Suv resurslari



Download 15,7 Kb.
Sana29.12.2021
Hajmi15,7 Kb.
#76908
14
Bog'liq
COURSELAB DASTURIDA ISHLASH, 1-мавзу, Talimda xamkorlik texnologiyasidan foydalanish yo’llari va yondoshishlar., Документ Microsoft Word, Шамсиев Бекзод, 11 мавзу Иқтисодий индекслар, DILBAR OXIRGISI, 1, 1, 1, 1, 1, Printers and scanners, individualnogo trudovogo dogovora

Suv resurslari - foydalanish uchun yaroqli bo’lgan yer usti, yer osti suvlari va tuprokdagi nam zaxiralari. Sr. asriy (yer usti katlamlari, Qutb va baland tog’ muzliklari, yirik ko’llar va shu kabida to’plangan chuchuk suvlar) va qayta tiklanadigan (dare oqimlari, yer osti suvlarining o’zgaruvchan va dinamik zaxiralari, ko’llar hajmining bir qismi va boshqalar) turlarga bo’linadi. Suv resurslari denganda suv obʼyektlari — dare, kul, dengizlar ham tushuniladi, chunki ulardan kema qatnovi, gidroenergetika, baliq xo’jaligi, dam olish, turizm va boshqa maqsadlarda foydalaniladi. Gidrosferadagi turg’un suv zaxiralarning faqat 2,5% gina chuchuk suv (uning fakat salkam 1% dan kishilar foydalana oladilar), 70% muzliklar, qolgani tuproq nami shaklida. Daryolar, oqar ko’llar va ko’pchilik yer osti suvlari ham chuchuk. Yerning Dunyo okeani, yer osti suvlari, muzliklar, tuprokdagi nam, dare (o’zan) suvlari, atmosfera bug’lari— gidrosferada, ayrim hisobkitoblarga ko’ra, 1454 327,2 ming km³ turg’un Suv resurslari bor. Nazariy jihatdan Suv resurslari bitmastuganmas, chunki bu resurslardan oqilona foydalanilganda Suv resurslari aylanibyangilanib turadi. Pekin ko’pgina mamlakatlarda Suv resurslari dan qishloq xo’jaligi., sanoat, kommunal xujaligi va boshqa maqsadlarda foydalanishning ortishi hamda turli omillar taʼsirida, birinchi navbatda ishlatiladigan iflos suvlarni tozalamay dare va ko’llarga oqizilishidan suv manbalarining ifloslanishi natijasida 20-asr oxiriga kelib insoniyat oldida suv takchilligi muammosi paydo bo’ldi. BMT tomonidan kelajakda insoniyatni chuchuk suv bilan taʼminlash muammolariga bag’ishlangan Suv resurslari bo’yicha 3jahon forumi o’tkazildi (2003, Yaponiya, Kioto), 2003 y. Xalqaro chuchuk suv yili deb eʼlon qilindi. O’rta Osiyoda Sr., asosan, dare oqimlari va yer osti suvlarining dinamik zaxiralari (tiklanadigan resurslar), shuningdek, toglardagi muzliklar va ko’llarning asriy suv zaxiralaridan tashkil topadi. Dare oqimlari tog’larda mavsumiy qor qatlamlari, muzliklar va krrliklarning erishi, shuningdek, yog’inlar natijasida hosil bo’ladi. Tog’lardagi yer osti suvlari yukrridagi sanab o’tilgan suv olish manbalari g’isobiga vujudga keladi. Tog’ oldi va sug’orma mintaqalarda yer osti suvlari, asosan, yer usti suvlari hisobiga to’yinadi. Dare va yer osti suvlarining Suv resurslari o’zaro bir-biriga bog’liq. Yer osti suvlaridan juda katta miqdorda foydalanish dare oqimini kamaytirib yuboradi. O’rta Osiyoning sug’orma dehqonchilik mintaqalarida daryo suvlarining yillik resurslari 114 km³ ni, jumladan, Amudaryoda (Zarafshon va Qashqadaryo bilan birga) — 74,7 km³, Sirdaryoda — 39 km³, Tajan va Murg’obda — 2,4 km³ ni tashkil etadi. Suv resurslari hududiy jihatdan notekis joylashgan bo’lib, tog’larda hosil bo’lsada, keng tarmoqli sug’orish kanallari yordamida, asosan, tekisliklarda foydalaniladi.

Suv resurslarining hududiy jihatdan notekisligi suv isteʼmolidagi tanqislikni vujudga keltiradi. Uni bartaraf etish uchun oqimning bir qismi mintaqadan boshqasiga qayta taqsimlanadi. Oqimni qayta taqsimlash Amudaryo (Qoraqum, AmuBuxoro, Katta Hisor, Qarshi kanallari va boshqalar) va Sirdaryo (Katta Farg’ona, Katta Andijon, Katta Namangan, Jan. Mirzacho’l kanallari va boshqalar) havzalarida juda katta hajmda amalga oshirilgan (qarang Daryolarni havzalararo oqizish, Davlat suv fondo’).
Download 15,7 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
tashkil etish
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
bilan ishlash
O'zbekiston respublikasi
matematika fakulteti
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
saqlash vazirligi
moliya instituti
haqida umumiy
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
samarqand davlat
ishlab chiqarish
fanidan mustaqil
Toshkent axborot
universiteti fizika
fizika matematika
uzbekistan coronavirus
Darsning maqsadi
sinflar uchun
Buxoro davlat
coronavirus covid
Samarqand davlat
koronavirus covid
sog'liqni saqlash