5–9 sinflar toshkent 2010



Download 0.91 Mb.
bet10/15
Sana11.01.2017
Hajmi0.91 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15

VI BOB. XVI-XIX asrning birinchi yarmida qoraqalpoqlar


(4 soat).
34-dars. Qoraqalpoq xalqining tashkil topishi va siyosiy hayoti.

Qoraqalpoqlarning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvoli. Qoraqalpoq xonligining tashkil topishi. Qoraqalpoqlarning Rossiya bilan munosabati. Qoraqalpoqlarning Xiva bilan munosabatlari.


35-dars. Qoraqalpoqlarning siyosiy-iqtisodiy turmushi.

Oydo‘stbiy boshchiligidagi qo‘zg‘olon va uning oqibatlari. Qoraqalpoqlar hayoti va madaniyati. Hunarmandchilik.


36-dars. Qoraqalpoqlar madaniyati.

Ilm-fan. Xalq turmushi. Shaharsozlik, xalq og‘zaki ijodi, folklor.


37-dars. XVIII-XIX asrlarda qoraqalpoq adabiyotining rivojlanishi.

Yozma adabiyot. Berdaq, Ajiniyoz. Kunxo‘ja, Otash Olshinboy ijodi.


VII BOB. XVIII-XIX asrning birinchi yarmida Qo‘qon xonligi (8 soat).
38-dars. Qo‘qon xonligining tashkil topishi.

Shohruhbiy – xonlik asoschisi. Xonlikning tashkil topishi. Davlat tuzilishi va ma’muriy boshqaruvi. Erdonabiy, Norbo‘tabiy, Olimxon hukmronligi davri.


39-dars. XVII asrning birinchi yarmi – XIX asr boshlarida Toshkent.

Toshkent bekligi. Beklikning kuchayishi. Toshkent-Rossiya aloqalari. Toshkentning Qo‘qon xonligiga qo‘shib olinishi.


40-dars. XIX asrning birinchi yarmida Qo‘qon xonligida ijtimoiy-siyosiy ahvol.

Ijtimoiy-siyosiy ahvol. Umarxon va Muhammad Alixon. Qo‘qon-Buxoro munosabatlari, Nasrulloxon istilosi. Xonlikdagi ichki nizolarning kuchayishi.


41-dars. Qo‘qon xonligining iqtisodiy hayoti.

Yer egaligi, soliqlar va majburiyatlar. Hunarmandchilik va savdo.


42-dars. Qo‘qon xonligi shaharlari.

Shaharlar hayoti. Qo‘qon, Andijon, Namangan, Toshkent.


43- dars. Qo‘qon xonligida madaniy hayot.

Umarxon va madaniy muhitning shakllanishi. Maxmur va Gulxaniy. Uvaysiy, Nodira, Mashrab.


44- dars. Tarixnavislik, san’at va me’morchilik.

Tarixnavislik, “Tarixi jadidi Toshkand”, “Shohnomayi Umarxon”, “Umarnoma”, “Muntaxab ut-tavorix”. San’at, me’morchilik, madrasalarning bunyod etilishi.


45-dars. Takrorlash.
VIII BOB. O‘rta Osiyo davlatlarining xalqaro munosabatlari

(6 soat).

46- dars. XVI-XVIII asrlarda xalqaro munosabatlar.

Buxoro-Hindiston munosabatlari. Xuroson manfaatlar to‘qnashuvi maydoni. O‘rta Osiyo davlatlarining Afg‘oniston, Eron va Xitoy bilan munosabatlari.


47- dars. O‘zbek xonliklarining Rossiya bilan munosabatlari.

O‘rta Osiyo va Rossiya. Antoniy Jenkinsonning O‘rta Osiyoga kelishi. O‘rta Osiyo davlatlarining Rossiya bilan munosabatlari. Petr I ning maqsadlari. Cherkasskiyning harbiy yurishi.


48-dars. XIX asrning birinchi yarmida O‘rta Osiyo masalasida Angliya-Rossiya raqobati.

Mintaqada Angliya-Rossiya raqobatchiligi. Raqobat sabablari. Ingliz ekspeditsiyalari. O‘rta Osiyo davlatlari va Rossiya munosabatlarining keskinlashuvi.


49-dars. O‘zbek xonliklarining taraqqiyotdan orqada qolish sabablari va uning oqibatlari.
Dunyo taraqqiyotidagi o‘zgarishlar, ortda qolish sabablari va oqibatlari.


50-51-dars. Takrorlash (2 soat).

9-SINF. JAHON TARIXI (YANGI DAVR, 1870-1918 YILLAR) (51 soat)
Jahon tarixi yangi davrini (1870-1918 yillar) o‘qitish va o‘rganishning ta’limiy maqsadi XIX asr oxirlari va XX asr boshlarida insoniyat jamiyati taraqqiyotining eng muhim bosqichlari, iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi, shuningdek, dunyo davlatlarining o‘zaro munosabatlari va ichki ziddiyatlar haqida o‘quvchilarga bilim berishdir.

Tarbiyaviy maqsadi esa olingan bilimlar natijasida, o‘z hayotining kelajagini belgilash, o‘z Vatanini boshqa rivojlangan davlatlar qatoriga chiqarish uchun halol mehnat qilish, umuminsoniy qadriyatlarni, o‘z madaniyati va boshqa xalqlar madaniyatini hurmat qiladigan ma’naviy yetuk yoshlarni kamolga yetkazishga hissa qo‘shishdan iboratdir. Ushbu fanning vazifasi o‘quvchilarga XIX asrning oxiri XX asr boshlarida jahondagi geopolitik o‘zgarishlarni singdirish va olingan bilimlar asosida bugungi kundagi dolzarb masalalarni yechishga yo‘l topish, o‘quvchilarning ijodiy fikrlash qobiliyatini o‘stirish, davr talabi bo‘yicha dunyoqarashini shakllantirish, umuminsoniy qadriyatlarini hurmat qiladigan ma’naviy yetuk shaxslarni tarbiyalashdan iboratdir.



1-dars. Kirish. Jahon XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida.

Industrial sivilizatsiyaning paydo bo‘lishi. (1 soat)
Yangi tarix birinchi davrning asosiy xususiyatlari va bu davrda jamiyat taraqqiyotining umumiy yakunlari. 1870-1918 yillarda sanoat ishlab chiqarishining o‘sishi va xususiyatlari. Jamiyat taraqqiyotidagi notekislik. Ishlab chiqarishning nihoyat darajada konsentratsiyalashuvi va millatlararo korporatsiyalarning tuzilishi. Siyosiy demokratiya, yuqori tabaqalarning hukmronlik shakli. Ulug‘ davlatlarning mustamlakachilik tuzumi va dunyoni bo‘lib olishning tugallanishi.

Mazkur davrdagi yollanma ishchilarning ahvoli, faoliyati.

Yangi yo‘nalishdagi partiyalarning paydo bo‘lishi. Sotsialistik harakatdagi oqimlar va ular o‘rtasida kurash. Urush masalasiga turli xil qarashlar.

Ikkinchi Baynalmilalning halokati va yangi tipdagi Baynalmilal tuzish uchun kurashning kuchayishi. Birinchi jahon urushi yillarida G‘arb va Sharq mamlakatlarida inqirozning kuchayishi.


BIRINCHI BO‘LIM. YEVROPA VA AMERIKA DAVLATLARI

2-dars. Fransiya-Prussiya urushi va uning yakunlari (1 soat).

Fransiya-Prussiya urushi arafasida ikkala mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvoli. Fransiya-Prussiya urushining sabablari. Urush harakatlarining borishi va Sedan jangi. 1870 yil 4 sentabr burjua inqilobi. Parijning taslim bo‘lishi. Frankfurt sulhi.



3-dars. Fransiyada Uchinchi Respublika va 1871-yil 18-mart davlat to‘ntarishi (1 soat).

Yollanma ishchilarning ahvoli. Ijtimoiy harakat. 1871 yil 18 martdagi inqilobning yetilishi. Milliy gvardiya Markaziy Komitetining tuzilishi va uning dastlabki faoliyati. Parij Kommunasining g‘alabasi.

Fransiya Kommunasining ijtimoiy-iqtisodiy tadbirlari va uning mohiyati. Kommunaning dehqonlarga nisbatan siyosati. Viloyatlarda Kommunaning qo‘llab-quvvatlanishi. Kommunaning baynalmilalchiligi. Kommunada siyosiy guruhlar kurashi. Kommunaning yengilish sabablari.
4-dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Fransiyada iqtisodiy va siyosiy hayot. (1 soat).

XIX asrning oxirida Fransiyaning iqtisodiy taraqqiyoti. Fransiyada yollanma ishchilar harakati. XX asr boshlarida ijtimoiy-iqtisodiy ahvol.


5-dars. Fransiyaning ichki siyosati (1 soat).

1875 yil Konstitutsiyasi. Uchinchi Respublikaning inqirozi. Ged va Lafarg. Opportunizm Anorxo-sindikalizm. Dreyfus ishi. Hukumatning ichki siyosati. Fransiyada ijtimoiy harakat. Puankarening ichki va tashqi siyosati.



6-dars. Fransiyaning tashqi siyosati.

Fransiyaning tashqi siyosati. Mustamlakachilik agressiyasi. Rossiya-Fransiya ittifoqi. Fransiya mustamlakachiligi. Siyosiy inqirozning yetilishi. XX asr boshlarida Fransiya.


7-dars. Takrorlash (1 soat).
8-dars. XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Germaniya. Imperiyaning tashkil topishi. (1 soat).

XIX asrning oxirida Germaniya. Germaniyani birlashtirishning tugallanishi. 1871 yilgi Konstitutsiyasi.



9-dars. Imperiyaning ichki siyosati (1 soat).

Germaniyaning iqtisodiy taraqqiyoti. «Kultur kampf», sotsialistik harakat. «Favqulotda qonun». Bismarkning tashqi siyosati. Germaniyaning mustamlakachilik siyosati. Gogenlod kanslerligi davrida ichki siyosat. XX asr boshlarida Germaniyaning ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli.


10-dars. Imperiyaning tashqi siyosati (1 soat).

Germaniyaning tashqi siyosati. Mustamlakalar uchun kurash. Bag‘dod temir yo‘li. “Uchlar ittifoqi”. Siyosiy inqirozning yetilishi.


11-dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Angliyaning siyosiy va iqtisodiy ahvoli (1 soat).

XIX asrning oxirida Angliyaning iqtisodiy taraqqiyoti va uning orqada qolishi. Ijtimoiy harakatning kuchayishi. Tred-yunionlar. XX asr boshlarida Angliyaning ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli.



12-dars. Angliyaning ichki siyosati (1 soat).

Leyborizm. Lloyd Jorj. 1911 yil parlament islohoti. Siyosiy inqirozning yetilishi. Irlandiya masalasi.


13-dars. Angliyaning tashqi siyosati (1 soat).

Angliyaning mustalakachilik siyosati. Angliyaning tashqi siyosati. Angliya – Rossiya munosabatlari. Afrikadagi mustamlakalar. Angliyaning xalqaro ahvoli.


14-dars. Umumlashtirish darsi (1 soat).

15-dars. AQSh XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida (1 soat).

XIX asrning oxirida AQShning iqtisodiy jihatdan tez rivojlanishi. Janubdagi o‘zgarishlar. G‘arbga siljish. Sanoatning yangi bosqichga ko‘tarilishi. Qishloq xo‘jaligida kapitalizm taraqqiyotining «amerikacha yo‘li». Yollanma ishchilar ahvoli.


16-dars. AQShning ichki siyosati (1 soat).

XIX asrning oxirida AQShning ichki siyosati. XX asr boshlarida AQShning ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli. Negrlarning ahvoli. T.Ruzvelt va Makkinlining ichki siyosati.


17-dars. AQShning tashqi siyosati (1 soat).

AQShning tashqi siyosati. Ispaniya-Amerika urushi. AQShning jahonda hukmronlik uchun kurashi. AQShning Lotin Amerikasidagi siyosati. Panama kanali. Panamerika ittifoqi. «Dollar diplomatiyasi», «Yo‘g‘on kaltak» siyosati. «Ochiq eshiklar» va «Teng imkoniyatlar» doktrinasi. Vilson hukumatining tashqi siyosati.


18-dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Lotin Amerikasi mamlakatlari (1 soat).

XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Lotin Amerikasi xalqlari. Meksikada burjua inqilobi. Ispaniya-Amerika urushi. Meksikada F.Dias diktaturasi. 1910-1917 yillarda burjua inqilobi. Sapata, F.Madeyro, F.Vilya Karransa hukumatining o‘rnatilishi va siyosati. Braziliyada qulchilikning bekor qilinishi. Argentinadagi ahvol.



19-dars. Lotin Amerikasining boshqa davlatlari (1 soat).

XIX asrning oxirida va XX asr boshlarida Markaziy Amerika davlatlari. Gvatemala va Kosta Rikadagi ahvol. Markaziy Amerika respublikasining tashkil topishi va o‘zaro urushlar. Nikaraguaga AQShning bostirib kirishi. Gaiti va Dominikadagi ahvol. Kubaning 1895-1898 yillarda mustaqillik uchun kurashi. Xose Marti. Markaziy Amerikada AQShning «yo‘g‘on kaltak» va «dollar diplomatiyasi» siyosati.


20-dars. Takrorlash (1 soat).
21-dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Rossiyaning ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy ahvoli (1 soat).

XIX asrning oxirida Rossiyaning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti. Ishchilar ahvoli. Ichki bozorning o‘sishi. Dastlabki monopolistik birlashmalarning vujudga kelishi. Chet el kapitali. Rossiyada ijtimoiy harakat va ijtimoiy-siyosiy fikrlarning rivojlanishi.


22-dars. Podsho Rossiyasining tashqi siyosati (1 soat).

XIX asrning oxirida Rossiya tashqi siyosati. 1877-1878 yillarda rus-turk urushi. San-Stefano shartnomasi. Berlin kongressi. Angliya-Rossiya qarama-qarshiliklari va O‘rta Osiyo masalasi. Uzoq Sharq inqirozi va Rossiyaning tutgan siyosati. Rus-yapon urushi va uning yakunlari.


23-dars. Rossiyada Davlat dumasining tashkil etilishi (1 soat).

XX asr boshlarida Rossiyaning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvoli. Monopolistik birlashmalarning o‘sishi. 1905 yilgi rus inqilobi. Davlat dumasi.


24-dars. XIX asr oxiri -XX asr boshlarida Avstriya-Vengriya imperiyasi (1 soat).

XIX asrning oxirida Avstriya-Vengriya. Avstriya-Vengriyaning iqtisodiy taraqqiyoti. XX asr boshlarida Avstriya-Vengriya. Avstriya-Vengriyaning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti. Milliy ozodlik harakati. Chexiyadagi iqtisodiy va siyosiy ahvol. Umumiy saylov uchun kurash. Ijtimoiy harakat. Madaniy-milliy avtonomiya.


25-dars. Avstriya-Vengriya imperiyasining tashqi siyosati (1 soat).

Tashqi siyosati. Avstriya-Vengriya-Rossiya munosabatlari. Bolqondagi agressiv harakat. “Uchlar ittifoqi” ning tashkil topishi. Germaniya bilan munosabat.


26-dars. XIX asr oxiri -XX asr boshlarida Italiya (1 soat).

XIX asr oxirida Italiya birlashtirilgandan keyin uning iqtisodiy ahvoli. Emigratsiya. Italiyaning tashqi siyosati. Fransiya bilan munosabat. Uchlar ittifoqiga kirish. Afrikadagi mustamlakachilik agressiyasi.

XX asr boshlarida Italiyaning ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli. Jolittining ichki va tashqi siyosati. Italiyaning boshqa davlatlar bilan munosabati. 1911-1912 yillardagi Italiya-Turkiya urushi. Siyosiy inqirozning yetilishi.

27-dars. XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Bolqon davlatlari (1 soat).

XIX asr oxirida Bolqon davlatlari. Bolqon davlatlarining Turkiya tomonidan ezilishi. Iqtisodiy taraqqiyot. Bolqonda milliy ozodlik harakatining o‘sishi. X.Botev. Bosniya va Gersegovinada 1875 yilgi qo‘zg‘olon va uning bostirilishi. Yevropa davlatlarining Bolqondagi siyosati. 1877-78 yillardagi Rus-turk urushi va uning ta’siri. XX asr boshlarida Bolqon davlatlari.



IKKINCHI BO‘LIM. OSIYO VA AFRIKA

MAMLAKATLARI
28-29-dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Yaponiya (2 soat).

XIX asrning oxirida Yaponiyada bozor iqtisodiyotining rivojlanishi. Yaponiyani industrlashtirishning xarakteri va xususiyatlari. Sanoatning rivojlantirishda davlatning roli. 1889-yil Konstitutsiyasi. Xalq ommasining ahvoli. Yaponiyaning tashqi siyosati. Yaponiya-Xitoy urushi.

XX asr boshlarida Yaponiya. Yaponiya taraqqiyotining xarakteri. Siyosiy reaksiyaning kuchayishi. Yaponiyaning tashqi siyosati. Rus – yapon urushi. Koreyaning anneksiya qilinishi.
30-dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Xitoy (1 soat)

XIX asrning oxirida Xitoyning yarim mustamlakaga aylanishi va ixetuanlar qo‘zg‘oloni. Xitoyda sanoat taraqqiyotining boshlanishi va uning xususiyatlari. Xalq harakatlari. Xitoyga qarshi tashqi agressiyaning kuchayishi. Xitoyning ta’sir doiralarga bo‘linishi. AQShning Xitoydagi siyosati va Xey doktrinasi. Ixetuanlar qo‘zg‘oloni. Sakkiz davlatning Xitoyga qarshi intervensiyasi.



31-dars XX asr boshlarida Xitoyning ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy ahvoli

(1 soat).

XX asr boshlarida Xitoy. XX asr boshida Xitoyning ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli. Sun Yatsenning faoliyati. Inqilobiy harakatning boshlanishi. Muvaqqat respublika hukumatining tuzilishi. Sun Yatsenning prezident qilib saylanishi. Yirik va qudratli davlatlarning Xitoyga munosabati. Yuan Shikay. 1911 yildagi inqilobning mag‘lubiyati. Gomindan partiyasining tashkil topishi. «Ikkinchi inqilob». Diktaturaning o‘rnatilishi. Siyosiy inqiroz.


32-33- dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Hindiston (2soat).

XIX asrning oxirida mustamlakachilik zulmi va Hindiston xalqlarining ozodlik kurashi. Sanoat kapitalizmining paydo bo‘lishi. Milliy harakatning kuchayishi. «Hindiston milliy kongressi» partiyasining tuzilishi. Tilak va uning inqilobiy faoliyati.

XX asr boshlarida Hindistonning ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli. Bengaliyaning bo‘linishi. Inqilobiy harakatning boshlanishi. Tilakning sud qilinishi. Bombeydagi umumiy ish tashlash. Birinchi jahon urushi arafasida Hindiston.
34-35 -dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Eron va Afg‘oniston (2 soat).

Eronning yarim mustamlakaga aylanishi. Mamlakatning Angliya va Rossiyaga qaramligining kuchayishi. Ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi. Milliy harakatning paydo bo‘lishi. Ishchilar tabaqasining tashkil topishi. Chet elliklarga qarshi xalq ommasining chiqishlari. 1905-1911 yillardagi Eron inqilobi. Inqilobning boshlanishi va birinchi davridagi xalq harakatlari. Inqilobning ikkinchi davri. Konstitutsiya. 1907 yilgi Angliya-Rossiya bitimi. Janubdagi qo‘zg‘olonlar. Shohning taxtdan voz kechishi. Buyuk davlatlarning Erondagi siyosati. 1905-1911 yillardagi Eron inqilobining yengilishi va tarixiy ahamiyati.

XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Afg‘oniston. Ikkinchi ingliz-afg‘on urushi va uning oqibatlari. Abdurahmonning hokimiyatga kelishi va uning ichki hamda tashqi siyosati. Dyurantda bitim. Habibulloxon davrida Afg‘onistonning ichki va tashqi siyosati. Muhammad Tarziyning ma’rifatchilik faoliyati.
36-37-dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Turkiya (2 soat).

XIX asrning oxirida Turkiyaning yarim mustamlakaga aylanishi. XIX asrning oxirlarida Usmoniylar imperiyasining inqirozi va milliy zulmning avj olishi. Bolqon xalqlarining turklarga qarshi kurashi. 1876 yilgi Konstitutsiya. Konsessiyalar. Bag‘dod temir yo‘li. Ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi va burjua milliy harakatining tug‘ilishi. «Birlik va taraqqiyot» partiyasining tuzilishi. 1908 yilgi «Yosh turklar» inqilobi. Inqilobiy vaziyatning vujudga kelishi, inqilobning boshlanishi va borishi. Konstitutsiyaning tiklanishi. 1909 yilgi aksil inqilobiy isyon. Buyuk davlatlarning Turkiya inqilobiga munosabati.


38-dars. Umumlashtirish darsi (1soat).
39-41-dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Afrika mamlakatlari

(3 soat).

XX asrning oxiri va XX asr boshlarida arab mamlakatlari. Bu davrda arab mamlakatlarining ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvoli. Sudan va Liviyaning yarim mustamlakaga aylantirilishi. Arabistonda Angliya ta’sirining kuchayishi. Misrning asoratga solinishi. Misrda A.Orabibiy boshchiligidagi ozodlik harakati.

Mahdiylar qo‘zg‘oloni va Sudanning Angliya tomonidan egallanishi. Liviyaning Italiya tomonidan bosib olinishi. Fransiyaning Tunisni egallashi. Jazoyir-Fransiya hukmronligi ostida. Marokashning fransuzlar tomonidan egallanishi. Marokashdagi qo‘zg‘olon.

Tropik va Janubiy Afrikada mustamlakachilik kompaniyasining kuchayishi. G‘arbiy Afrika va Angliyaning mustamlakachilik siyosati. G‘arbiy Afrikada Germaniya ekspansiyasi. Samore Ture. Markaziy Afrikada Belgiyaning mustamlakachiligi. Sharqiy Afrikaning rivojlangan davlatlar tomonidan bo‘lib olinishi. Angliya-burlar urushi va Janubiy Afrika ittifoqining tuzilishi. Madagaskarning fransuzlar tomonidan egallanishi. Zuluslarning Ketchvayo boshchiligidagi ozodlik urushi. Namalar qo‘zg‘oloni. Xendrik Vitboy.


42-dars. Takrorlash (1 soat).
UCHINCHI BO‘LIM. BIRINCHI JAHON URUSHI VA UNING YAKUNLARI
43-44-dars. 1914-1918 yillardagi birinchi jahon urushi va uning yakunlanishi (2 soat).

Jahon urushining boshlanishi va sabablari. 1914-1915 yillardagi urush harakatlari. Dunyoni qaytadan bo‘lib olish uchun kurashning kuchayishi. Urush yillarida davlatlar o‘rtasida o‘zaro ziddiyatlarning kuchayishi va urushning xarakteri. Germaniyaning strategik rejasi. 1914 yil G‘arbiy frontdagi urush harakatlari. Marnadagi, Galitsiyadagi janglar. «Yashin tezligida» urush rejasining barbod bo‘lishi. G‘arbiy frontda pozitsion urushga o‘tilishi. Italiya va Bolgariyaning urushga kirishi. 1915 yil Sharqiy frontda va dengizdagi urush harakatlari. Birinchi jahon urushida sharq mamlakatlarining ishtiroki. Nemis qo‘shinlarining G‘arbiy frontdagi 1916 yilgi hujumi. Verden jangi. Italiyaning og‘ir ahvolga tushishi. Ruslarning hujumi. Ruminiyaning urushga kirishi. Antanta davlatlarining g‘arbiy frontdagi muvaffaqiyatsizliklari. Dunyoni qaytadan bo‘lib olish uchun maxfiy bitimlar. 1917-1918 yillardagi urush harakatlari. AQShning urushga kirishi. Rossiyaning urushdan chiqishi. Kompen yarash bitimi.


45-dars. Takrorlash (1 soat).

TO‘RTINCHI BO‘LIM. FAN VA MADANIYAT
46-48-dars. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida fan va madaniyat (3 soat).

Moddiy ishlab chiqarishda texnika taraqqiyoti. Transport va temir yo‘llar. K.Daymler. Elektrdan foydalanish. T.Edison. Kemasozlik. Binokorlikda metall va oynadan foydalanish. Metallurgiya, mashinasozlik. Tomson. Neftni qayta ishlash, ichki yonuv dvigatellari, R.Dizel, samolyotsozlik. A.Mojayskiy. energetika, radio telefon, A.Popov, A.Bell, harbiy texnika - A.Nobel.

Matematika va tabiiy fanlar rivoji. Mexanika, N.Jukovskiy, M.Faradey, A.Enshteyn, E.Rezerford. Tarix, kimyo, D.Mendeleyev, biologiya, Ch.Darvin, tibbiyot, V.Rentgen, tarix va gumanitar fanlar –Bisher Stou, J.Vern, T.Drayzer, maorifning taraqqiyoti. Adabiyot va san’at. J.London, Mark Tven, L.Tolstoy, R.Tagor.
49-dars. Takrorlash (1 soat).

50-51-dars. Yakuniy takrorlash (2 soat).

9-SINF O‘ZBEKISTON TARIXI

(51 soat)

1-dars. Kirish (1 soat)

Tarixiy xotirasiz kelajak yo‘q. O‘rganiladigan davrning o‘ziga xos xususiyatlari. Vatan jonajon yurt va qadrdon zamin, eng muqaddas bebaho boylikdir.


I BO‘LIM. XIX ASR O‘RTALARIDA O‘ZBEK XONLIKLARINING SIYOSIY-IQTISODIY VA MADANIY HAYOTI (4 soat).

2- dars. XIX asr o‘rtalarida O‘rta Osiyo davlatlarining

hududi va aholisi

O‘rta Osiyo davlatlarining hududi va aholisi. Xiva va Qo‘qon xonligi va Buxoro amirligining hududiy chegaralari.


3- dars. XIX asr o‘rtalarida o‘zbek xonliklarining ma’muriy boshqaruv tizimi (1 soat).

Buxoro amirligining, Xiva va Qo‘qon xonliklarining davlat boshqaruvi.


4-dars. XIX asr o‘rtalarida o‘zbek xonliklarining ijtimoiy-iqtisodiy hayoti (1 soat).

Yer egaligi va soliq tizimi. Sug‘orish tizimi va tartiblari. Hunarmandchilik va savdo-sotiq.


5-dars. XIX asr o‘rtalarida O‘rta Osiyo xalqlari madaniy hayoti (1 soat).

Xalq ijodiyoti: baxshilar, qiziqchilar, hofizlar, askiyachilar. Ilm-fan, adabiyot, me’morchilik. O‘rta Osiyo xalqlari madaniyatining o‘ziga xosligi.


II BO‘LIM. ROSSIYA IMPERIYASINING O‘RTA OSIYONI

BOSIB OLISHI
6-dars. Rossiya imperiyasining O‘rta Osiyoni bosib olish uchun istilochilik harakatlarining boshlanishi (1 soat).

Bosib olish uchun tayyorgarlik. O‘rta Osiyoni bosib olish uchun istilochilik yurishi bosqichlari. Rossiya imperiyasining O‘rta Osiyoni bosib olish uchun harbiy istilochilik harakatlarining boshlanishi. Toshkentning bosib olinishi.


7-dars. Turkiston general-gubernatorligining tashkil etilishi (1 soat).

Turkiston o‘lkasida mustamlaka boshqaruvining o‘rnatilishi. Turkiston general-gubernatorligi va Turkiston harbiy okrugining tashkil etilishi. Yangi ma’muriy hududlarning tashkil qilinishi.


8-dars. Buxoro amirligiga qarshi harbiy harakatlarning

boshlanishi (1 soat).

Buxoro amirligi bosib olinishining boshlanishi. Erjar jangi. O‘ratepa va Jizzax uchun janglar. 1864-1866 yillar davomida bosib olin­gan hududlarni o‘z ichiga oluvchi Sirdaryo viloyatining tashkil qilinishi.


9-dars. Buxoro amirligi ustidan Rossiya imperiyasi protektoratining o‘rnatilishi (1 soat).

Samarqand uchun jang. Zirabuloq tepaligida jang. Buxoro amirligining Rossiya protektoratiga aylantirilishi. Podsho hukumati tomonidan yangi bosib olingan hududlarda Samarqand va Kattaqo‘rg‘on bo‘limlaridan iborat Zarafshon okrugining tuzilishi. 1873 yildagi shartnoma.


10-dars. Xiva xonligi ustidan Rossiya imperiyasi protektoratining o‘rnatilishi (1 soat).

Xiva xonligiga qarshi harbiy yurishlarning boshlanishi. Gandimiyon shartnomasi.


11-dars. Qo‘qon xonligining bosib olinishi (1 soat).

Qo‘qon xonligidagi ichki siyosiy nizolarning kuchayishi. Andijonga uyushtirilgan hujum. Namanganning bosib olinishi. Qo‘qon xonligining tugatilishi. Qo‘qon xonligi hududi o‘rnida Farg‘ona viloyatining tashkil qilinishi. Turkmanlarning bo‘ysundirilishi. Mag‘lubiyat sabablari va oqibatlari.


12-dars. Umumlashtirish darsi (1 soat).
III BO‘LIM. ROSSIYA IMPERIYASINING TURKISTONDAGI MUSTAMLAKACHILIK SIYOSATI

13-dars. Turkiston general-gubernatorligining siyosiy-ma’muriy boshqaruv tizimi (1 soat).

Boshqaruvning mustamlakachilik tartiblari. Boshqaruv tartiblarining mustamlakachilik xususiyatlari. Turkiston o‘lkasining ma’muriy hududiy bo‘linishi va boshqaruvi.


14-dars. Turkiston o‘lkasida Rossiya imperiyasining yer-suv

siyosati (1 soat).

Qishloq xo‘jaligidagi o‘zgarishlar. Rossiyaning O‘rta Osiyodagi ko‘chirish siyosati. Rus dehqonlarning birinchi manzilgohlari.


15-dars. Turkistonda sud tizimining tashkil etilishi (1 soat).

Sudlov tizimining mustamlaka manfaatlariga moslashtirilishi. Sud organlarining faoliyati. XIX asrning oxirida sudlov jarayonidagi o‘zgarishlar.


16-dars. Turkistonda harbiy- politsiya tartibotining o‘rnatilishi (1 soat).

Mustamlaka tartibotini kuchaytirilishi. O‘lkada harbiy politsiya tartiboti.


17-dars. XIX asrning ikkinchi yarmi XX asr boshlarida Turkistonda ijtimoiy-iqtisodiy ahvol (1 soat).

Iqtisodiyotning mustamlakachilik manfaatlariga bo‘ysundirilishi. Paxta xom ashyosiga bo‘lgan ehtiyoj.


IV BO‘LIM. XIX ASR OXIRIDA TURKISTONDA MILLIY OZODLIK HARAKATLARI

18-dars. Turkistonda milliy ozodlik harakatlarining boshlanishi va uning sabablari (1 soat).

Mustamlakachilik jabr-zulmining kuchayishi. Turkistonda milliy-ozodlik harakatlarining sabablari. Milliy ozodlik harakatlarining boshlanishi. Xalq harakatlariga qarshi jazo tadbirlarining kuchayishi.


19- dars. Toshkentda "vabo isyoni" (1 soat).

Qo‘zg‘olonning boshlanish sabablari. Qo‘zg‘olonning boshlanishi. Qo‘zg‘olon bostirilgandan keyingi chora-tadbirlar.


20-dars. Andijon qo‘zg‘oloni (1 soat).

Qo‘zg‘olonning sabablari. Qo‘zg‘olonning boshlanishi. Qo‘zg‘olonning bostirilishi.


21-dars. Milliy ozodlik harakatlarining ahamiyati (1 soat).

XIX asr oxiridagi qo‘zg‘olonlarning umumiy xususiyatlari. Qo‘zg‘olonlarning tarixiy ahamiyati.


22-dars. Umumlashtiruvchi dars (1 soat).
V BO‘LIM. XIX ASR IKKINChI YARMI - XX ASR BOSHLARIDA QORAQALPOQLAR (4 soat)
23-dars. XIX asrning ikkinchi yarmi - XX asr boshlarida qoraqalpoqlarning hududiy joylashuvi va ijtimoiy hayoti (1 soat).

XIX asrda qoraqalpoqlar. Qoraqalpoqlarning ijtimoiy hayoti. Xo‘jaligi va mashg‘ulotlari. Qoraqalpoqlarda urug‘chilik va qabilaviy munosabatlar. Urf-odatlar va turmush tarzi.


24-dars. Soliq va majburiyatlar. Xalq qo‘zg‘olonlari (1 soat).

Soliq va majburiyat turlari. Xalq qo‘zg‘olonlari. Bobo Go‘klan boshchiligida xalq qo‘zg‘oloni.


25-dars. Qoraqalpoqlar Turkiston general-gubernatorligi tarkibida (1 soat).

Gandimiyon shartnomasidan so‘ng qoraqalpoqlar hayotidagi o‘zgarishlar. Ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar.


26-dars. XIX asr ikkinchi yarmi - XX asr boshlarida qoraqalpoqlar madaniyati (1 soat).

Xalq og‘zaki ijodiyoti. «Qirqqiz» dostoni. Ilm-fan. Qoraqum eshon va Tosh madrasalar. Kunxo‘ja, Otash Olshinboy, Ajiniyoz, Berdaq.



VI BO‘LIM. JADIDLAR HARAKATI VA UNING TURKISTON IJTIMOIY-SIYOSIY VA MADANIY HAYOTIDAGI AHAMIYATI (6 soat).
27-dars. Jadidchilik harakatining vujudga kelishi (1 soat).

Turkistonda jadidchilik harakatining vujudga kelish shart-sharoitlari. Jadidchilik harakatining vujudga kelishi. Taraqqiyparvarlik harakatining O‘rta Osiyoga yoyilishi.


28-dars. Jadidlar: dasturiy maqsad va vazifalari (1 soat).

Jadidlarning g‘oyalari. Taraqqiyparvarlar matbuoti. Taraqqiyparvarlarning xotin-qizlar ta’limi masalasasiga qarashlari.


29-dars. Jadidchilik harakati namoyandalari va ularning faoliyati (1 soat).

Turkiston jadidchilik harakatining yirik namoyandalari. Jadidlar harakatining milliy xususiyatlari. Behbudiy, Munavvar qori, Abdulla Avloniy – yirik jadid ma’rifatparvarlari.


30-dars. Jadidchilik harakatining Turkiston ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotiga ta’siri (1 soat).

Jadidlar faoliyati. Jadidlar va islom dini. Taraqqiyparvarlarning Turkiston ijtimoiy-iqtisodiy sohadagi faoliyati. Jadidchilikning siyosiy harakatga aylanishi.


31-dars. Umumlashtiruvchi dars (1 soat).

VII BO‘LIM. TURKISTON VA BIRINCHI JAHON URUSHI

(4 soat)

32-dars. Birinchi jahon urushining boshlanishi va uning Turkistonga ta’siri (1 soat).

Birinchi jahon urushining Turkistonga ta’siri. Mardikorlikka safarbarlikning e’lon qilinishi.


33-dars. Turkistonda 1916 yilgi qo‘zg‘olonlarning boshlanishi

(1 soat).

Qo‘zg‘olonning boshlanish sabablari. Qo‘zg‘olonning Turkiston bo‘ylab tarqalishi.


34-dars. Jizzax qo‘zg‘oloni (1 soat).

Qo‘zg‘olonning boshlanishi. Qo‘zg‘olonning bostirilishi.


35-dars. Turkistonda 1916 yilgi voqealarning oqibatlari va ahamiyati (1 soat.)

Qo‘zg‘olonning yengilish sabablari va oqibatlari. Qo‘zg‘olonning ahamiyati.



VIII BO‘LIM. XIX ASR OXIRI - XX ASR BOSHLARIDA BUXORO AMIRLIGI VA XIVA XONLIGI (6 soat)
36-dars. Buxoro amirligining davlat tuzumi va ijtimoiy-iqtisodiy hayoti (1 soat).

Buxoro amirligining ijtimoiy-siyosiy ahvoli. Soliq va majburiyatlar. Xalq qo‘zg‘olonlari. Hunarmandchilik. Savdo-sotiq munosabatlari.



37-dars. Yosh buxoroliklar faoliyati va Buxoro amirligining tugatilishi (1 soat).

«Yosh buxoroliklar». Amir Olimxon islohotlari. Buxoro amirligining qulashi. BXSR tashkil qilinishi.


38-dars. XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Xiva xonligining davlat tuzumi va ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli (1 soat).

Xonlikning ijtimoiy-siyosiy tuzumi. Yer egaligi. Soliq va majburiyatlar.


39-dars. Tovar-pul munosabatlarining rivojlanishi (1 soat).

Sanoatning rivojlanishi. Xonlikning Rossiya imperiyasi bilan savdo aloqalari. Hunarmandchilik va ichki savdo.


40-dars. Xiva xonligining tugatilishi (1 soat).

Mamlakatda xalq harakatlarining kuchayib borishi. Yosh xivaliklarning faoliyati. Islohotlar uchun kurash. Xonlikning tugatilishi. XXSR ning e’lon qilinishi.



IX BO‘LIM. MUSTAMLAKA SHAROITIDA TURKISTONDA MADANIY HAYOT (6 soat).
41-dars. Ta’lim tizimi. Matbuot (1 soat).

An’anaviy ta’lim muassasalari. Rus-tuzem maktablari. Yangi usul maktablari. Mustamlakachi hukumatning yangi usul maktablariga qarshi kurashi. Matbuot va jurnalistika.


42-dars. Turkistonda ilm-fan taraqqiyoti (1 soat).

Tarix fanidagi yutuqlar. Tabiiy fanlarning rivojlanishi. Adabiyot. Jadid adabiyoti.


43-dars. Teatr va musiqa san’ati (1 soat).

Turkistonda xalq teatri. Turkistonga Yevropa va rus teatrlarining kirib kelishi. Jadid teatrlarining vujudga kelishi. «Teatr - bu ibratxonadir». Musiqa san’ati.


44-dars. Me’morchilik va tasviriy san’at (1 soat).

Me’morchilik maktablari. Xorazm me’morchilik maktabi. Buxoro me’morchilik maktabi. Yevropa uslubidagi binolar qurilishi. Sitorayi Mohi Xosa, Nurillaboy saroyi - Sharq va G‘arb an’analari asosida bunyod etilgan. Tasviriy san’at.


NI (6 soat).

Yakuniy dars (1 soat).

Davlat va huquq asoslari fanidan

Davlat ta’lim standarti

O‘quvchilar Davlat va huquq asoslariga oid quyidagi bilim, ko‘nikma va malakalarni egallashlari shart:



  • Huquqiy ta’limga oid asosiy tushuncha, qonuniyat va g‘oyalarni bilish;

  • davlat tuzilishi va boshqaruv shakllari, boshqaruvning amalga oshirishning demokratik va nodemokratik usullarini, ularning o‘ziga xos xususiyatlarini tushuntira olish;

  • davlat organlarining tuzilish asoslarini tasvirlab berish;

  • axloq va huquq tushunchalarini bilish;

  • huquq me’yorlarini bilish hamda hayotda o‘zlarining xatti-harakatlarini ana shu me’yorlarga monand boshqara olish malakasiga ega bo‘lish;

  • huquq tizimlarini, uning sohalarga bo‘linishini, bu sohalarning huquqiy munosabatlarini tartibga solishdagi ahamiyatini tushunish;

  • huquq funksiyalarini bilish hamda o‘z huquqlaridan foydalanish ko‘nikmasiga ega bo‘lish;

  • huquqiy davlatning belgilarini, uni shakllantirish yo‘llari va muammolarini, O‘zbekistonda demokratik-huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati qurish asoslarini tushuntira olish;

  • Prezident asarlarini bilish va ularda ilgari surilgan g‘oyalar asosida mushohada yurita olish;

  • O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining tuzilishi va mazmunini tavsiflay olish;

  • inson va fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklarini, ulardan foydalanish kafolatlarini bilish;

  • Konstitutsiya va qonunlarga rioya qilish, ularni hurmat qilish malakalariga ega bo‘lish;

  • O‘zbekiston Respublikasining milliy davlat va ma’muriy-hududiy tuzilishini va ularning huquqiy asoslarini bilish;

  • O‘zbekiston Respublikasining davlat boshlig’i, davlat hokimiyati tizimi: qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatiga bo‘linishini, ularning vazifalarini tushuntira olish;

  • Davlat boshlig‘i va parlament O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyaviy tuzumini muhofaza qilish, milliy davlat tuzilishi masalalariga oid qarorlarni ro‘yobga chiqarish borasida zarur chora-tadbirlar belgilashini, xalqaro munosabatlarda Respublika nomidan ish ko‘rishini bilish;

  • O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlarida voyaga yetmaganlar tushunchasi, ularga qo‘llaniladigan huquqiy aktlar, voyaga yetmaganlarning huquqiy holatlarini bilish;

  • ta’lim sohasi va yoshlarga oid davlat siyosatining asosiy tamoyillari, yoshlarning ma’naviy-ma’rifiy, jismoniy kamoloti uchun barcha huquqiy asoslar mavjudligini bilish;

  • o‘zini kelajagi buyuk davlat bunyodkori sifatida his etib, mamlakat taraqqiyotiga munosib ulush qo‘shishga astoydil intilish.


I. Davlat va huquq asoslari fanining maqsad va vazifalari

Mamlakatimizda demokratik huquqiy davlat hamda fuqarolik jamiyatini qurish va shakllantirish ko‘p jihatdan huquqiy ta’limning muvaffaqiyat bilan amalga oshirilishiga bog‘liq. Huquqiy ta’limning asosiy maqsadi va vazifalari:



  • o‘quvchilarni Konstitutsiya va qonunlarni hurmat qilish ruhida tarbiyalash;

  • o‘quvchilarda o‘z xatti-harakatlarini qonun doirasida boshqara olish malakalarini shakllantirish;

  • har qanday huquqbuzarlikni oldini olish;

  • milliy va umumbashariy qadriyatlarga hurmat bilan qarash va qadrlashni o‘rgatish;

  • o‘zgalarning huquqlarini hurmat qilishga odatlantirish;

  • Konstitutsiyaviy burch va majburiyatlarni bilishga hamda ularga rioya qilish ko‘nikmasini hosil qilish;

  • faol fuqarolik burchini shakllantirish;

  • jamiyat oldidagi burch-majburiyatlarni tarkib toptirishdan iboratdir.

Mazkur standart umumiy o‘rta ta’lim maktablarida “Davlat va huquq asoslari” fanini o‘qitishning quyidagi tartibini belgilaydi:



8-sinfda “O‘zbekiston davlati va huquqi asoslari”, 9-sinfda “Konstitutsiyaviy huquq asoslari”.
II. Davlat va huquq asoslari fanidan o‘quvchilar egallashlari zarur bo‘lgan bilim, ko‘nikma va malakalar
8-sinf

O‘quvchilar quyidagi bilimlarni egallashlari zarur:

  • Huquqiy ta’limga oid asosiy tushunchalar;

  • davlat organlari, idora va tashkilotlari, ularning asosiy vazifalari hamda tizimi;

  • davlat shakllari, davlat tuzilishi shakli, davlat boshqaruv shakli, davlat boshqaruvini amalga oshirishning demokratik va nodemokratik usullari, ularning o‘ziga xos xususiyatlari;

  • axloq tushunchasi, axloqning jamiyat hayotida tutgan o‘rni, axloq va huquqning o‘zaro munosabatlari hamda ular orasidagi farq;

  • huquqning paydo bo‘lishi, huquq normalarini hayotga tadbiq etish, davlat va huquqning o‘zaro bog‘liqligi;

  • huquq me’yorlarining mazmuni, huquq me’yorlariga amal qilish, huquq me’yorlariga amal qilmaslik oqibatlari, huquq me’yorlarining amal qilish muddatlari to‘g‘risidagi tushunchalarini;

  • demokratik-huquqiy davlat tushunchasi, uning o‘ziga xos xususiyatlari;

  • fuqarolik jamiyati tushunchasini;

  • Prezident asarlaridagi davlat va huquqqa, davlat va jamiyat hayotiga, davlat va uning organlarini isloh qilish va rivojlanishiga oid asosiy g‘oyalarni;

  • huquq tizimlarini, uning sohalarga bo‘linishi, bu sohalarning huquqiy munosabatlarni tartibga solishdagi ahamiyatini;

  • huquqiy davlatning belgilarini, uni shakllantirish yo‘llari va muammolarini, O‘zbekistonda insonparvar, demokratik, huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati qurish asoslariini;

  • davlat boshlig‘i va parlamentning O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyaviy tuzumini muhofaza qilishi, milliy davlat tuzilishi masalalariga oid qarorlarni ro‘yobga chiqarishi borasida zarur chora-tadbilar belgilashini, xalqaro munosabatlarda Respublika nomidan ish ko‘rishini;

  • O‘zbekiston Respublikasining “Bola huquqlari kafolatlari to‘g’risida”gi qonunida bola huquqlari kafolatlarining belgilanishini;

  • O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlarida voyaga yetmaganlar tushunchasi, ularga qo‘llaniladigan huquqiy aktlarni;

  • O‘zbekiston Respublikasi fuqarolik, oila, ma’muriy, fuqarolik protsessual, jinoyat, jinoyat protsessual kodekslarida voyaga yetmaganlarning huquqiy holatlari, jinoyati belgilarini;

  • oilada (bola) voyaga yetmaganlarning huquqlari, fuqarolik tushunchalari, fuqarolar murojaatlari to‘g‘risidagi qoidalarni bilish.


Ko‘nikmalar:

  • davlat boshqaruvi shakllarining o‘zaro farqini ajratish;

  • davlat boshqaruvi va tuzilishi shakllarining farqini tushunish.

  • davlat va huquqning o‘zaro bog‘liqligini asoslay olish, fikrini misollar bilan to‘ldira bilish;

  • davlat organlarini va ularning tizimiga oid tushunchalar orqali ularning farqini bilish;

  • Prezident asarlarida ilgari surilgan O‘zbekistonda insonparvar, demokratik, huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati qurish to‘g‘risidagi asosiy g‘oyalar haqida tushunchalarga ega bo‘lish.


Malakalar:

  • Huquqiy ta’limga oid asosiy tushunchalarni amaliy faoliyatda qo‘llay olish;

  • davlat boshqaruvi va tuzilish shakllarini mustaqil tahlil qila olish;

  • hozirgi zamondagi davlatlar boshqaruvi va tuzilishi shakllarining o‘ziga xos xususiyatlarini ajrata olish;

  • axloq va huquq normalarining o‘zaro munosabatlari va ularning farqlarini bilish, o‘z hatti-harakatlarini ularga binoan amalga oshirish;

  • milliy huquqning rivojlanishi haqidagi bilimlarni egallash;

  • voyaga yetmaganlarning huquqlari, burchlari, majburiyatlariga oid kazuslarni yecha olish;

  • iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy, ma’rifiy sohalarga oid qonunlarning mazmunini bilish va ulardan hayotda foydalana olish.


9-sinf

  • O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining qabul qilinishiga oid tarixiy shart-sharoitlar, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi davlat mustaqilligining asosiy belgisi, Konstitutsiyaviy huquq – huquq sohasining asosi, Konstitutsiyaning o‘ziga xos xususiyatlari, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining asosiy tamoyillari, xalq hokimiyatchiligi, Konstitutsiya va qonun ustuvorligi;

  • inson va fuqarolarning asosiy huquqlari, burchlari, O‘zbekiston Respublikasida fuqarolik, fuqarolarning huquq va erkinliklari, burchlari, ularning kafolatlari;

  • jamiyat va shaxs, shaxsning jamiyatdagi o‘rni;

  • mulk shakllari;

  • O‘zbekiston Respublikasining milliy Davlat va ma’muriy-hududiy tuzilishi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va uning huquqiy holati;

  • O‘zbekiston Respublikasining davlat hokimiyati tarmoqlari: Oliy Majlis va uning vakolatlari, tarkibi, quyi palata va yuqori palata haqida tushunchalar, Qoraqalpog‘iston Respublikasining Oliy vakillik organi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tuzilishi, tarkibi, faoliyati, O‘zbekiston Respublikasi Sud tizimi, ularning tashkil etilishi va faoliyati;

  • O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va uning huquqiy maqomi;

  • fuqarolarning huquqlari, burchlari va majburiyatlari, inson huquqlari va erkinliklarining kafolati;

  • ta’lim sohasi va yoshlarga oid davlat siyosatining asosiy tamoyillari.


Ko‘nikmalar:

  • Huquq me’yorlari to‘g‘risidagi tushunchalarga ega bo‘lish va ularga mos xatti-harakatlarni anglash;

  • inson va fuqarolarning huquqlari va burchlariga oid kazuslarni yecha olish;

  • Konstitutsiyaviy huquq asoslari fanidan olgan bilimlari asosida referatlar tayyorlay olish;

  • zarur hollarda davlat hokimiyati tarmoqlari: qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatlariga murojaat etish.


Malakalar:

  • Konstitutsiyaviy huquqqa oid tushunchalarni amaliy faoliyatda qo‘llay olish;

  • alohida shaxs va fuqarolarning asosiy huquqlari va burchlarini tahlil qila olish;

  • mulk va mulkchilik shakllarining o‘ziga xos xususiyatlarini ajrata olish;

  • o‘z hatti-harakatlarini O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi asosida amalga oshirish;

  • davlat hokimiyati va uning tarmoqlari funksiyalarini tahlil qila olish.


Davlat va huquq asoslari fanidan o‘quv dasturi

Uqtirish xati

Mamlakatimizda huquqiy demokratik davlat hamda fuqarolik jamiyatini qurish va shakllantirish ko‘p jihatdan huquqiy ta’limning muvaffaqiyat bilan amalga oshirilishiga bog‘liq.

Prezidentimizning 1997 yil 25 iyundagi "Huquqiy tarbiyani yaxshilash, aholining huquqiy madaniyat darajasini yuksaltirish, huquqshunos kadrlarni tayyorlash tizimini takomillashtirish, jamoatchilik fikrini o‘rganish ishini yaxshilash haqida"gi Farmoni aholining huquqiy bilimi va ongini yuksaltirishdek ulug‘vor maqsadlarni ro‘yobga chiqarishni ko‘zlaydi. Ana shu maqsadlar ro‘yobi sifatida 1997 yil 29 avgustda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining IX sessiyasida qabul qilingan "Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish milliy dasturi"da belgilangan huquqiy ta’lim maqsadlarini ko‘zlagan holda "Ta’lim to‘g‘risida"gi Qonun va "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi" talablaridan kelib chiqib, "Umumiy o‘rta ta’lim muassasalari uchun huquqiy ta’lim standarti" va o‘quv dasturlari ishlab chiqildi.

Ushbu dastur fan yuzasidan o‘quvchi egallashi lozim bo‘lgan bilim, ko‘nikma va malakalarning belgilangan ma’lum me’yori, ilmiy asoslangan bilimlar hajmi bo‘lib, dasturning maqsadi 8-9-sinflarda o‘rganiladigan «Davlat va huquq asoslari» fanida uzluksizlik va izchillikni ta’minlashdir.

Shuningdek, o‘quvchilarning olgan nazariy bilim va tushunchalarini sinab ko‘rish, jamoatchilik o‘rtasida ana shu bilimlarni qo‘llay olish ko‘nikmalarini hosil qilishga e’tiborni qaratish maqsadida ba’zi darslarni amaliy mashg‘ulot tarzida ham tashkil etish mumkin.

Bunday tajriba fan oldiga qo‘yilgan maqsad, vazifalarni izchil amalga oshirishda ijobiy samara beradi.




Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa