Toshkent davlat sharqshunoslik instituti qosimjon sodiqov turkiy til tarixi



Download 3,07 Mb.
bet35/158
Sana02.07.2021
Hajmi3,07 Mb.
#107560
1   ...   31   32   33   34   35   36   37   38   ...   158
Bog'liq
Qadimgi turkiy til (2)

Uyg‘ur alifbosi



O‘tmishdan qolgan uyg‘ur alifbolari. Kunimizgacha bir qancha uyg‘ur alifbolari yetib kelgan. Ular grammatik va tarixiy asarlar tarkibidadir.

I. Mahmud Koshg‘ariy “Devonu lug‘atit turk” asarida uyg‘ur xatining qo‘llanilish tarixi, yozuv, imlo xususiyatlari to‘g‘risida ma’lumot bergan va uyg‘ur alifbosini keltirgan (MK.I.47–50, 65; MK.facsimile. 3b, 4b, 102b).

II. R.R. Aratning ma’lumotiga ko‘ra, Anqaradagi Maorif kutubxonasida saqlanayotgan “Hibatu-l-haqoyiq”ning Ye nusxasi kiritilgan qo‘lyozmada uyg‘ur alifbosi ham keltirilgan (Arat 1992,34–35; CLXIX).

Alifbodan oldin shunday jumla bitilgan: Fasl: fi xatti-l-uyğur alāna nuqāl muğuli va huru:fuha: 16 harfan mubniya ’ala-l-fath.

Mazmuni: Fasl: Hozirda mo‘g‘ulcha deb ataladigan uyg‘ur xatida harflar (soni) 16 ta va fatha asosiga qurilgan.

Shundan so‘ng 18 ta uyg‘ur harfi keltirilib, ular 16 xil arab harfi bilan izohlab chiqilgan.

III. Tarixchi Ibn Arabshohning “Ajoibu-l-maqdur fi navoibi Taymur” atalmish asarida uyg‘ur xati to‘g‘risida ma’lumot beriladi va uning alifbosi keltiriladi (Qohira milliy kutubxonasida saqlanayotgan 3543– raqamli qo‘lyozma, 186a–187a- betlar) (Рустамов 1976).

IV. Ibn Arabshoh “Fokihatu-l-xulafo” asarida ham uyg‘ur xatiga to‘xtaladi va alifbo tartibini keltiradi (Meлиоранский 1900,XLV–XLVII).




Download 3,07 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   31   32   33   34   35   36   37   38   ...   158




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish