Oraliq nazorat topshiriqlari IV variant 1-topshiriq



Download 7,41 Mb.
bet1/6
Sana15.04.2022
Hajmi7,41 Mb.
#553117
  1   2   3   4   5   6
Bog'liq
Azizova Nafisa 306-guruh ona tili
№ 47 3 D printerlar, № 32 Proeksion аppаrаtlаr, № 43 Lazerli printerlar, ekologiya, ekologiya, MaktabUchun, 8-sinf-informatika-testlar-8, 3, 3, 2021-2022 йил таквим мавзу режа узбек 2 курс, YaIM-1-chorak-2020-yil-конвертирован, 111797 Вариант 27 (1), 36 ОПД.Ф.9 География населения с основами демографии, Ноорганик кимё fan dastur 2019 СамДУ(1), Маънавий зарар семинар учун

ONA TILI O‘QITISH METODIKASI FANIDAN
BT SIRTQI TA’LIM YO‘NALISHI 3-KURSLAR UCHUN 6-SEMESTR
ORALIQ NAZORAT TOPSHIRIQLARI

IV VARIANT
1-TOPSHIRIQ. “Ona tili va o‘qish savodxonligi” fanidan 1- va 2-sinflarda olmoshni o‘rganish bo‘yicha topshiriqlarni tahlil qilib, o‘z fikringizni yozing.
Olmosh ham mustaqil so‘zlar turkumiga mansub bo‘lib, nutqda ot, sifat, son so‘z turkumlari o‘rnida qo‘llanadi. Olmosh shaxs, narsa, belgi va miqdorni ko‘rsatish uchun xizmat.qiladi.Matnda bir xil so’z yoki jumlani qayta-qayta takrorlamaslik uchun u, bu, shu kabi so’zlardan foydalanamiz.
Masalan:
Mahalamiz nomi Saraosiyo. Sariosiyo nomi, bobomning aytshlaricha,”tegirmonboshi “ degan ma’noni bildirar ekan.
Mahallamiz nomi – Sariosiyo. Bu nom, bobomning aytishlaricha “tegirmonboshi” degan ma’noni bildirar ekan.
Sizningcha qaysi ustundagimatn to’g’ri?
Olmoshlar ham xuddi sonlar kabi boshqa so‘z turkumlaridan yasalmaydi. Biroq son va olmosh turkumiga mansub so‘zlar boshqa so‘z turkumlarini yasash uchun asos bo‘lishi mumkin: birlik, ikkilanmoq, biryo‘la, sensiramoq, sizlamoq, manmanlik, allaqachon kabi. Olmoshlar ma’no va grammatik xususiyatlariga ko‘‘a yetti guruhga bo‘linadi.
Kishilik olmoshlari. Bu turdagi olmoshlarga quyidagilar kiradi:
Birlik sonda Ko‘plik sonda
I sh. men I sh. biz
II sh. sen II sh. siz
III sh. и III sh. ular
O‘zbek tilida 1 shaxs birlik sondagi kishilik olmoshi ko‘plik sondagi I shaxs kishilik olmoshi bilan almashinib ham qo‘llanadi. Masalan: Kitoblarni men keltiraman. Kitoblarni biz keltiramiz. Ushbu gaplarning har ikkalasida ham ishni bajaruvchi birlik sondagi birinchi shaxsdir. Shuningdek, II shaxs birlikdagi kishilik olmoshi o‘rnida II shaxs ko‘plik sondagi kishilik olmoshi qo‘llanib, ko‘plikni emas, balki hurmat ma’nosini anglatadi. Masalan: Uyga sen birinchi kir. Uyga siz birinchi kiring. Har ikkila holatda ham bir kishi nazarda tutilyapti. Odatda ko‘plik ma’nosi -lar qo‘shimchasi qo‘shilganda anglashiladi: Sizlar tezroq boraveringizlar, orqalaringizdan yelib boramiz. Bugun qabul tugadi, sizlami boshqa kuni yana chaqiramiz.


Men kishilik olmoshi o‘rnida mumtoz adabiyotda kamina faqir, qulingiz, banda kabi so‘zlar ham qo‘llanib kelingan.
O‘zbek tilida sen kishilik olmoshiga -lar ko‘plik qo‘shimchasi qo‘shilgan holda qo‘llanishi ham uchraydi. Bunda mensimaslik, kamsitish, istehzo, ta’na kabi ma’nolar bo‘rtib turadi. Masalan: Senior bu yerda nima qilyapsanlar? Men senlarga aytyapman. Senlarni deb shuncha g‘alvaga qoldim.
Ko‘plik sondagi birinchi shaxs biz kishilik olmoshi ham nutqda -lar ko‘plik qo‘shimchasi bilan qollanishi mumkin. Bunda ko‘plik ma’nosi yanada kuchaytiriladi. Masalan: Bu ishni biz bajaramiz. Gapdan anglashilayotgan ish-harakatni bir kishi yoki ko‘pchilik bo‘lib bajarish mumkin. Bu gap bilan qiyoslang: Bu ishni bizlar bajardik. Ish-harakat bir kishi tomonidan bajarilmagan, ko‘pchilik tomonidan bajarilgan.
O‘zlik olmoshi. O‘zbek tilida o‘zlik olmoshi о‘z so‘zidangina iborat. Rus tilida esa bu vazifani egalik olmoshlari bajaradi. O‘z olmoshi otlar bilan birikib kelganda rus tilidagi svoy olmoshiga, egalik qo‘shimchasi bilan kelganda sam belgilash olmoshiga to‘g‘ri keladi: o‘zimning uyim, o‘zingning fikring, o‘zim, o‘zing kabi. O‘zlik olmoshi avval egalik, keyin kelishik qo‘shimchalarini olib turlanadi:


Download 7,41 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika instituti
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
tashkil etish
O'zbekiston respublikasi
махсус таълим
toshkent davlat
vazirligi muhammad
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
saqlash vazirligi
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
fanidan tayyorlagan
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
coronavirus covid
risida sertifikat
qarshi emlanganlik
vaccination certificate
covid vaccination
sertifikat ministry
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
moliya instituti
ishlab chiqarish
fanining predmeti