Laboratoriya ishi №2 Mavzu: Yog'och materiallariga yumaloq arrali dastgohlarda ishlov berish texnologiyasi



Download 175.39 Kb.
Pdf ko'rish
Sana15.05.2021
Hajmi175.39 Kb.


Laboratoriya ishi № 2 

 

Mavzu: Yog'och materiallariga yumaloq arrali dastgohlarda ishlov berish 



texnologiyasi.  

Ishdan maqsad:  Yog’och  materiallarga  yumaloq  arrali dastgohlarda ishlov 

berish texnologiyasini o’rganish. 



Kerakli jihozlar:  arra,  elektr  randa,  charx dastgohi, iskana, jilvir qog’oz  va 

boshqalar. 



                                                 Nazariy ma’lumotlar:     

Qo‘l аrrаlаr  bilan  ishlаsh 

Qo‘l  аrrа  bilan  yog‘оchni  uzunаsigа  tilish,  ko‘ndаlаngigа  аrrаlаsh  mumkin. 

Аrrаlаsh оldidаn burch аrrа pоlоtnоsining tеkisligi vа tаrаngligini tеkshirib оlish 

kеrаk (5-rаsm).  

 

Аrrаlаsh  vаqtidа  аrrа  tiqilib  qоlsа,  tishlаriniig  kеrilish  dаrаjаsini  tеkshirib 



оlish zаrur. 

Dаstgоh  yoki  stоlgа  mаhkаmlаngаn  tахtаni  uzunаsigа  tilish  uchun  rеysmus 

bilan rеjаlаb оlinаdi. Tахtаni stоl yoki dаstgоhgа, uning аrrаlаb оlinаdigаn qismi 

chеtgа  chiqib  turаdigаn  qilib  mаhkаmlаsh  kеrаk.  Shundаn  kеyin  dаstgоh  yonigа 

rаsmdа ko‘rsаtilgаn vаziyatdа turib оlinаdi. Endi аrrаni erkin tutib, аrrа tishlаrini 

yog‘оchgа  оhistа  tеgizib,  pаstgа  tоrtish  vа  аrrа  tishlаrini  bir  оz  ko‘tаrib,  оrqаgа 

itаrish  kеrаk  vа  hоkаzо.  Ishni  shоshmаsdаn,  bir  tеkis,  kеsish  hаrаkаtlаr  qilmаy 

hаmdа аrrаni kеrаgidаn оrtiq bоsmаy bаjаrish kеrаk. 

Аrrаlаsh  vаqtidа  аrrаni  rаsо  tik  tutish  kеrаk  аks  hоldа  yog‘оch  nоto‘g‘ri 

аrrаlаnаdi.  

Yog‘оchni  ko‘ndаlаng  аrrаlаgаndа  tахtаni  dаstgоhgа  6-rasmda 

ko‘rsatilgandek  qo‘yib,  chap  qo‘l  bilan  tutib  turilаdi,  o‘ng  qo‘l  bilan  esа  tоrtqili 

аrrаning qisqа brusidаn ushlаb, uncha qаttiq bоsmаy bir tеkis аrrаlаy bоshlаnаdi. 

Аrrаlаsh охirigа еtgаndа hаrаkаtni sеkinlаshtirish, аrrаlаnib оlinаdigаn qismini esа 

(sinib kеtmаsligi uchun) chap qo‘l bilan tutib turish kеrаk 

5-rasm. 


6-rasm. Taxtani dastgoh ustiga qo‘yib 

ko‘ndalangiga arralash. 




Arra pitirsiz, ko‘kishsiz va lqa nuqsonlarsiz charxlanishi m. Arralarning 

tishlari qiyshiq gani uchun ularni charxlashda mi 60-70° burchak ostida ushlash 

kerak. Bittadan tish atib bir tomondan charxlab bo‘lgach, tishlar ikkinchi tomondan 

charxlanadi. 

Dastarralar odatda 

egov bilan arralanadi (7-

rasm, a-e). Arralarni 

yog‘och bo‘yiga 

charxlashda uch qirrali, 

rombsimon, dumaloq va 

yassi egovlar ishlatiladi. 

Arralar tishlarining 

uchlari bir xil 

balandlikda bo‘lishi 

kerak, buning uchun 

uch qirrali kesigi 

bo‘lgan kolodkaga egov 

o‘matiladi, keyin arra 

kiydirilib polotnosi 

bo‘yiga suriladi, 

natijada tish uchlari 

tekislanadi (7-rasm, f). 

Bo‘yiga arralanadigan taxta dastgoh yoki stol ustiga shunday o‘rnatilishi 

kerakki, bunda arralab olinadigan qism chetga chiqib tursin. Xatkash yoki 

chizg‘ich bilan arralash chizig‘i o‘tkaziladi. Chap qo‘l bilan tirgakning orqa 

tomoniga yaqin joyidan ushlab, o‘ng qo‘l bilan tirgakning ikkinchi uchidan 

polotnoga yaqin joyidan ushlab(8-

rаsm)  dastgoh  oldiga  turiladi.  Erkin  harakatlar 

bilan arrani arralash tubiga tirab, pastga tortish arra tishlarini biroz ko‘tarib 

yuqoriga (salt yurishda) tortish kerak. Arralash jarayonida arrani vertikal ushlash 

lozim, aks holda yog‘och qiyshiq arralanishi mumkin. 

Yog‘ochlarni bo‘yiga arralashda mayda tishli dastarra va burcharralardan ham 

foydalansa bo‘ladi. Yog‘ochni arralayotganda yog‘ochning kerak qismini chap qo‘l 

bilan tutib arralashga odatlanish lozim.  

Dastgohda bo‘laklarni ko‘ndalangiga arralash. Tilinadigan yog‘och dastgoh 

iskanjasiga siqib o‘rnatilishi ham mumkin. Arralash boshida yog‘ochda iz hosil 

bo‘lguncha arrani bir necha bor orqaga, ya'ni o‘zingizga tortiladi, so‘ng arralash 

davom ettiriladi. 

7-rasm. Arrani egovlab o‘tkirlash: a) egovlaganda egovchining turishi; 

b) tishlarni qiyshiq egovlaganda egovning turishi; d) yoy arrani egovlash;  

e) yoy arrani yog‘och qolipiga qisib egovlash; f) yog‘och kolodkaga 

joylashgan egov bilan arra ichipi  tekislash.

 



  

Yog‘och xomashyolarini arralash tartibi quyidagicha: arraning ishga 

tayyorligini aniqlash; rejalangan yog‘ochni dastgoh iskanjasiga moslamalaridan 

foydalanib mahkamlash; reja chizig‘idan arrani bir yurgizib iz tushirish; arrani 

engil bosgan holda bir tekis arralash. Arralash jarayonida vaqti-vaqti bilan ko‘tarib 

borish talab qilinadi. Yog‘ochni navbatdagi balandlikka ko‘tarishda arra taxtadan 

chiqarib olinishi lozim, yoki taxta bilan birga tutib ko‘tarilishi shart.  

Taxtani ko‘ndalang arralaganda (9-rasm), taxta dastgoh ustiga arralab 

olinadigan qismi osilib turadigan qilib qo‘yiladi, keyin taxtani chap qo‘l bilan 

ushlab, bir tekis, bosmasdan qirqib tushiriladi. Arralashni tugatishdan oldin arra 

harakatini sekinlatib, 

qirqib tushiriladigan 

qismi sinib ketmasligi 

uchun chap qo‘l bilan 

tutib turiladi.  

Torsovkalash yoki 

burchak ostida kesishda 

yon devorlarida to‘g‘ri 

va ma’lum burchak 

ostida joylashgan kesikli bo‘lgan qirqib tushirish yashigidan foydalaniladi (10-

rasm). 

 

Ishni bajarish tartibi:

 

1. Berilgan nazariy ma’lumotlarni  o’rganib chiqish. 

2. Arrani ishga sozlash  va chap arra chiqarish arraning ishga tayyorligini 

aniqlash. 

3. 

Аrrаlаsh оldidаn burch аrrа pоlоtnоsiniig tеkisligi vа tаrаngligini tеkshirib 



оlish. Reja chizig‘idan arrani bir yurgizib iz tushirish 

     4. 


Аrrаlаsh vаqtidа аrrаni tik tutib arrani engil bosgan holda bir tekis arralash. 

     5. Arralash jarayonida vaqti-vaqti bilan ko‘tarib borish. 

     6. Yog‘ochni navbatdagi balandlikka ko‘tarishda arrani taxtadan chiqarib olish 

 

 



8-rasm. Taxtani bo‘yiga arralash.

 

9-rasm. Dastgohda bo‘laklarni ko‘ndalangiga arralash.



 

10-rasm. Arralash yashigiga joylab arralash. 



Download 175.39 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
haqida tushuncha
navoiy nomidagi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
fanining predmeti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
tibbiyot akademiyasi
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat