O'zbek lug'atchiligining shakllanish bosqichlari dilmurod Xurramovich Eshonqulov



Download 244,58 Kb.
Pdf ko'rish
bet1/7
Sana03.07.2022
Hajmi244,58 Kb.
#738005
  1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
ozbek-lugatchiligining-shakllanish-bosqichlari



ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES 
VOLUME 2 | ISSUE 6 | 2021 
ISSN: 2181-1385 
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723 
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-6-1088-1094 
Academic Research, Uzbekistan 1088 www.ares.uz 
O'ZBEK LUG'ATCHILIGINING SHAKLLANISH BOSQICHLARI 
 
Dilmurod Xurramovich Eshonqulov 
Termiz davlat universiteti magistranti 
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada o'zbek lug'atchiligi tarixi, rivojlanishi va uning bosqichlari 
hamda o'zbek tilshunosligida yaratilgan ilk lug'atlar haqida tahliliy fikr yuritilgan. 
 
Kalit so'zlar: 
leksikografiya, Devonu lug'ati-t-turk, Badoyi al-lug'at, Abushqa , 
Sangloh. 
KIRISH 
Lug'atchilik tarixi ya'ni, dunyo lug'atchiligi tarixi qadim mingyilliklarga borib 
taqaladi. Jumladan, o'zbek lug'atchiligi tarixi ham bir necha ming yillar avval 
shakllana boshlagan. 
O'zbek lug'atchiligi shakllanishining ilk bosqichlari XI asrda buyuk 
bobokalonimiz Mahmud Koshg'ariyning “Devonu lug'ati-t-turk” asari bilan 
boshlanadi.Mahmud Koshg'ariy “Devonu lug'ati-t-turk” asarini yaratib o'zbek 
lug'atchiligining shakllanishiga ilk tamal toshini qo'ygan desak mubolag'a bo'lmaydi.
“Devonu lug'ati-t-turk” asari turkiy tilshunoslikning bizga ma'lum bo'lgan ilk 
yirik, shuning bilan birga, tengi yo'q ulug' yodgorligidir. O'z zamonida asar 
arablarga, qolaversa, arab tili orqali Sharq-u G'arb xalqlariga qadimgi turklarning tili, 
madaniyati, urf-odatlari va tarixi to'g'risida to'liq ma'lumot beruvchi qomusiy kitob 
sifatida yaratilgan. 
Asar arabchada “Divanu lug'ati-t-turki” deb atalgan. Ushbu atamada: divan- 
“devon” bu o'rinda so'zlarning muayyan izchillikdagi to'plami; lug'at- “so'zlar” 
degani; uning izohlovchisi bo'lmish turki -”turk ma'nosida bo'lib, o'sha zamondagi 
turkiy tilni bildiradi. “Divanu lug'ati-t-turki”ning so'zma-so'z tarjimasi “Turk so'zlari 
devoni” bo'ladi.(1; 3-b)
“Devonu lug'ati-t-turk” asari ikki qismdan iborat bo'lib, u muqaddima va lug'at 
qismlaridan tuzilgan. 
Muqaddimada asarning yaratilish sababi, o'sha davrda turklar ishlatgan yozuv , 
ot yasalishi, otlar va fe'llardagi orttirmalar, lug'atning tuzilish usullari, turkiy 
xalqlarning bayoni, joylashuv o'rni, turkiy tilning xususiyatlari, laxchalardagi farqlar 
to'g'risida so'z yuritilgan. 



Download 244,58 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish