3-мавзу. Atmosfera havosini muhofaza qilish reja: Atmosfera havosi: ahamiyati, tuzilishi, tarkibi va uni ifloslovchi manbalar



Download 174 Kb.
bet4/8
Sana28.02.2023
Hajmi174 Kb.
#915344
1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
3-мавзу. Atmosfera, suv va tuproq muhofazasi

Nazorat uchun savollar:

  1. Atmosfera havosining qanday ahamiyatlarini bilasiz?

  2. Atmosferaning tuzilishi va tarkibini aytib bering.

  3. Atmosfera qanday yo‘llar bilan ifloslanadi?

  4. Dunyo bo‘yicha atmosfera ifloslanishining hozirgi holatiga ta‘rif bering.

  5. “Issiqxona samarasi” mohiyatini tushuntiring.

  6. “Ozon tuynugi” va “ishqorli” yomg‘irlarning paydo bo‘lishini yoritib

bering.


SUV RESURSLARI VA ULARNI MUHOFAZA QILISH
Reja:
1. Suv resurslari: ahamiyati, zaxirasi, tarqalishi va undan foydalanish
2. Suv resurslarining ifloslanishi, uni tejash va muhofaza qilish
3. Orol dengizi va Aydar-Arnasoy ko‘llar tizimidagi ekologik vaziyat
Tayanch iboralar: “Yerning qoni”, Yer mantiyasi, gidrosfera, chuchuk suv, daryolar, suv omborlari, ifloslovchi moddalar, suvlarning ifloslanganlik indeksi, chegaralararo suvlar, suvning sifati, tejamkorlik, Orol dengizi, Aydar-Arnasoy ko‘llar tizimi, chang-tuz, kollektor-zovur suvlari, ekologik vaziyat.

Suv tabiat go‘zalligi bo‘libgina qolmay, eng bebaho boylik hamdir. Suv-hayot demakdir, chunki suv tugagan joyda hayot ham tugaydi. Suvni hech qanday xom ashyo yoki yoqilg‘i turi bilan qiyoslab bo‘lmaydi. Suvni “yerning qoni” deb atashlari bejiz emas. Suv-organik dunyoning asosi, yerdagi ob-havo, iqlim jarayonlarining sababchisi bo‘lishi bilan birga, relyef shakllarini vujudga keltirishda asosiy “ketmon” rolini o‘ynaydi. Suv bu nafaqat insonning kundalik ehtiyoj va iste‘mol manbai, mineral xom ashyo, qishloq xo‘jaligi, sanoat ishlab chiqarishi, transport va maishiy ehtiyojlarning ajralmas qismi, balki u madaniyat vositasi hamdir. Insoniyat taraqqiyoti rivojlanib borar ekan, insonning suvga bo‘lgan talabi ortib boraveradi


Hozirda dunyo bo‘yicha yiliga 5 ming m3 suv ishlatiladi, shuning 69 %i qishloq xo‘jalik ehtiyojlari uchun, 21 %i sanoat, 6 %i maishiy sohalarda ishlatilmoqda. Ishlatiladigan barcha chuchuk suvlarning yarmidan ortig‘i (63 %), ayniqsa qishloq xo‘jalikdagi qaytmas suvlardir.
O‘zbekistonning eng yirik suv arteriyalari Amudaryo va Sirdaryo, boshlanish manbalari respublikadan tashqaridagi tog‘li hududlardir. Amudaryo havzasi bo‘yicha o‘rtacha ko‘p yillik daryo oqimi yiliga 78 km3; shundan: 62,9 km3 (80 % dan ortig‘i) Tojikistonda shakllanadi, O‘zbekistonning ulushi 4,7 km3 (6 %).
Sirdaryo havzasi bo‘yicha o‘rtacha ko‘p yillik daryo oqimi yiliga 38,8 km3; shundan:
Qirg‘izistonda - 28,0 km3 (72,2 %);
O‘zbekistonda – 5,59 km3 (14,4 %);
Qozog‘istonda – 4,08 km3 (10,5 %);
Tojikistonda – 1,1 km3 (0,3 %) suv shakllanadi.
Demak, O‘zbekistonning sof yillik o‘rtacha daryo oqimi miqdori – 10,29 km3 tashkil etadi.
. Respublikadagi barcha suv omborlarining to‘liq loyihaviy hajmi 18,8 km3 ni tashkil etadi.

Download 174 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish