Nav. D. P. I tarix fakulteti tarix o`qitish metodikasi 2-”A” guruh talabasi Amontoshev Qodirning o`zbekiston tarixi fanidan tayyorlagan



Download 98,49 Kb.
Sana16.01.2022
Hajmi98,49 Kb.
#373727
Bog'liq
orol fojiasi taqdimot

Nav.D.P.I tarix fakulteti tarix o`qitish metodikasi 2-”A” guruh talabasi Amontoshev

Qodirning o`zbekiston tarixi fanidan tayyorlagan

Mustaqil ishi

Mavzu:Orol fojiasi

Reja:

  • Orol dengizi
  • Rus olimlarining e`tiroflari
  • Orol dengizining qurib borishining salbiy oqibotlari

Mustabid tuzumning 70 yildan ko`proq da-vom etgan mustamlakachilik siyosati,uning

  • Mustabid tuzumning 70 yildan ko`proq da-vom etgan mustamlakachilik siyosati,uning
  • O`zbekiston va O`rta Osiyo mintaqasidagi boshqa respublikalarning tabiiy xomashyo re-

    surslaridan o`ylamay-netmay foydalanishi,pax-

    ta yakkahokimligining izchillik bilan joriy etili-

    shi bu yerda ko`p asrlar mobaynida vujudga kelgan va mavjud bo`lgan tabiiy muvozanatni

    izdan chiqardi,juda murakkab ekologik muam-molarni vujudga keltirdi,shular sababli Orol muammosi halokatli tus oladi.

Orol dengizi

noyob tabiat ne`mati bo`lib,uning paydo bo`lishi O`rta Osiyodagi ikkita daryo –Amudaryo va Sirdaryo tufayli

bundan 2-2,5 mln yil muqaddam ro`y bergan.


O`rta Osiyodagi to`rt xalq-

o`zbeklar,qoraqalpoqlar,qozoqlar va

turkmanlarning tarixi eng qadim zamonlardan buyon Orol bilan bog`liq bo`lib kelgan.Orolbo`yi ana shu xalqlar

qadimgi bosqichining shakllanish beshigi hisoblandi.



Ularning ajdodlari bu yerda,o`sha vaqtdagi Xorazm vohasida yuksak madaniyati bilan ajralib turuvchi qadimgi sivilizatsiyani yaratgan.O`zining rasadxonasiga ega bo`lgan.

Qo`yqirilgan qal`a shaharchasining xarobalari (miloddan avvalgi IV asr) ana shundan dalolat beradi.

Bu yerdagi rasadxona nafaqat mamlakatimizda,shu bilan butun O`rta

Osiyo mintaqasidagi eng qadimgi rasadxona hisoblanadi.

Bu hududda eng qadimgi zamonlardan boshlab sug`orma dehqonchilik va meva turlari yetishtirilgan,ulardan yuqori hosil

olingan.Bugun vohaning o`ziga xos qulay

mikroiqlim sabab bo`lgan,u ana shu yerda Orol dengizini hosil qilgan.

Shunday qilib eng qadimgi zamonlardan buyon Orolbo`yida yashab kelgan xalqlarning taqdiri Amudaryo,Sirdaryo va Orol bilan nihoyatda bog`liq bo`lgan.

XIX asrning oxirida rus iqlimshunosi,geografi,

Peterburg akademiyasining a`zosi Aleksandr

Ivanovich Voeykov Orol dengizini keraksiz dengiz sifatida uni quritishni taklif qiladi.

Podsho hukumati uning alahsirab aytgan bu taklifini amalga oshirishga ulgura olmagan edi.

Biroq chorizmning mustamlaka-chilik siyosatini o`ziga xos usulda davom ettirgan sovet hokimiyati

mazkur taklifni juda ustamonlik

bilan amalga oshirdi.

Chorizmning Markazni boyitish sohasidagi olib borgan siyosati

illiy chekka o`lkalarning tabiiy resurslarini talon-taroj qilishga olib keldi.


Bunga ajablanmasa ham bo`ladi,-deydi I.A.Karimov-

Tabiiy va mineral xomashyo zaxiralaridan vahshiy-larcha,ektensiv usulda,juda katta harajatlar va isrof-garchilik bilan foydalanishga asoslangan sotsialistik xo`jalik yuritish tizimining butun mohiyatiga mamlakat ixtiyoridagi beqiyos boyliklarga avaylab munosabatda bo`lish g`oyasi butunlay yot edi.

Orol dengizining qurib borishi bir qator salbiy hodisalarga olib keldi:

-suvdan foydalanishda va yerlarni o`zlashtirishda ilmiy asoslarning mavjud emasligi,suvni talon-taroj qilinishiga qishloq xo`jaligining ekstensiv rivojlanishi ekin maydonlarining sho`rlanishiga,bu maydonlar bir qismini qishloq xo`jalik oborotidan butunlay tushib qoldi.

- dengiz suvining shiddat bilan pasayib borishi natijasida 3 mln ga.dan ortiq qurigan dengiz tubini qumli sahroga aylantirdi.Kuchli bo`ron-lar paydo bo`lib,tuzli qumlarni 4 km yuqoriga va 200km kenglikka tarqata boshladi.

- dengiz suvining shiddat bilan pasayib borishi natijasida 3 mln ga.dan ortiq qurigan dengiz tubini qumli sahroga aylantirdi.Kuchli bo`ron-lar paydo bo`lib,tuzli qumlarni 4 km yuqoriga va 200km kenglikka tarqata boshladi.

Bunday bo`ronlar har yili 6-9 marta,keyingi vaqatlarda esa 15 martagacha bo`lmoqda.

-Orol dengizining qurib borishi sahro maydon-larining ortib,to`qayzorlarning,ko`pgina o`sim-lik turlari,qushlar va hayvonlarning qirilib keti-shiga sabab bo`ldi.

Qizilqum va Ustyurtning sharqiy qismidagi o`simliklarning siyraklashib borishini kuchaytirdi.

Dengiz suvi sathining muntazam pasayib borishi mintaqning iqlim sharoitlarining o`z-garishiga olib keldi.Orolbo`yining iqlimi yanada keskin kontentalroq bo`lib qoldi.

  • Dengiz suvi sathining muntazam pasayib borishi mintaqning iqlim sharoitlarining o`z-garishiga olib keldi.Orolbo`yining iqlimi yanada keskin kontentalroq bo`lib qoldi.
  • Sovuq bo`lmaydigan kunlar soni ortib ketdi,

    yozda esa havo harorati 2 daraja issiqroq bo`-lib,qishda 2daraja sovuqroq bo`lib turibdi,

    atmosferaning qurg`oq bo`lishi kuchaydi.

  • Amudaryo va Sirdaryo havzalarida daryolarga foydalanilgan kollektor suvlarning tashlanishi natijasida suvning tarkibi yomonlashib bordi.

  • Daryo quyi oqimining suvlarida minerallarning haddan tashqari orti-shi suvni amalda ichish u yoqda tur-

    sin,hatto sug`orish uchun ham ya-



    roqsiz qilib qo`ydi.Daryo suvining minerallashuvi tufayli yer ostidagi toza linzalar ham minerallashdi.

E`tiboringiz uchun rahmat
Download 98,49 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish