3-мавзу. Atmosfera havosini muhofaza qilish reja: Atmosfera havosi: ahamiyati, tuzilishi, tarkibi va uni ifloslovchi manbalar


Cho’llashishning asosiy omillari va sabablari



Download 174 Kb.
bet8/8
Sana28.02.2023
Hajmi174 Kb.
#915344
1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
3-мавзу. Atmosfera, suv va tuproq muhofazasi

Cho’llashishning asosiy omillari va sabablari

Hozirgi vaqtda respublikaning 2165,6 ming ga dan ziyod (49,6 %) sug‘oriladigan yerlari turli darajada sho‘rlangan bo‘lib, shundan 1347,6 ming ga (31,3 %) kam sho‘rlangan; 646,7 ming ga (15,0 %) o‘rtacha sho‘rlangan va 141,3 ming ga (3,3 %) kuchli sho‘rlangan yerlardir.


Respublikaning 643,2 ming ga sug‘oriladigan yerlari sug‘orish eroziyasiga duchor bo‘lgan. Qashqadaryo (159,7 ming ga), Toshkent (138,6 ming ga), Samarqand (121,9 ming ga) viloyatlarining sug‘oriladigan yerlari sug‘orish eroziyasiga ko‘proq uchragan. Shu viloyatlar bilan yana Surxondaryo va Farg‘ona vodiysi viloyatlaridagi lalmi yerlarning jami 746,4 ming ga suv eroziyasiga uchragan.
3. Yerlarning mahsuldorligini oshirish va tuproq muhofazasi
Sug‘oriladigan yerlar O‘zbekistonning “oltin fondi” hisoblanadi. Shu bois yer resurslaridan oqilona foydalanish qolgan boshqa resurslar ham davlat siyosati darajasiga ko‘tarildi, foydalanishning maqsad va mohiyati ham tubdan o‘zgardi. Shu maqsadda: O‘zbekiston Respublikasi Yer kodeksi, “Davlat yer kadastri to‘g‘risida”gi qonunlar hamda Vazirlar Mahkamasining “Yer monitoringi to‘g‘risidagi Nizomni tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori kabi qonun va qonun osti hujjatlar qabul qilindi. Ayniqsa, bu borada O‘zbekiston Respublikasi Sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash va suv resurslaridan oqilona foydalanish bo‘yicha 2013-2017 yillarga mo‘ljallangan majmuali chora-tadbirlar davlat dasturi qabul qilindi. Unga ko‘ra yana qator tadbirlar amalga oshirilishi mo‘ljallangan. Yerlarning mahsuldorligini oshirish va tuproqlarni muhofaza qilishga erishish uchun quyidagi tadbirlarni amalga oshirilishi maqsadga muvofiq:

  • sug‘oriladigan yerlarda yer osti suv sathi yilda 2 marta (aprel, oktabr) o‘lchanadi, qo‘shimcha tarzda iyul oyida ham o‘lchov zarur, chunki sug‘orish natijasida suv sathi eng yuqori bo‘lgan davr, aynan shu oy – iyuldir;

  • sug‘oriladigan yerlarda qayta sho‘rlanish va botqoqlanishni oldini olish, ya‘ni kollektor-zovur tizimini yetarli miqdorda qurish, vaqtida tozalash va rekonstruksiya qilish;

  • ekinlarni sug‘orish me‘yorlariga rioya qilish hamda sug‘orishning eng yangi zamonaviy texnologiyalarini keng qo‘llash;

  • sug‘orish, suv va shamol eroziyasini oldini olish, ya‘ni sug‘oriladigan maydonlar, ayniqsa, vohalarning cho‘lga tutash mintaqalarida, sug‘orish kanallari, katta yo‘llar chekkalarida himoya daraxtzorlar – ihotazorlar maydonini kengaytirish;

  • joylarning tabiiy sharoitidan kelib chiqib qishloq xo‘jalik ekin turlarini joylashtirish, almashlab ekish (beda, dukkaklilar va b.) qoidalarga qat’iy rioya qilish;

  • kuzgi shudgor, sho‘r yuvish kabi ishlarni o‘z vaqtida amalga oshirish, agrotexnika qoidalariga rioya etish, organik o‘g‘itlardan ko‘proq foydalanish;

  • dehqonchilikda qadimiy – ajdodlarimizdan qolgan, ishonchli udumlardan foydalanish;

  • yaylovlarda mol boqishni tartibga solish;

  • dehqonchilik madaniyatini ko‘tarish, unda muqobil horijiy tajribalardan keng foydalanish, ilmga tayanish;

  • tuproq qoplami buzilgan yerlarda sifatli rekultivatsi o‘tkazish;

  • tuproqlarni ifloslanishdan, ulardagi foydali flora va faunani yo‘qolishdan muhofaza qilish;

  • qishloq xo‘jalikda foydalaniladigan yerlarni asossiz boshqa maqsadlarga foydalanishga olishni cheklash;

  • sug‘oriladigan, lalmi yerlar va yaylovlarda cho‘llashish jarayoni ustidan uzluksiz monitoringi olib borish va h.k.

Nazorat uchun savollar:

  1. Tuproq mahsuldorligi nima?

  2. Dunyo Yer fondi tuzilmasini tushuntirib bering.

  3. O‘zbekistonning yer resurslari va ulardan foydalanishning hozirgi holatini aytib bering.

  4. Tuproq degradatsiyasining asosiy sabablarini aytib bering.

  5. Cho‘llashish deganda nimani tushunasiz?

  6. O‘zbekistonda yer resurslari degradatsiyasining sabablari nimalar?



1Рафиқов А.А. Геоэкологик муаммолар. -Т.: Ўқитувчи, 1997.


2.

Download 174 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish