Bog'liq Iqtisodiy statistika (H.Nabiyev, D.Nabiyev)
Yosh A В Ayollargruppa- Ayollar Tug'ilish Ayollar Tug‘ilish yoshtarki-lari,yil soni, koeffitsi soni, koeffitsibiningstan mingkishi yenti,% mingkishi yenti,% dard,% 30 200 9,5 120 8,0 49 yoshgacha 30-40 220 21 220 2,0 27 40-49 150 1,4 200 1,5 24 28. Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, shahar aholisining o‘zgarishi eksponensial funksiya bilan izohlanadi. Shahar aholisi soni — 01.01.2004-yilda 450 ming kishi, tabiiy o‘sish koeffitsiyenti 5,2%.
Aniqlang:
1) 01.01.2006-yilda aholi soni qancha bo'ladi?
2) Necha yildan so‘ng aholi soni 460 ming kishi bo‘ladi?
3) Necha yildan so‘ng aholi soni 5%ga ortadi?
Vbob.MEHNAT BOZORISTATISTIKASI
l-§.Iqtisodiyfaolvanofaolaholi
M amlakatning doimiy aholisi iqtisodiy faol va nofaol aholi guruhlariga ajratiladi. Iqtisodiy faol aholi o‘z ishchi ku- chini mehnat bozoriga taqdim etadi va ish beruvchilar uni sotib oladilar. Iqtisodiy nofaol aholi esa obyektiv sabablar bi lan m ehnat bozorida ishtirok etaolmaydi.
Mamlakat iqtisodiy faol va nofaol axolisi tarkibi
B archa aholi
Iqtisodiy faol ah o lr
Bandbo'lganlar Band boMmaganlar Y onlangan xizm atchilar Ishsizlar Ishchi lar
— ish joyidan va
Xizmatchilar darom addan ajra- g anlar
Mutaxassislar — Ish qidiruvchi si fatida ro'yxatga
R ahbarlar olinganlar — 0 ‘z kasbidan
Ish beruvchilar boshqasiga o'tishgatayyor bo'lganlar
Shaxsiy ish bilan band — 16 yoshdan bo‘lganlar_____________ nafaqa yoshiga qadar
O ilaviy ish bilan band bo'lgan yuqoridabo’lganlar qayd etilgan fn-
q arolar
Jarnoa korxonalarida band Ьо‘1кап1аг________
Aholini kuzatish (ro‘yxat o‘tkazish) — bandlik va ishsizlik haqida ma’lumotlarni yig'ishda m uhim o'rinni egallaydi. Bunday kuzatishlar aholining hamma qatlamlarini o‘z ichiga olib, u bandlilik tarkibi va uning o'zgarishi, ishsizlar soni haqida to‘la ma’lumotlarni olish va odatdagi usullarni qo'llab olingan statistik hisoblarda aks ettirilmaydigan mehnat faol- ligining har xil shakllarini hisoblash imkoniyatini beradi.
Mehnat bozori statistikasi odatdagi ko'rsatkichlar tizimi: mehnat resurslari soni, band bo'lganlaming iqtisodiyot tarmoq- lari bo'yicha taqsimlanishi, korxonalar, tashkilotlar, muassasalar xodimlari tarkibi va soni, ish vaqtidan foydalanish, mehnat unumdorligi va mehnat haqqi darajasi va dinamikasi, har bir tarmoqdagi ish sharoitlari holatlarini o 'z ichiga qamrab oladi.
Rejali iqtisodiyot davrida m ehnat resurslari va aholining bandligi haqidagi ma’lumotlar, aholi ro'yxati o'tkazilgan davrlar orasida, korxona, tashkilot va muassasalarining om - maviy statistik hisobotlar m a’lumotlari asosida, m ehnat va ish haqqini o'rganish maqsadida o'tkazilgan tanlam a kuzatish m a’lumotlariga asoslanar edi.
Bozor iqtisodiyotiga o'tish davrida jam iyat ijtimoiy- iqtisodiy hayotida yuz berayotgan tub o'zgarishlar statistika oldiga yangi-yangi talablarni qo'ym oqda. Statistika oldiga m ehnat bozorini o'rganish vazifasi qo'yilm oqda, shu ju m ladan, bandlilik va ishsizlik darajasi, ozod bo'lgan ishchi ku- chini kasbiy tayyorlash va uning xarajatlari qiymati, aholining majburiy migratsiyasi kabi masalalarni o'rganish o'zbek sta tistika uslubiyatini xalqaro andozalar darajasiga yetkazishni taqozo etadi. Bularni o'rganish uchun axborotlarning quyi dagi yangi manbalaridan foydalaniladi:
— bandlilik xizmati idoralarining statistik hisoboti, bunda
fuqarolarning ish qidirib qilgan murojaatlari, vaqtincha bo'sh o'rinlari va ishsizliklar o'z aksini topadi;
— aholining bandligi darajasini o'rganish maqsadida har kvartalda o‘tkazilgan (oxirgi haftada) tanlama kuzatish ma’lumotlari;
— migratsiya xizmatlari organlarining 0 ‘zbekiston milliy iqtisodiyotida ishlayotgan xorij fuqarolari haqidagi m a’lumotlari.
M ehnat resurslarining soni, tarkibi va joylashishi haqida to ‘liq m a’lum otlarni aholi ro‘yxati ma’lumotlaridan olish mumkin.
Ishchi kuchi bozorini holatini baholash uchun quyidagi nisbiy ko‘rsatkichlar hisoblanadi:
1. M ehnatga layoqatli yoshdagi aholi koeffitsiyenti — umumiy aholi sonida mehnatga layoqatli aholi' salm og‘ini ifodalaydi.
2. M ehnatga layoqatli yoshdagi aholining mehnatga layoqatlilik Ю — mehnatga layoqatli aholining mehnatga layoqatli yoshdagi aholidagi salmog'ini ifodalaydi.
3. Aholini bandlilik Ю — band aholini umumiy aholi sonidagi salmog‘ini ifodalaydi.
4. M ehnatga layoqatli yoshdagi aholini bandlilik Kl — mehnatga layoqatli yoshdagi aholini shu yoshdagi umumiy aholi sonidan salmog‘ini ifodal'aydi.
5. M ehnat resurslarini bandliligi Ю — band aholini umumiy m ehnat resurslaridagi salmog‘ini ifodalaydi.
6. U m um iy yuklama koeffitsiyenti — har 1000 ta mehnatga layoqatli yoshdagi kishilarga to‘g‘ri kelgan mehnatga layoqatsiz yoshdagi kishxilar sonini ifodalaydi.
7. M ehnat resurslari o‘rnini qoplash koeffitsiyenti — har 1000 m ehnatga layoqatli yoshdagi kishilari to‘g‘ri kelgan 16 yoshgacha bo‘lgan bolalar va o‘smirlar soni.
8. Nafaqa yuklamasi koeffitsiyenti — har 1000 mehnatga
layoqatli yoshdagi kishilarga to ‘g‘ri kelgan nafaqaxo‘rlar soni.
9. Ishsizlik darajasi — ishsizlar sonini iqtisodiy faol aholi soniga nisbati bo'lib, u foizlarda ifodalanadi.
10. Aholini iqtisodiy faollik darajasi — iqtisodiy faol aholini umumiy aholi sonidagi salmog'ini ifodalaydi.