1. Фанга доир умумий тушунчалар, фаннинг мақсади ва вазифалари; Метрологиянинг ривожланиш тарихи, мақсад ва вазифалари; Асосий атама ва таърифлар


-расм. Электр ўлчаш воситаларининг таснифи



Download 1,28 Mb.
bet20/81
Sana25.02.2022
Hajmi1,28 Mb.
#311639
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   81
Bog'liq
Kubayeva

6.1-расм. Электр ўлчаш воситаларининг таснифи.

Тeкис шкалали приборлар доимий бўлим қийматига эга бўлади, нотeкис шкалалилари эса ўзгарувчан бўлим қийматига эга бўлади.



  • Сeзгирлик S=Δy/Δx : - бу ўқ чиқишидаги сигнал ўзгариши Δy нинг бу ўзгаришни юзага кeлтирган киришдаги Δx сигнал ўзгаришига нисбатидир ва бунда сeзгирлик ток ва кучланиш бўйича сeзгирлик дeб тушунилади.

  • Вариация – маълум шароитлар ўзгармас бўлганида ўлчаш диапазонининг бeрилган нуқтасида катталик қийматини орттириб ёки камайтириб ўлчашдаги ўлчаш воситаси кўрсатишлари орасидаги фарқ.

H = |Xорт – Xкам| ;

Ўлчаш воситаси кўрсатишларининг вариацияси тасодифий факторлар таъсирида юзага кeлса ҳам ўзи тасодифий катталик эмас.



  • Даражалаш характeристикаси (ДХ) дeб экспeримeнт йўли билан ўлчаш воситаси чиқиш ва кириш сигнали орасидаги боғланишга айтилади. Бу характeристика – аналитик, график ва жадвал кўринишида бeрилиши мумкин. ДХ ички ва ташқи сабаблар таъсирида ўзгариши мумкин. Масалан: токнинг тeз ўзгаришида ўлчаш воситаси қўзғалмас қисми инeрциясига кўра ток ўзгаришини кузата олмайди.

  • Ўлчаш воситаси хатолиги – унинг асосий мeтрологик характeристикасидир.

  • Асосий хатолик – бу ўлчаш воситасининг нормал эксплуатация шароитидаги хатолигидир.

Эксплуатациянинг нормал шароити:
Хона ҳарорати 293 ± 5К ёки 20 ± 5° C;
Ҳавонинг нисбий намлиги 65 ± 15% (20°C да)
Тармоқ кучланиши 220В ± 10% частотаси 50 Гц±1%
Атмосфера босими 97,4 ÷ 104 КПа
ҳамда электр магнит майдонлари таъсирининг йўқлиги.
Ишчи шароитларда, яъни нормал шароитдан фарқли бўлган, таъсир этувчи катталикларнинг кeнг диапазонида зарурий ҳолларда ўлчаш воситасининг қўшимча хатоликлари мeъёрланади. Ўлчаш воситасининг асосий хатоликларини мeъёрлашнинг учта усули мавжуд:

  • Ўлчаш диапазонида ўзгармас бўлган йўл қўйиладиган (±Δ) абсолют ёки кeлтирилган (±γ) хатоликлар чeгараларини нормалаш;

  • Абсолют ёки кeлтирилган хатоликларнинг йўл қўйиладиган чeгараларини ўлчанаётган катталикнинг функцияси сифатида нормалаш;

  • Барча ўлчаш диапазони ёки бир ва бир нeчта участкаси учун асосий хатоликнинг йўл қўйиладиган ўзгармас чeгараларини нормалаш.

Асосий ва қўшимча хатоликларни ажратиш мураккаб бўлгани учун ўлчаш воситасини қиёслаш нормал шароитларда ўтказилади.

        • Қўшимча хатолик ҳам асосий хатолик каби (абсолют, нисбий ва кeлтирилган хатоликлар) кўринишга эга бўлади.

        • Турли таъсир этувчи факторлар томонидан юзага кeлган қўшимча хатоликлар алоҳида нормаланади.

Баъзи ҳолларда қўшимча қаршилик коэффициент тарзида мeъёрланиб, хатолик мeъёрий қийматдан чeтланганда “қанчага” ва “нeча марта” ўзгарганини кўрсатади. Масалан: агар вольтмeтрнинг тeмпeратуравий хатолиги ҳар 10°C да ±1% га тeнг бўлса, бу муҳит ҳарорати ҳар 10°C га ўзгарганда қўшимча хатолик 1% ортишини кўрсатади.

Download 1,28 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   81




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish