1-мавзу. Differensial tenglama. Asosiy tushuncha va taʼriflar. Differensial tenglama tushunchasiga olib keluvchi ayrim masalalar



Download 438,29 Kb.
bet8/10
Sana29.09.2021
Hajmi438,29 Kb.
#188620
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Bog'liq
M5jX3-FYwn9Kzk2fptObDX2iaD58390Y

Taʼrif 12. Izoklin deb, shunday nuqtalarning geometrik oʻrniga aytiladiki, ushbu nuqtalarda qidirilayotgan integral egri chiziqlarga oʻtqazilgan urinmalar bir xil yoʻnalishga ega boʻladi.

Izoklinlar usuli – bu birinchi tartibli oddiy differensial tenglamalarni grafik usulda taqribiy yechish usuli hisoblanadi.

Izoklinlar oilasi - tenglama bilan aniqlanadi, k-parametr. k-ga turli xil bir-biriga yaqin qiymatlar berib, izoklinlarning tiqis toʻrini hosil qilamiz.

Eslatma: 0-izoklin integral egri chiziqlarning maksimumi yoki minimumi erishilishi mumkin boʻlgan chiziqlar tenglamasini beradi.

Misol 1. Izoklinlar usulida quyidagicha differensial tenglama yechimining grafigi chizilsin.



Izoklinlar oilasi tenglamasini tuzamiz:





ham integral egri chiziq boʻladi, chunki tenglamaga qoʻysak uni qanoatlantirayapti! (boshqa integral egri chiziq uni kesib oʻtmaydi).





, k – qanchalik kattalashsa izoklinlar OY oʻqiga (x=0 toʻgʻri chiziqqa) yaqinlashadi. Integral egri chiziqlarning urinmalari ga qarab intiladi.

koʻrinib turibtiki x=0 ham integral egri chiziq, ham izoklin boʻladi. Izoklin sifatida unga urinmalar OX oʻqiga burchak ostida boʻladi.

Har bir integral egri chiziq (umumiy yechim) izoklinlarga urinma boʻlib oʻtadi!


  1. Haqiqatdan ham

integral yechim olamiz.



  1. Birinchi va ikkinchi tartibli hosilalar boʻyicha funksiyaning oʻsish, kamayish, botiq, qavariqligini aniqlaymiz:









boʻladi y>0 boʻlganda va x –ixtiyoriy boʻlganda ( ).

Demak I va II choraklarda y(x) funksiya – botiq.



boʻladi y<0 boʻlganda va x –ixtiyoriy boʻlganda ( ).

Demak III va IV choraklarda y(x) funksiya – qavariq.

Olingan barcha maʼlumotlarga asoslanib, integral egri chiziqlarni yasaymiz.

Misol 2. Izoklinlar usulida quyidagicha differensial tenglama yechimining grafigi chizilsin.



  1. Izoklinlar grafiklarini chizamiz:

Izoklinlar oʻqi OX oʻqi bilan ustma-ust tushadigan kvadrat parabolalar oilasini tashkil qiladi.



  1. k parametrni oʻzgartirib izoklinlar oilasi grafiklarini hosil qilamiz va ularda yoʻnalishlar maydonini quramiz:

k=0 boʻlganda

k=1 boʻlganda

k=-1 boʻlganda .

k=0 nolinchi izoklinlarda yechim ekstremumga ega boʻladi, chunki boʻladi, maksimum birinchi chorakda, minimum ikkinchi chorakda erishiladi. Yoʻnalishlar maydoniga urinmalar sifatida integral egri chiziqlarni oʻtqazamiz.




Download 438,29 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish