Texnologiya va dizayn metallarga ishlov berish texnalogiyasi pdf



Download 208.22 Kb.
bet1/5
Sana08.09.2021
Hajmi208.22 Kb.
  1   2   3   4   5

Egish usulidan skoba, petlya, kronshteyn, burchaklik va boshkalar tayyorlashda foydalaniladi. 114-rasmda tug’rilash moslamalari: kvadratli (a), silindrik (b), burchaklik (v) va ponasnmon (g) moslamalar kursatilgan.

115-rasmda flanesli biriktirish uchun zagotovka (a) va qalpoqsimon egish (b) tasvirlangan.

Ayrim hollarda tiskida egish ancha qiyin buladi, bunda zagotovkalar verstak bo’yicha egish uchun opravkalardan foydalaniladi. Egilgandan keyin utkir uchlar hosil buladi va ularni utmas qilinadi, bu bukib yumaloqlash deyiladi.




113-Rasm





115-Rasm




  1. M






    114-Rasm

    ETALLARGA ISHLOV BERISH BO‘YICHA MILLIY XALQ HUNARMANDCHILIGI SOHALARI


Metallardan buyumlar yasash va tayyorlash hayot taraqqiyoti tufayli qadimda rivojlanib temirchilik bo‘yicha hunarmandchilikka aylangan. Dastlab qishloq xo‘jaligini ishlab chiqarishini tashkil qilish uchun yerga ishlov berish qurollarini tayyorlaydigan hunarmandlar yetishdi. Harbiy urushlarda qoTlanadigan qurollarni yasash zaruriyati unga ta’lluqli hunarmandlarni yetishtirib chiqishga sabab boTdi. Temirchilik bo‘yicha xalq hunarmandchiligi sohalari asosan quyidagilar xisoblanadi:

  1. uy ro‘zg‘or buyumlarini yasashga oid boTgan hunarmandchilik sohalari bu hunarmandlar tomonidan uy - ro‘zg‘orga kerakli obdush, obtava, dam, qozon, lagan, uchoq, qumg‘on va boshqalar xisoblanadi.

  2. Tunukachilik mahsulotlarini yasashga oid boTgan hunarmandchilik sohalari: ushbu hunarmandlar tomonidan mo‘rilar, issiqlik pechkalari, karnay trubalar, navlar, har-xil idishlar va boshqa tunuka mahsulotlari tayyorlangan.

  3. Chilangarlik mahsulotlarini yasashga oid boTgan hunarmandchilik ishlarida bigiz, guzan, ustara, qaychi, arra, uyuvchi iskanalar, taqa va boshqa shu kabi hunarmand kosiblarini ish asboblari tayyorlanadi. Kishilik jamiyatning yeng qadimgi davrdan pay do boTgan chilangarlik buyumlari awal kustar

  4. hunarmandchilik usulida ishlab chiqarilgan. Chilangarlar asosan uchoq, dam, bozg‘on, bolg‘a, ombur va boshqa asboblardan foydalanganlar. Ular sartaroshlik, yetikdo‘zlik, kovush-maxsiga kerakli, shuningdek, binokorlik uchun ham ish qurollari yasaganlar. Xozir chilangarlik mahsulotlari asosan zavodlarni maxsus sexlarida ko‘plab ishlab chiqarilmoqda.

  5. Dexqonchilik uchun ish qurollari yasashga oid bo‘lgan hunarmandchilik ishlab chiqarishda belkurak, temir xaskash, qo‘l mashinalari, ketmon, bolg‘a, uroq,cholg‘u, omoch, kirka, ketmon, tesha, egov, panshaxa, g‘alvir, chelak va boshqa yerga ishlov berishda ishlatiladigan asboblar tayyorlangan.

  6. Metallarni o‘yib ishlashga oid bo‘lgan nafis ishlov berilgan mahsulotlarni aftoba, qumg‘on, chilim, yozuv stoli, yozuv siyohdonlari, nosqovoq, isiriqdon, lagan, xoshiyali lagan, choynak, choy idish, obdasta, surmadon,temirga o‘yib yozilgan yozuvlar va boshqa amaliy bezak san’atiga aylangan mahsulotlar kondakorlik hunarmandchiligida tayyorlanadi.

  7. Misgarlik qadimgi amaliy san’at hunarmandchiligi sohasi bo‘lib misdan qurollar, uy-ro‘zg‘or ashyolari, turli naqshdor buyumlar yasash kasbi xisoblangan. Misgarlikda metal ham ashyosi sifatida faqat misdan foydalanganlar keyinchalik mis va qalay qotishmasidan xosil qilingan bronzadan foydalanganlar.

  8. Xotin qizlarning qimmatbaxo bezak taqinchoqlarini tayyorlashga oid hunarmandchilik sohalarida oltin, kumush, bronza, mis kabi rangli metallardan sochpopuk, bilakuzuk, tillaqosh, bargak, tumor, zebigardon, xalqa, uzuk, gajak va boshqa xalq amaliy bezak san’atiga aylangan maxsulotlar ishlab chiqarilgan

  9. Harbiy urushlarda qullaniladigan qurol aslaxalar tayyorlashga molik bo‘lgan hunarmandchilik sohalarida metal va uni qotishmalaridan nayza, sovut, kamon, qilich, harbiy payshaxa, bolta, xanjar, ximoya lagani, dublg‘a, kamon o‘qi, va boshqa mahsulotlar yaratilgan.

  10. metallardan qadimdan uy-ro‘zg‘or asboblari va urush hamda ximoya quroli sifatida pichoqlarni asosan hunarmandlar ustalar yasaganlar. Keyinchalik xalq amaliy bezak san’ati darajasiga ko‘tarilgan. Xozirgi kunda ezozlanib kelayotgan va nodir pichoq tayyorlayotganlar bu hunarmandchilik sohasi pichoqchilik bo‘yicha dunyoga keng tarqalgan.

Qadimda hunarmadchilikning boshqa tarmoqlari kabi temirchilik bo‘yicha uy-ro‘zg‘or, dexqonchilik, harbiy harakatlar va boshqa kishilik jamiyatini sohalarini talablari asosida temirchilikka asoslangan milliy xalq hunarmandchiligi insoniyat jamiyati rivoji bilan bosqichma-bosqich rivojlanib bordi.


Download 208.22 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
guruh talabasi
nomidagi toshkent
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
haqida tushuncha
rivojlantirish vazirligi
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
samarqand davlat
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
bilan ishlash
pedagogika universiteti
vazirligi muhammad
fanining predmeti
Darsning maqsadi
o’rta ta’lim
navoiy nomidagi
haqida umumiy
Ishdan maqsad
moliya instituti
fizika matematika
nomidagi samarqand
sinflar uchun
fanlar fakulteti
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
Ўзбекистон республикаси
ta'lim vazirligi
universiteti fizika
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
таълим вазирлиги
махсус таълим
Alisher navoiy
Toshkent axborot
Buxoro davlat