markazlashtirilgan tizim
javob beradi. Xom-ashyoga ishlov
berish yarim tayyorlov muassasalarida amalga oshiriladi (yarim-tayyor maxsulotlar
fabrikasi, yarim tayyorlov oshxonalari, yarim tayyor maxsulot chiqaruvchi sexlar)
ular yuqori sifatli jixozlarga ega bo„ladilar. Bu chizishuv, yo„nalishli tadbirlar,
jixozdan samarali foydalanish, maxsulot sifatini oshirish va maxsulot tan narxini
pasayishiga olib keladi (1.14rasm).
Yuqoridagi gaplarni ma‟nosi shundaki agar xom ashyoga dastlabki ishlov
berish markazlashtirilsa umumovqatlanish muassasalari ichidagi ishlab chiqdrish
maydonini kichrayishiga va joydan samarali foydalanishiga olib kelinadi.
Turar joy xizmat ko„rsatish xududiga, turar joy tumanlar, kvartallar, turar joy
majmualari, magistralaro va boshqa
hududlari kiradi.
1.14-rasm.
Umum
ovqatlanish
muassasasini tur tizimi tarmoqlari. a-
joylashish
tizimi:
1-
umumshaxar
muassasasi; 2- tuman axamyatidagi
muassasa; 3- yashash hududi bo’yicha
(mikrorayon); b- aylanish va qaytarilish
tizimi.
Umumiy
ovqatlanish
muassasalarining
shaharsozlikda
joylashuvi:
Umumovqatlanish muassasalari turar joy xududida 500m li xizmat ko„rsatish
radiusiga ega bu piyoda yo„l xisobida 7-10 daqiqani tashkil qiladi. I va IV iklimli
xududlarda, hamda murakkab relefni joylarda va piyoda yo„li vaqti katta bo„lishiga
olib keladigan sabablar bo„lsa xizmat kursatish radiusini 300 m gacha kamaytirish
ruxsat etiladi.
Umumiy ovqatlanish muassasalari o„zining xarakterlari bo„yicha bir qancha
turga bo„linadi. Shu xarakterini ikkita turi bu uning qaerda joylashishi va qaysi
vaqtda xizmat ko„rsatishi. Joylashishi to„g„risida gapiradigan bo„lsak
umumovqatlanish muassasalari yo turar joy tumani ichida bo„ladi yo bo„lmasa
shaxar ichida. Turar joy rayoni ichida joylashganlari aholiga asosan kechqurun
odamlar ishdan qaytgan vaqtiga qarab ish rejasini to„g„irlaydi bunday kafe,
oshxonalarda, kunduz kuni odam kam bo„ladi sababi aholi ko„pchiligi kunduzgi
ishda bo„ladi. Shaxarda joylashganlari aksincha ularda xurranda mijozni eng ko„p
keladigan vaqti tushlikda bo„ladi. Bu omillar xam umumovqatlanish muassasalar
arxitekturasiga katta ta‟sir o„tkazadi.
Umumovqatlanish muassasa joylashtirishga quydagi talablar qo„yiladi:
-
Umumovqatlanish muassasani iste‟molchiga yaqinlashtirish;
-
axolini ommaviy yo„nalishida joylashtirish;
-
ovqat iste‟mol qilinishiga minimal vaqt xarajati bilan ta‟minlash;
-
sog„lom, mazali, va xilma xil taomdagi talabni qondirish.
Shaxar joylashuvida muassasalarni turtta xarakterlijoylashuvini ko„rishimiz
mumkin. 1 Perimetrda; 2 burchakli maydonda; 3 ichkarilikda; 4 qurilmalardan
bush maydonda. 3 chi sxemaga nisbatan 1 chi sxemada xizmat kursatish radiusi
ikki barobar kichraymoqda, 2 chi sxemada ega 3 chiga nisbatan 4 marotaba
kichraymoqda 4- sxemada xizmat ko„rsatish radiusi 0 ga tenglangan bu ommaviy
dam olish joylarida samara berishi mumkin (1.15-rasm).
Rasmda ko„rsatilgan restoran tassavurni kengaytiradi u yo„l ustida ko„prik
usulida ishlangan bu nafaqat restoran balki kafe, yoki milliy oshxona xam bo„lishi
mumkin, bu holda uni xizmat ko„rsatish radiusi yo„q u yo„lovchilarga xizmat
qiladi. Bu misoldan biz, taraqqiyot- arxitektordan doim yangi me‟yorlar, yangi
echimlarni ishlab chiqishni talab etishini ko„rishimiz mumkin. Bundan yana bir
xulosa arxitektor me‟yorga osonlik bilan o‟zgartirish kirgazish tizimi ishlab
chiqilishi lozimligini ko„rishimiz mumkin.
Ovqat qilishni turiga qarab oshxonalar xam 3 turga bo„linadi: tayorlov-
oshxonasi, qaysiki ovqat pishirib berish jarayonini boshidan oxirgacha shu joyda
amalga oshiradi. Pishiruv-oshxonasi, yarim tayyor xom ashyoda ishlaydi.
Tarqatuv-oshxonasi, tayyor maxsulotni tarqatishga moslashgan.
Oshxonani eng katta sig„imi ommaviy qurilish uchun 1000 o‟rindiqdan
iborat bu QMQda ko„rsatilgan. Loyixalashni ko„p yillik tajribasi va qurilishi shuni
ko„rsatadiki eng katta markazlashgan joyda joylashgan 1000 o„rindiqli oshxonalar
o„zini to„liq oqlay olmadi. Hozirda bunday katta oshxonalar tuy o„tkazadigan
tantanalar uyiga aylantirib yuborilmoqda.
1.15-rasm. Umumiy
ovqatlanish
muassasalarining
qurilishida joylashtirish
sxemasi.
1- Peremetiri bo‟ylab;
2- Burchakda;
3- Ichkarilikda;
4- Ochiq maydonda;
Do'stlaringiz bilan baham: |