2-oraliq Monopoliya



Download 23,94 Kb.
bet1/3
Sana26.02.2022
Hajmi23,94 Kb.
#471795
  1   2   3
Bog'liq
iqtisodiyot nazariyasi oraliq
2012-akilov-avtomobil, 6-sinf ingliz tili javoblari , Physics, 5 tashabbus seminar axboroti, 2 5222378342979733000, 2 5222378342979733000, Xotira muqaddas, Nishonov O, MM 54I Asomov Dilshod 4th theme Case study, muloqotning kommunikativ tomoni togrisida tushuncha, DV-2022-Instructions-Uzbek, 2-labSamadov, Nókis qalası hákimligi, Nókis qalası hákimligi, meynet talimi metodikasi

2-oraliq
1.Monopoliya atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan (yaʼni, yunoncha monoc — yagona, bitta va poleo — sotaman) tarkib topsada, uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqaladi. Monopoliyani quyidagicha taʼriflash oʻrinli: monopoliya — monopol yuqori narxlarni oʻrnatish hamda monopol yuqori foyda olish maqsadida tarmoqlar, bozorlar va yaxlit makroiqtisodiyot ustidan hukmronlikni amalga oshiruvchi yirik korxonalarning birlashmalari. Bozorni qamrab olish darajasiga ko'ra:sof monopoliya, oligopoliya va monopsoniya. O'zbekistonda sof monopoliyalar sifatida «O'zbekiston havo yo'llari» DAK, «0'zbekiston temir vo'llari» DAK, Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasini misol qilib keltirish mumkin. Monopoliyaning maqsadi - eng maqbul shart-sharoitlarni yaratish orqali monopoliya qilinadigan bozorda mahsulot narxlari va hajmini nazorat qilish orqali yuqori foyda olish. Sof monopoliyaning asosiy xususiyatlari: a) yagona sotuvchi - ishlab chiqaruvchi; b) tovarlarni tabaqalashtirish yo'q, shuning uchun uning o'rnini bosadigan tovarlar mavjud emas; v) sotuvchi narxlarni deyarli to'liq nazorat qiladi; d) yangi korxonalarning sohaga kirishlari uchun juda qiyin sharoitlar - kirish moliya, texnologik, resurs, huquqiy sharoitlar bilan to'sib qo'yilgan; e) sohani tark etish jarayoni ham qiyin; f) sohaga kirish va chiqish uchun iqtisodiy va huquqiy to'siqlar mavjudligi.
Monopoliya - bu narxdan yuqori bo'lgan bozorni boshqarish demakdir. Agar jamiyatda sof monopoliya bo'lsa, unda biz ushbu sohadagi mutlaq kuch haqida gapirishimiz mumkin. 
Monopoliyaning samarasizligi ikkita oddiy omil tufayli:
Resurslarni taqsimlash. Barcha resurslar (tovarlar, xizmatlar) bitta monopol kompaniyaning ixtiyorida. Shunday qilib, narxlar tovarlarga bo'lgan talab bilan emas, balki monopolist kompaniya tomonidan "o'zboshimchalik bilan" belgilanadi. Bunga misol elektr energiyasini etkazib berishdir. Deyarli yuz foiz talab mavjud, ammo narx iste'molchilarning xohishlaridan qat'iy nazar belgilanadi.

Download 23,94 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
O’zbekiston respublikasi
guruh talabasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
таълим вазирлиги
махсус таълим
haqida tushuncha
O'zbekiston respublikasi
tashkil etish
toshkent davlat
vazirligi muhammad
saqlash vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
coronavirus covid
risida sertifikat
qarshi emlanganlik
vaccination certificate
sertifikat ministry
covid vaccination
Ishdan maqsad
fanidan tayyorlagan
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanidan mustaqil
moliya instituti
fanining predmeti
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
ta’limi vazirligi