1-мавзу. “Микроиқтисодиёт” фанининг мазмуни, мақсади ва вазифалари (2 соат)


 Ноёб неъматларни тақсимланишининг бозор механизми



Download 313,7 Kb.
Pdf ko'rish
bet4/10
Sana22.11.2022
Hajmi313,7 Kb.
#870339
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Bog'liq
лекция микро1

1.2. Ноёб неъматларни тақсимланишининг бозор механизми.
Ҳар қандай жамиятни ривожланиши олдида ноѐб неъматларни тақсимлаш муаммоси туради. 
Неъмат 
деганда, биз товарлар, хизматлар ва ресурсларни тушунамиз. 
Неъматлар ноёблиги
деганда эса иқтисодий субъектлардаги мавжуд неъматлар заҳирасининг шу неъматларга эҳтиѐж 
сезган харидорларнинг талабларини етарли даражада қондира олмаслиги тушунилади. 
Неъматлар 
ноёблиги
- бу бирор товар ѐки ресурс ҳажмининг маълум вақт оралиғида чегараланганлигидир. 
Шунинг учун ҳам неъмат ноѐблиги, неъматнинг физик нуқтаи назардан чегараланганлигидан фарқ 
қилиб, у нисбийдир, яъни неъматнинг ҳажми ҳозирги вақтда унга бўлган талабни қондириш учун 
етарли эмас. 
Ноѐб неъматларни икки турга бўлиш мумкин: ишлаб чиқариш ресурслари ва улар асосида 
ишлаб чиқариладиган истеъмол неъматлари. 


Ишлаб чиқариш ресурсларини такрор ишлаб чиқарилиши бўйича ҳам икки турга бўлиш 
мумкин: такрор ишлаб чиқариладиган ишлаб чиқариш ресурслари (бунга қишлоқ хўжалик 
маҳсулотларидан пахта, дон ва бошқа маҳсулотларни мисол сифатида келтириш мумкин, улар ҳар 
йили такрор ишлаб чиқарилади. Худди шундай меҳнат ресурслари ҳам такрор ишлаб чиқарилади), 
такрор ишлаб чиқарилмайдиган, физик нуқтаи назардан чегараланган ишлаб чиқариш ресурслари 
(фойдали қазилма бойликларни мисол сифатида қараш мумкин: темир, кўмир, олтин ва ҳоказо). 
Агар неъмат ноѐб бўладиган бўлса, у ҳолда чекланган неъматларни қандай қилиб иқтисодий 
субъектлар ўртасида рационал тақсимлашни амалга ошириш муаммоси - бу 
марказий иқтисодий 
муаммо
ҳисобланади. Бу муаммони ечиш учун ҳар қандай жамият қуйидаги учта иқтисодий 
саволга жавоб бериши керак:
Нима ишлаб чиқариш керак?
Қандай ишлаб чиқариш керак?
Кимга ишлаб чиқариш керак?
Юқоридаги саволлардан биринчи иккитаси ресурслардан маҳсулот ишлаб чиқаришда 
фойдаланиладиган ва ишлаб чиқариладиган маҳсулот таркибининг жуда кўп альтернатив 
вариантлари мавжудлигини тақозо қилади. 
Маълумки, маълум бир вақт оралиғида жамиятнинг ишлаб чиқариш имкониятлари 
чегараланган. Бундай чегараланганлик жамиятдаги мавжуд ресурсларнинг чегараланганлиги 
ҳамда бу ресурсларни фойдали неъматларга айлантирадиган технологиянинг ҳолати билан, унинг 
ривожланганлик даражаси билан белгиланади.
Ишлаб чиқариш имкониятларининг чегараланганлиги, ишлаб чиқариш вариантларидан 
бирини танлаб қолганларидан воз кечишни тақозо қилади. Бошқа вариантлардан воз кечиш 
натижасида биз улардан фойдаланишимиз натижасида олишимиз мумкин бўлган фойдадан воз 
кечамиз, яъни бу фойдаланилмаган имкониятлар бўлиб, 

Download 313,7 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish