1. Korxonalarda soliqlar va majburiy to’lovlar hisob- kitoblarining hisobini tashkil qilish



Download 28,78 Kb.
bet1/4
Sana15.12.2022
Hajmi28,78 Kb.
#887650
  1   2   3   4
Bog'liq
krs.13-variant


13-VARIANT
1. Korxonalarda soliqlar va majburiy to‘lovlar hisob-kitoblarining hisobini tashkil qilish.
2. Diversifikatsiya sharoitida korxonalarda innovatsiyalarni qo‘llashning xorij tajribasi.
3. Korxona axborot tizimini shakllanish manbalari va yo‘nalishlari.
Javoblar
1.Korxonalarda soliqlar va majburiy to’lovlar hisob- kitoblarining hisobini tashkil qilish
Korxonalarda byudjet bilan bog’liq munosabatlarda soliqlar va majburii to’lovlar buiicha davlat va soliq to’lovchilar urtasidagi moliyavii munosabatlar sifatida makon va zamonda hisobga olinishi lozim. Bular, bir tomondan, soliq to’lovchi shaxs, ikkinchi tomondan, soliqni davlat foIdasiga undirib oluvchi shaxs, ya’ni soliq idoralari. Birinchi shaxs soliqlarni to’lovchi sifatida hisob yuritsa, ikkinchi shaxs esa ularni undirib oluvchi shaxs sifatida hisob yuritadi.
Soliqlar va majburiI to’lovlar hisobining ushbu ikki turi bir - biridan maqsadi, vazifalari, yuritilish tartibi, uslubi va usullari, texnikasi, xujjatli rasmiIlashtirilishi hamda boshqa jihatlari bilan bir-biridan tubdan farq qiladi.
Bozor munosabatlariga utish, ushbu sharoitda mamlakatimiz uchun butkul yangi soliq qonunchiligi xujjatlarini yaratilishi hamda xayotga jorii etilishi umuman buxgalteriya hisobining, shu jumladan soliqlar hisobining yangi munosabatlarga, yangicha xo’jalik yuritish talablariga mos bo’lgan kontseptual asoslarini yaratish masalasini kundalang qilib quydi.
Bundai turdagi qonunbo’zarliklar bosh omili hisob-kitob ishlarini to’g’ri yuritmaslik hisoblanadi. SHu tufayli soliq to’lovchilarda buxgalteriya hisobining to’g’ri yuritilishini nazorat qilish muxim iqtisodiy-ijtimoiy va huquqiy axamiyatga masalalardan biridir.
Mamlakatimizda soliqlar va majburiy to’lovlar buxgalteriyada hisobga olish “Buxgalteriya hisobining milliy andozalari”da belgilangan tamoyillar asosida har bir soliq turi bo’yicha aloxida-aloxida olib boriladi. Soliqlarning buxgalteriya hisobini tashkil etish, avvalo soliq to’lovchining hisob siyosatida o’z aksini topmogi lozim.
Amaldagi qonunlarda soliq to’lovchi yuridik shaxs mansabdor shaxslari daromadini yoki soliq solishning boshqa ob’ektlari hisobining yukligi, bu hisobni belgilangan qonunchilikni bo’zgan holda yuritilganligi, shuningdek soliq organlariga soliqdarni hisoblash va to’lash uchun zarur bo’lgan hisobotlar, hisob-kitoblar hamda boshqa xujjatlarni o’z vaqtida takdim etmaganligi, foydani yoki boshqa soliq solish ob’ektini yashirganligi (kamaytirib ko’rsatganligi) uchun jazoga tortilishi belgilab qo’yilgan.
Lekin qonunchilik soliq to’lovchilarni soliq hamda boshqa majburiy to’lovlar summalari tulanmagan yoxud butunlay tulanmaganlikka olib kelgan xatolarini soliq organining tekshiruvidan oldin aniqlagan, buxgalteriya hisobida hamda soliqlar va to’lovlar bo’yicha hisob-kitoblarga to’zatishlar kiritgan takdirda, ularni jazodan ozod etishni xam nazarda tutadi.
Demak, yuridik shaxslar tomonidan hisoblangan soliqlar va ularni byudjetga o’tkazish, amalga oshirilgan harajatlar, soliqlar va buxgalteriya hisobini aniq va to’g’ri tashkil etish, soliq to’lovchilar majburiyati bo’lib kolmasdan, balki bundan ularni manfaatdorligini xam keltirib chiqaradi. SHuningdek, buxgalteriya hisobi ma’lumotlari asosida xo’jalik yurituvchi sub’ektlar va davlat urtasidagi munosabatlar tahlil qilib borilib, islohotlarni amalga oshirish istiqbollari xam belgilab boriladi.
SHu sababli soliqlar hisobini to’g’ri tashkil etish va yuritish korxonani katta miqdorda jarimalar to’lashni oldini olishga, davlatga esa belgilangan tushumlarni o’z vaqtida byudjetga tushishini ta’minlaydi. Bayon etilganlardan ko’rinadiki, hisob tizimida amalga oshirilgan islohotlar xo’jalik yurituvchi sub’ektlarda sodir etilgan jarayonlar hamda ular harakatini xalqaro andozalar asosida to’g’ri va o’z vaqtida aks ettirib borish imkoniyatini bermoqda.
Hozirda buxgalteriya hisobi tarkibiy qismlari "Moliyaviy hisob" va "Boshqaruv hisobi"ning urni va axamiyati keng ochib berildi. Lekin bu hisob va audit tizimida olib borilayotgan islohotlar tugadi deyish uchun asos bula olmaydi. CHunki amaldagi "Moliyaviy hisob" va "Boshqaruv hisobi" tizimida soliqlar hisobiga yetarli e’tibor berilmagan. Yuqorida ta’kidlanganidek olimlar tomonidan “Soliqlar hisobi” qanday bo’lishi va u kaysi tarkibda bo’lishi to’g’risida aniq tuxtamga kelinmagan. Xrlbuki, soliqlar hisobi bozor munosabatlari sharoitida tadbirkorlik sub’ektlari faoliyatida muxim axamiyatga ega. CHunki soliqlarni to’g’ri hisoblash va byudjetga belgilangan muddatlarda to’lash tadbirkorlik sub’ekti moliyaviy holatiga o’z ta’sirini ko’rsatadi. Byudjetga to’lanishi lozim bo’lgan soliqdar va yigimlarni o’z vaqtida to’g’ri hisob-kitob qilish va tulab borish natijasida korxona iqtisodiy zarar kurmaydi. Aksincha esa korxona iqtisodiy zarar kuradi.
Yuqorida ta’kidlanganidek soliqlar davlat va soliq to’lovchilar urtasidagi moliyaviy munosabatlar sifatida makon va zamonda hisobga olinishi lozim. Soliqlar hisobining makon va zamondagi makomi, uning hisob tizimidagi urni masalasi bo’yicha mualliflar qarashlari uchta guruxga ajratish mumkin ekanligini ko’rsatdi.

  1. gurux - bu soliqlar va majburiy to’lovlar hisobini korxonalar ichki hisob tizimining bir turi sifatida e’tirof etish.

  2. guruxga soliqlar va majburiy to’lovlar hisobini buxgalteriya hisobining bir turi deb hisoblaydigan olimlarni kiritish mumkin.

Xorijiy mamlakat olimlarining aqsariyati soliqlar hisobini buxgalteriya hisobining quyi tizimi, deb e’tirof etadilar. Soliqlar va majburiy to’lovlar hisobi mazmun va moxiyatiga, tashkiliy va boshqa jihatlariga ko’ra korxonalar buxgalteriyasiga yuklatilgan funktsional majburiyatlardan bir hisoblanadi. Soliqlar hisobining to’g’ri va o’z vaqtida yuritilishiga respublikamiz qonunlariga muvofiq korxona rahbari va bosh hisobchi moliyaviy va ma’muriy jihatdan javobgardir.
Korxonada urnatilgan hisob siyosatiga ko’ra soliqlar hisobi bosh hisobchining o’zi yoki aloxida bulim, mas’ul shaxs (shaxslar) tomonidan bosh hisobchi javobgarligida olib boriladi. Bulardan xulosa qiladigan bo’lsak, soliqlar hisobini korxonalar tomonidan yuritiladigan buxgalteriya hisobidan ajratib bulmaydi. Demak, soliqlar hisobi umuman olganda so’zsiz buxgalteriya hisobiga tegishlidir. Soliqlar hisobining predmeti bo’lib soliq to’lovchilar tomonidan tulanadigan soliq to’lovlari
hisoblanadi. Soliqlar hisobining ob’ekti har bir soliq turi, ular bo’yicha soliqka tortiladigan baza, soliq imtiyozlari, soliqka doir joriy va kechiqtirilgan harajatlar, joriy va o’zoq muddatli majburiyatlar, soliqlar bo’yicha moliyaviy, ma’muriy jarimalar, ularni undirilishi va hisobdan chiqarilishi kamda boshqalar hisoblanadi. Har bir soliq turi bo’yicha hisobning ushbu ob’ektlari o’zining mazmun va moqiyatiga, xususiyatlariga egadir. Ushbu xususiyatlar davlatimizning soliq qonunchilik kujjatlarida tulik o’z aksini topgan, ular to’g’risida ishimizning keyingi bulimlarida yana alokida tuxtalamiz.
Soliqlar hisobining sub’ektlari bo’lib, yuqorida ta’kidlab o’tganimizdek, turli mulkchilik shaklidagi va tashkiliy-kukukiy makomdagi korxonalar hisoblanadi. Hisob birligi sifatida ushbu korxonalar turli soliq rejimlarida faoliyat ko’rsatuvchilar bo’lib hisoblanadi.
Soliq to’lovlarini hisobga olishda buxgalteriya hisobining metodini tashkil kiluvchi usullarning barchasidan foydalaniladi. Lekin, shuning bilan birga ushbu usullarni soliq hisobida kullash o’ziga xos xususiyatlarga ega buladi. Misol uchun, bakolash usuli negizida yotuvchi kiymat tushunchasi turli maqsadlarda turlicha mazmun kasb etadi. CHunonchi, K^Sni hisob-kitob qilishda bojxona kiymati, sotish kiymati, sof sotish kiymati, kakikiy tannarxdagi kiymati, urtacha kiymat, qoldiq kiymat va shu kabi kiymatning boshqa turlari qo’llaniladi. Boshqacha aytganda soliqlarni hisob-kitob qilishda soliq solish ob’ektini topish uchun yaxlit shakl va mazmundagi kiymatdan foydalanib bulmaydi.
Soliqlar hisobini yuritishga asos buluvchi bosh kujjat bo’lib asosan maxsus hisob-kitob shakllari hisoblanadi. CHunonchi, ushbu hisob-kitoblar turli soliqlar bo’yicha turli shakl va mazmunga ega buladi. Soliqlarning tizimli hisobini yuritish schyotlar va ularga ikki yokdama yozuv usulidan keng foydalanishni takozo etadi. SHuning bilan birga byudjet oldidagi qarzlarni hisobi uchun muljallangan umumiy buxgalteriya schyotlari soliqlarning batafsil (keng mazmundagi) hisobi uchun yetarlicha bulmaydi.
SHu sababli xam soliqdarning batafsil hisobini yuritish uchun aloxida maxsus schyotlarni yuritish lozim. Ushbu schyotlar tizimini har bir xo’jalik yuritish sub’ekti o’zining hisob siyosatiga karab belgilaydi.
Buxgalteriya hisobining umumiy usullari bo’lgan balans va hisobotda soliqlarning hisoblangan, o’tkazib berilgan summalari, shuningdek ular bo’yicha debitorlik va kreditorlik qarzlarning holati to’g’risida yigma ma’lumotlar aks ettiriladi. Soliqlarning batafsil hisobi korxonalar moliyaviy hisobining ushbu shakllari beradigan ma’lumotlarni yanada xam boyitib, ularning ichki va tashqi axborot iste’molchilari uchun foydalalik darajasini oshirish imkonini beradi.

Download 28,78 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish