Xxiii bob. О zbeksiton Respublikasining Vazirlar Mahkamasi



Download 1,51 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/21
Sana06.06.2022
Hajmi1,51 Mb.
#640906
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21
Bog'liq
eUUOrDSUABfJdIunQ2JjTfzS6t9Knl2dqVVeLbqk (1)



XXIII bob. 
О zbeksiton Respublikasining Vazirlar
Mahkamasi
l-§. V a z i r l a r Ma hk amas ini ng hokimiyat t i z i mi d ag i o'rni
Davlat hokimiyati tizimida ijroiya hokimiyati alohida o'ringa 
ega. Ijro hokimiyati davlat hokimiyatining mustaqil tarmog'i 
bo'lib, o' z vazifasiga ega. Ijro hokimiyati qonunchilik hokimiyati- 
dan farq qilib, yuqori va mahalliy organlar tizimidan tashkil to- 
padi va quyidan yuqorigacha vertikal asosda bo'ysunish prinsipida 
joriy qilinadi. Darslikning bu bobida yuqori ijro hokimiyati organi 
xususida to' xtalamiz.
J a h o n davlatchilik tajribasida yuqori ijro organi sifatida huku- 
mat e ’tirof etiladi. Ayrim mamlakatlarda ijro hokimiyati Prezident 
va h u k u m a t tomonidan, ayrim mamlakatlarda faqat hukumat to­
monidan amalga oshiriladi. Hukumat yuqori ijro organiga nis­
batan ishlatiladigan atama bo'lib, hukumat turli mamlakatlarda 
turli n oml ar bilan ataladi, masalan: Vazirlar Kengashi, Davlat 
Kengashi, Vazirlar Mahkamasi yoki to'g'ridan-to'g'ri hukumat 
deb ataladi. U ni ng boshliqlari nomi ham har xil: Hukumat raisi, 
Bosh vazir, Vazirlar Kengashi Raisi, Kansler va hokazo.
Lekin, barcha mamlakatlarda hukumat kollegial organ sifati­
da ish yuritadi.
H u k u m a t n i n g mavqei ham davlat boshqaruv shakllariga qa­
rab har xil. Par lamen ta r respublikalarda yoki monarxiya davlat- 
larida h u k u m a t n i n g mavqyei ancha yuqori va mamlakatining 
ichki va tashqi siyosat yuritishida asosiy o'rnini egallaydi. Uiar­
ning mavqei ham Konstitutsiyada yuqori darajada mustahkam­
langan. Mas alan, Shvetsiya Konstitutsiyasida “Davlatni hukumat 
boshqaradi”, — deb ko'rsatilgan bo'lsa, Ispaniya Konstitutsiyasida 
“H u k u m a t ichki va tashqi siyosatga rahbarlikni amalga oshiradi, 
davlat muxofazasi, Qurolli Kuchlar va fuqarolik ishlarini boshqara­
di” , — deb mustahkamlangan. Bu shu davlatlarda hukumat roli- 
ning naqadar yuqori ekanligini ko'rsatadi.
Prezidentlik va boshqaruvning aralash shaklidagi mamlakat­
larda esa, h uku ma tn in g roli Prezident hokimiyati t a ’sirida ekan-
399
www.ziyouz.com kutubxonasi


ligi bilan belgilanadi. Bunday m a ml a k a t l a r d a davlat hokimiyatida 
ham, ijro hokimiyatida ham P re zi de n t rolining ustuvorligi mavjud. 
H u k u m a t to'laligicha Pr ezident ta'sirida bo'ladi, P r ezi de nt ga nis­
batan ta'sir etuvchi hech qand ay vakolati y o ‘q.
Shular asosida xulosa chiqarsak, h u k u m a t ijro hokimiyatini 
amalga oshirish natijasida davlat va j a m i y a t n i n g ijtimoiy, iqti­
sodiy, m a ’naviy sohalariga rahbarlik qiladigan, davlat boshlig'i 
va p ar la ment ni ng hujjatlari ( qonun, qaror, farmon, farmoyish) 
ijrosini t a ’minlovchi, fuqarolarning h u qu q va erkinliklarini t a ’min- 
lovchi davlat hokimiyat ining e n g kuchli kollegial organidir.
0 ‘zbekistonda h u k u m a t - Vazirlar M a h k a m a s i hisoblanadi. 
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar M a h k a m a s i n i n g shakllanishi, 
0 ‘z be ki st onning mustaqilligi, P rezi de nt in st i tut i ni ng vujudga ke­
lishi bilan bog'liq. Mustaqillik arafasida sobiq Ittifoqning oxirgi 
yillarida Prezidentlik instituti o'rnatilib, ijro hokimiyatini mus- 
tah kaml ash jarayonida h u ku ma t ni qayt a tashkil qilish uchu n ham 
samarali h ar aka tl ar amalga oshirildi.
1990 -19 92 -y il lar da Prezident lavozimi tashkil qilinib, uning 
ishlash mexanizmlarni shakllantirish jarayonida Pr ezide nt hoki­
miyati bilan shu vaqtdagi h u k u m a t hisoblanuvchi Vazirlar Kenga- 
shi birlashtirildi va Prezident xuzuridagi Vazirlar Mahk ama si ga 
aylantirildi.
Shu mun os ab at bilan Prezident farmoni chiqarildi va Vazir­
lar M a h ka ma s in in g tarkibi tasdiqlandi. Shu farmon bilan xalq 
xo'jaligining turdosh tarmoqlaridan m a j m u a l a r tuzilib, Vazirlar 
M ah kama si ga biriktirildi va ularni ng rahbarlari Vazirlar Mahka­
masi tarkibiga kiritildi.
Prezident bir va qt ning o'zida Vazirlar M a h k a m a s i n i n g Raisi 
ham hisoblanadi, b uning oqibatida Pr ezident va Vazirlar Mahk a­
masi apparati birlashtirildi. Bu shu vaqt dagi to' g' ri yo'l edi.
Shu davrda Vitse-Prezident lavozimi t a ’sis qilinib, unga 
Vazirlar M ah ka ma s ig a rahbarlik qilish va u n in g ishini yuritish 
vazifasi yuklatildi. Keyinchalik bu lavozim 1992-yil 4-yanvarda tu- 
gatildi va Bosh vazir lavozimi t a ’sis etildi. Bosh vazirga Vazirlar 
Mahk ama si ga rahbarlik qilish va u n in g ishini yo'naltirish, tashkil 
qilish vazifasi yuklatildi.
400
www.ziyouz.com kutubxonasi


Bu о zgarishlar о sha paytda amalda bo'lgan O'zbekiston 
Konstitutsiyasiga kiritilgan qo'shimchalar asosida rasmiylashtiril- 
di. Konst itut si yaning 120-moddasi quyidagi tarzda bayon qilindi: 
О zbekiston hukumati Bosh vazirdan, Bosh vazirning birinchi
0 rinbosari va о rinbosarlaridan, mamlakat vazirlaridan, davlat 
qo mitalarining raislaridan, yirik konsernlarning va birlashmalar- 
ning rahbarlaridan iborat bo'ladi”.
O' zbek is ton Respublikasining o'sha paytdagi Konstitutsiyasi 
respublika hukumati faoliyatini maxsus bobda mustahkamladi. 
Konst itut si yaga asosan Vazirlar Mahkamasi Raisi - Prezident. 
Bosh vazir Vazirlar Mahkamasi ishini tashkil etuvchi, unga rah- 
barlik qiluvchi lavozim sifatida mustahkamlandi. Vazirlar Mahk a­
masi t armog' i ixchamlashtirildi.
2000-yillardan boshlab Respublikada davlat qurilishi va bosh­
qaruv sohasida chuqur islohotlar boshlandi. Hokimiyat bo'linishi 
prinsipini chuqurlashtirish choralari ko'rildi. Prezident, Parlament, 
Vazirlar Ma hka ma s i vakolatlarini qayta taqsimlash zarurati vujud­
ga keldi. 2003-yil 24-aprelda Konstitutsiyaga kiritilgan o'zgartirish 
va qo' shimchalar asosida Prezidentning Vazirlar Mahkamasi Raisi 
hisoblanishi haqidagi qoida Konstitutsiyadan chiqarildi. Bu bilan 
Bosh vazirning mavqei kuchaydi, u endi Vazirlar Mahkamasi raisi 
bo'lib qoldi. Shu bilan birga uning m a s ’uliyati ham kuchaydi.
Shu nd an
keyin 
Vazirlar Mahkamasining mustaqilligini 
kengaytirish, Bosh vazir maqomini kuchaytirish ishlari davom etdi.
2005-yiIda Oliy Majlis palatalarining qo'shma majlisida 
so' zlagan nutqida Prezidentimiz davlat qurilishi va boshqaruv so­
hasidagi en g muhim vazifalar qatorida Bosh vazir va umuman 
ma mlaka t hukumatini ng rolini va shu bilan birga mas uliyatini
kuchaytirishni ham ko' rsatdi1.
2007-yil 1 1-aprelda qabul qilingan qonun asosida Konsti­
tutsiyaga kiritilgan o'zgartirishlar va shu paytda- qabul qilingan 
“Davlat boshqaruvini yangilash va yanada modernizatsiya qilish- 
da siyosiy partiyalarning rolini kuchaytirish to g risida gi Konsti-

Download 1,51 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish