7- мавзу: корхонанинг асосий фондлари ва ишлаб чиқариш қуввати


Корхонанинг ишлаб чиқариш қуввати



Download 1,22 Mb.
Pdf ko'rish
bet23/25
Sana07.04.2022
Hajmi1,22 Mb.
#535025
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   25
Bog'liq
2 5228791927448535468
Davron.KBX.A1, 1-2-02 Matnazarova Shaxrizoda , 1-2-02 Yo'ldoshev Azizbek, 2 5461078941525607524, Бошқариш системалари элементлари ва қурилмалари фанидан МИ, Ultratovushli sarf o'chagichlar, Документ Microsoft Word (5), Mustaqil talim (1), Document, 2 5197294617279596090, 2 5197294617279596090, 1-17 guruh. Diplom oldi amaliyot 216 soat.xlsx 200420165321, xat va buyruq MOK iyun, @Kutubxona Elektron-Ayol mukarramdir, Раззокова Гузал2020
 
7.5. Корхонанинг ишлаб чиқариш қуввати 
Асосий ишлаб чиқариш фондлари ҳажми ва улардан фойдаланиш 
даражаси корхонанинг ишлаб чиқариш қуввати катталигини белгилайди. У 
ишлаб чиқариш дастурини асослашда катта роль ўйнайди ҳамда корхонанинг 
белгиланган номенклатура ва сифатли маҳсулот ишлаб чиқариш бўйича 
потенциал имкониятларини тавсифлайди. 
Бундан келиб чиқадики, 
ишлаб чиқариш қуввати
– бу, маълум бир вақт 
давомида илғор технологиялардан фойдаланиш, ишлаб чиқариш ва меҳнатни 
ташкил қилишнинг илғор шароитларида ишлаб чиқариш мумкин бўлган 
маҳсулотларнинг максимал даражасидир. У қоидага кўра, ишлаб чиқарилган 
маҳсулотлар 
ҳажмининг 
натурал 
кўринишда, 
ушбу 
корхонанинг 
ихтисослашганлиги ва маҳсулотнинг алоҳида турлари ўртасидаги ўзаро 
нисбатига кўра аниқланади. 
Корхонанинг ишлаб чиқариш қуввати илғор (асосий) цехлар қуввати билан, 
цехлар қуввати бош участкалар қуввати билан, участкалар қуввати эса бош 
ускуналар қувватига асосан аниқланади. Корхона ишлаб чиқариш қуввати 
катталигини белгилаб берувчи кўрсаткичлар қаторига қуйидагиларни киритиш 
мумкин: 
*
ускуналар таркиби ва турлар бўйича сони; 
*
ускуна, агрегат ва дастгоҳлардан фойдаланишнинг техник-иқтисодий 
норма (норматив) лари; 
*
ускуналарнинг ишлаш вақти фонди; 
*
ишчилар сони; 


*
ишлаб чиқарилаётган маҳсулот номенклатураси ва ассортименти 
(турлари ва хилма-хиллиги). 
Корхона ишлаб чиқариш қувватининг 
бошланғич
(йил бошида), 
якуний
(йил охирида), 
ўртача
йиллик ҳамда 
лойиҳа қуввати
турлари мавжуд. Лойиҳа 
қуввати қурилиш лойиҳасида кўзда тутилган бўлади. Қайта тиклаш, 
кенгайтириш ва техник жиҳатдан қайта қуроллантириш давомида лойиҳа 
қуввати катталаштирилиши мумкин. Шу сабабли амалиётда лойиҳа қуввати 
кўпинча корхонанинг амалдаги қуввати билан солиштирилади. Корхонанинг 
амалдаги қуввати корхона ишлаб чиқариш дастурини тайёрлаш учун асос бўлиб 
хизмат қилади. 
Корхона ишлаб чиқариш қувватини аниқлашда заҳирадаги ускуналардан 
ташқари, барча ўрнатилган ускуналар ҳисобга олинади. Баъзи бир цехларда 
(йиғув, қуюв ва бошқа цехларда) ишлаб чиқариш қуввати ишлаб чиқариш 
майдонларига асосан ҳисобланади. 
Ишлаб чиқариш қувватини аниқлашда маҳсулот бирлигига сарфланувчи 
вақт нормаси ёки ҳар бир ускунанинг унумдорлик нормалари муҳим аҳамиятга 
эга бўлиб, улар илғор ҳамда прогрессив бўлиши талаб қилинади.
Корхона бош бўғинининг (асосий цехининг) ишлаб чиқариш қуввати 
қуйидаги формула асосида ҳисобланади: 
т
макс
М
Ф
n
М


Бу ерда: 
М -цех ёки учасканинг қабул қилинган ўлчов бирлигидаги ишлаб чиқариш 
қуввати; 
n - цех ёки участкадаги илғор ускуналар сони; 
Ф
макс
–бош ускунадан фойдаланиш мумкин бўлган максимал муддат, соат; 
М
т
–бош ускунада маҳсулот тайёрлашнинг прогрессив меҳнат сиғими, соат. 
Амалиётда ишлаб чиқариш қуввати ва ускуналарнинг юкланишини 
ҳисоблашда баъзида хатолар, улар ўртасидаги фарқни сезмаслик ҳоллари ҳам 
учраб туради. Корхона қуввати асосий ишлаб чиқариш фондлари, янги техника 
ва аниқланган заҳиралардан фойдаланган ҳолда маҳсулот ишлаб чиқариш 
мумкин бўлган максимал даражани тавсифлайди, ускуналарнинг юкланишни 
ҳисоблаш 
натижалари 
эса, 
ушбу 
қувватлардан 
режадаги 
даврда 
фойдаланишнинг даражасини аниқлайди. 
Демак, улар ўртасидаги принципиал фарқ шундаки, биринчи ҳолатда 
корхона ишлаб чиқариши мумкин бўлган маҳсулотларнинг максимал даражаси 
аниқланса, иккинчи ҳолда мазкур давр мобайнида ускуналардан қанчалик 
фойдаланилиши аниқланади. 
Ишлаб чиқариш дастурининг корхонада мавжуд бўлган қувватларга мос 
келишини аниқлаш учун, 
ўртача йиллик ишлаб чиқариш қуввати
ҳисоблаб 
топилади. Уни ҳисоблаш учун қуйидаги формуладан фойдаланилади: 


12
12
2
1
n
М
n
М
Мн
М
л





в
ўр.йил
Бу ерда: 
М
ўр.йил
– корхонанинг ўртача йиллик қуввати; 
М
н
– корхонанинг йил бошидаги қуввати; 
М
в
– йил мобайнида киритилувчи қуввати; 
М
л
– йил давомида ишлаб чиқаришдан чиқарилувчи (йўқ қилинувчи) қувват; 
n

, n
2
– ишлаб чиқариш қувватларини ишга туширишдан ёки тугатилган ишлаб 
чиқариш қувватлари йўқ қилингандан то йил охиригача ўтган тўлиқ ойлар сони. 
Асосий ишлаб чиқариш фондларидан фойдаланишни яхшилаш билан 
боғлиқ бўлган мазкур чора-тадбирлар, кўпинча ишлаб чиқариш қувватлари 
балансини тузиш йўли билан амалга оширилиб, корхонанинг ишлаб чиқариш 
қувватлари ва уларни таъминлаш манбаларига бўлган эҳтиёжи аниқланади. 

Download 1,22 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   25




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti