"Iqtisodiyot tarmoqlar va sohalar" fakulteti "Iqtisodiyot tarmoqlar va sohalar" kafedrasi «Industrial iqtisodiyot»


Ishlab chiqarish imkoniyatlari chizig’i



Download 228,5 Kb.
bet8/12
Sana16.12.2022
Hajmi228,5 Kb.
#889122
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12
Bog'liq
Ishlab chiqarish samaradorligining mohiyati va koʻrsatkichlari

2.1.Ishlab chiqarish imkoniyatlari chizig’i
Tanlash muammosi va muqobil imkoniyatlarni ishlab chiqarish imkoniaytlari chizig'i yordamida ifodalash mumkin. Aytaylik bir mamlakatda kompyuter va televizor ishlab chiqarish imkoniyatiga ega. Ammo ikkala mahsulotni ishlab chiqarish uchun bir xil resurslar talab qilinadi deylik. Faraz qilaylik, mamlakat resurslarni faqat kompyuterlar ishlab chiqarishga sarflasa, 60ming dona kompyuter ishlab chiqarish mumkin. Aksincha resurslarni faqat televizorlar ishlab chiqarishga sarflasa 30 ming dona televizor ishlab chiqarishi mumkin. Endi bitta kompyuter ishlab chiqarish uchun sarflanadigan resurslar ikkita televizor ishlab chiqarish uchun sarflanishini bilgan holda quyida ishlab chiqarish imkoniyatlarini misol tariqasida keltirib o’tdim.
1-jadval
Ishlab chiqarish imkoniyatlari.

Mahsulot

Muqobil imkoniyatlar

Kompyuter
ming dona

0



10



20

30

Televizor
ming dona

60

40

20

0

Endi jadvaldagi muqobil imkoniyatlarga e'tibor bering. Agar mamlakat 10 ming dona kompyuter ishlab chiqarishni yo'lga qo'ymoqchi bo'lsa, 20 ming dona televizor ishlab chiqarishdan voz kechishi lozim. Va aksincha 20 ming dona televizor ishlab chiqarish uchun 10 ming dona kompyuter ishlab chiqarishdan voz kechiladi. Kompyuter ishlab chiqarishning muqobil qiymati 20:10=2 teng bo'lsa, televizor ishlab chiqarishning muqobil qiymati 10:20=0,5 ga teng bo'ladi. Jadvaldagi ma'lumotlardan foydalanib, ishlab chiqarish imkoniyatlari egri chizig'ini yasaymiz.





1-rasm.Ishlab chiqarish imkoniyatlar egri chizig'i.
Grafikni tahlil qilib ko'ramiz. Unda joylashgan A, B va D nuqtalar vaziyatiga e'tibor beramiz. Birinchi B nuqta turgan joyga qarang, bu nuqta ishlab chiqarish imkoniyatlari egri chizig'i ustida joylashgan. Agar nuqta bu chiziqning qayerida bo'lmasin ustida joylashgan bo'lsa, resurslardan to’la foydalanilayotgan bo'ladi. Biz qurgan grafikda B nuqta shunday joylashgan. Faqat bunda mamlakat to'liq resurslardan foydalangan holda 20ming dona kompyuter va 20ming dona televizor ishlab chiqarish imkoniyatini tanlagan va amalga oshirgan. A nuqta joylashgan vaziyat esa mamlakat turli sabablarga ko'ra, masalan mehnat resurslarining yetishmasligi yoki kapital resurslarning rivojlanmaganligi kabi sabablarga ko'ra resurslardan to'la foydalanilmayotganini bildiradi. D nuqta esa ishlab chiqarish imkoniyatlari egri chizig'idan tashqarida joylashgani ushun bunday imkoniyatga erishish mumkin emasligini ifodalaydi. Masalan, mavjud resurslar yordamida ham 60ming dona televizor ham 20ming dona kompyuter ishlab chiqarish mumkin emas.
Savol tug'iladi: ishlab chiqarish imkoniyatlar egri chizig'ining vaziyati o'zgarishi mumkini? Albatta, bunda quyidagi holatlar bo'lishi mumkin:
- resurslarning kamayishi va tugab borishi bilan ishlab chiqarish hajmi ham kamayadi,bunda ishlab chiqarish imkoniyatlar egri chizig'i chap tomonga siljiydi (2-rasm);
- resurslar mamlakatda resurslar ko'paysa ya'ni mahsulot uchun zarur bo'lgan hom-ashyo konlari topilsa,ishlab chiqarish imkoniyatlar egri chizig'i o'ng tomonga siljiydi (3-rasm).





Download 228,5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish