid
sog'liqni saqlash