7- мавзу: корхонанинг асосий фондлари ва ишлаб чиқариш қуввати


корхонанинг ишлаб чиқариш



Download 1,22 Mb.
Pdf ko'rish
bet2/25
Sana07.04.2022
Hajmi1,22 Mb.
#535025
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   25
Bog'liq
2 5228791927448535468
Davron.KBX.A1, 1-2-02 Matnazarova Shaxrizoda , 1-2-02 Yo'ldoshev Azizbek, 2 5461078941525607524, Бошқариш системалари элементлари ва қурилмалари фанидан МИ, Ultratovushli sarf o'chagichlar, Документ Microsoft Word (5), Mustaqil talim (1), Document, 2 5197294617279596090, 2 5197294617279596090, 1-17 guruh. Diplom oldi amaliyot 216 soat.xlsx 200420165321, xat va buyruq MOK iyun, @Kutubxona Elektron-Ayol mukarramdir, Раззокова Гузал2020
корхонанинг ишлаб чиқариш 
аппарати
деб аталади.
Ноишлаб чиқариш асосий фондлари
корхона асосий фондларининг ишлаб 
чиқаришда бевосита иштирок этмайдиган қисми бўлиб, шу сабабли ўз 
қийматини тайёр маҳсулотга ўтказмайди.
Булар қаторига асосан корхона 
балансида турувчи тураржой (уй-жой фонди), ошхона, профилактория, клуб, 
болалар боғчаси ва яслилар, спорт-соғломлаштириш ва бошқа объектлар 
киритилади. Маданий-маиший ва соғломлаштириш йўналишидаги ноишлаб 
чиқариш асосий фондлари ишлаб чиқариш асосий фондлари билан 
фойдаланиш муддати, натурал шаклнинг сақланиши, ўз қийматини секин-аста 
йўқотиши каби кўп жиҳатлари билан ўхшашдир. 
Корхона асосий фондлари таркибини қуйидаги 7.1 - чизма кўринишида акс 
эттириш мумкин.


7.1 - чизма. Корхона асосий фондларининг таркиби 
Меҳнат предметига ўтказувчи таъсирига кўра, асосий ишлаб чиқариш 
фондлари 
актив
ва 
пассив
турларга бўлинади.
Асосий ишлаб чиқариш 
фондларининг пассив турига бино ва иншоотлар, актив турига эса қувват 
машина ва ускуналари, ишчи машина ва ускуналар, транспорт воситалари, 
технологик 
линиялар, 
яъни 
бирон-бир 
турдаги 
маҳсулот 
яратишда 
фойдаланилувчи меҳнат қуроллари киритилади. 
Корхонанинг актив асосий ишлаб чиқариш фондлари энг ҳаракатчан ва 
аҳамиятли 
ҳисобланади. 
Фан-техника 
тараққиёти 
давомида 
кўплаб 
корхоналарда актив ишлаб чиқариш фондларининг салмоғи ортади, уларнинг 
таркиби ва кўриниши ўзгаради, асосий фондлар гуруҳ ва турларининг маънавий 
эскириш туфайли алмашиниш суръати тезлашади.
Ишлаб чиқариш миқёсининг ўсиши ва бошқа ижобий ўзгаришлар 
шароитларида, баъзан корхонанинг асосий фондлари, жумладан, ишчи 
машиналар ва ускуналар, ишлаб чиқариш бинолари, қурилмалар ва ҳоказолар 
етмай қолади. Бундай ҳоллар рўй берганда корхона шартнома асосида ўзига 
Корхонанинг асосий фондлари 
Асосий ишлаб чиқариш фондлари 
Асосий ноишлаб чиқариш фондлари 
Бинолар 
Иншоотлар 
Узатиш
қурилмалари
Инструментлар ва 
ишлаб чиқариш 
инвентари 
Ўлчов ва
тартибловчи 
асбоблар 
Транспорт 
воситалари 
Хўжалик жиҳозлари 
Қувват машиналари ва 
ускуналар 
Ишчи машина ва 
ускуналар 
Жумладан 
автоматлашган машина 
ва ускуналар 


керакли бўлган асосий фондларни ёллайди ва улар ижарага олинган 
ҳисобланади. Ижарага берувчи ва ижарага олувчи ўртасида юзага келувчи мулк 
муносабатлари 
лизинг
деб аталади (ингл. Lease - ижара). 
Асосий фондларнинг умумий ҳажмида алоҳида гуруҳларининг қиймат 
бўйича ўзаро нисбати 
асосий фондларнинг турлар бўйича тузилмасини 
акс 
эттиради ҳамда амалиётда фоизларда ўлчанади. Корхона асосий ишлаб 
чиқариш фондлари тузилмасининг, биринчи ўринда унинг актив қисмини - 
машина 
ва 
асбоб-ускуналарни 
кўпайтиришга 
йўналтирилган 
такомиллаштиришдан манфаатдор бўлиши лозим. Уларнинг улуши қанчалик 
юқори бўлса, ишлаб чиқарилаётган маҳсулотлар миқдори шунчалик катта 
бўлади ва аксинча. 
Корхона асосий фондларининг турлар бўйича тузилмаси, кўп жиҳатдан 
капитал қўйилмаларнинг технологик тузилмаси орқали, жумладан, уларнинг 
янги қурилиш ва қайта таъмирлаш, амалдаги ишлаб чиқаришни кенгайтириш ва 
қайта қуроллантириш билан аввалдан белгилаб қўйилган бўлади. Асосий 
фондларнинг турлар бўйича тузилмасига ишлаб чиқаришни ихтисослаштириш 
ва концентрация қилиш даражаси ҳам катта таъсир ўтказади. Йирик 
корхоналар, ишлаб чиқаришни фондлар билан таъминлашда ва фан-техника 
тараққиёти ютуқларидан кенг фойдаланишда кичик ва ўрта корхоналарга 
қараганда кўпроқ имкониятга эга. Бироқ кичик корхоналар ҳаракатчанроқ, 
уларнинг бошқаруви мослашувчанроқ бўлиб, натижада ишлаб чиқаришни 
техник жиҳатдан қайта қуроллантириш осонроқ кечади. 
«Корхона иқтисодиёти»га 

Download 1,22 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   25




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
davlat pedagogika
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
vazirligi muhammad
таълим вазирлиги
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
Ishdan maqsad
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
fanidan mustaqil
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
covid vaccination
qarshi emlanganlik
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti