O`zbekiston respublikasi oliy va o'rta



Download 0.74 Mb.
Pdf ko'rish
bet5/98
Sana15.11.2020
Hajmi0.74 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   98
1. Epiteliy to'qimasi. Bu to'qima har xil shakldagi hujayralardan tashkil topgan. 

Epiteliy to'qimasi terida (himoya vazifasi), nafas yo'llarida (havoni tozalaydi), 

ichakda (so’rish vazifasi), bezlarda (sekret ishlab chiqaradi) uchraydi. 

2.  Biriktiruvchi to'qima. Hujayra va Hujayralararo moddadan tuzilgan. 

Biriktiruvchi to'qima uch xil: tolali, tayanch va oziqlantiruvchi bo'ladi. Tolali 

biriktiruvchi to'qima hujayralari fagositoz , ya'ni bakteriya va yod moddalarni 

o’ziga qamrab olib hazm qilib yo'qotish  xususiyatiga ega.  Tayanch biriktiruvchi 

to'qimaga tog’ay va suyak to'qimasi kiradi. Oziqlantiruvchi biriktiruvchi to'qimaga 

qon va limfa kiradi. 

3.  Muskul to'qimasi     qisqarish xususiyatiga ega bo'lib, u asosan ikkiga: silliq 

muskul to'qimasi va ko’ndalang targ’il muskul to'qimasiga bo'linadi. Silliq muskul 

to'qimasi deyarli hamma ichki organlarning (til va diafragmadan  tashqari) 

devorida  va qon tomirlarida uchraydi.  Bu  to'qima odamni ixtiyorisiz qisqaradi. 

Ko'ndalang targ'il muskul to'qimasi skelet muskullarida va ba'zi bir ichki 

organlarda (til va diafragmada) uchraydi. Yurak devorida ham    ko'ndalang targ'il 

muskul to'qimasi joylashgan bo'lib, organizmning ixtiyoriga bo'ysunib qisqaradi. 

4. Nerv to'qimasi - nerv tizimida uchraydi. Bu to'qima hujayralari tana va 

o'simtalardan iborat bo'lib, ular neyronlar deb ataladi. Ta'surotni qabul qilish va 

nerv impulslarini o'tkazish nerv to'qimasining asosiy xususiyatidir. 

Moddalar almashinuvi tirik organizmning zarur va muhim xossasidir. Moddalar 

almashinuvi bo'lmasa,   hayot  ham  bo'lmaydi.  Organizmga  tashqi   muhitdan   

kirgan   moddalarning unda  to parchalanish   mahsulotlari   chiqarib   

yuborilguncha   o'zgarishning   murakkab   zanjiri   moddalar almashinuvi deb 

ataladi. Moddalar almashinuvi bir-biri bilan chambarchas bog’langan yagona ikki 

prosessdan: assimilyasiya va dissimilyasiyadan iborat. 

Ovqat hazm qilish kanalida bu moddalar organik moddalarga parchalanib qonga 

so'riladi va qon bilan birga butun organizmga tarqaladi. Hujayra va to'qimalarda bu 

moddalardan organizmga xos murakkab moddalar hosil bo'ladi.Ular organizmda 

yangi hujayra va to'qima hosil bo'lishida ishtirok etadi ham energiya manbai bo'lib 

hisoblanadi. Bu prosess assimilyasiya deb ataladi. Hujayra va to'qimalardagi 

murakkab organik moddalar doim parchalanib turadi. Bunda odamning yashashi

harakat qilishi, jismoniy va aqlli mehnat bilan shug'ullanishi uchun zarur energiya 

ajraladi. Bu prosess dissimilyasiya deyiladi.                                                                    

Moddalar almashinuvida oqsillar, yog’lar, uglevodlar, suv va mineral tuzlar 

ishtirok etadi. Bundan tashqari organizmning normal rivojlanishi uchun vitaminlar 

ham katta ahamiyatga ega. 


Download 0.74 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   98




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
guruh talabasi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
toshkent davlat
haqida tushuncha
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
bilan ishlash
ta'lim vazirligi
fanlar fakulteti
махсус таълим
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
umumiy o’rta
Referat mavzu
fanining predmeti
haqida umumiy
Navoiy davlat
fizika matematika
universiteti fizika
Buxoro davlat
malakasini oshirish
davlat sharqshunoslik
Samarqand davlat