Mavzu: Qon ketishi va qon yo‘qotish. Qon ketishni to‘xtatish usullari



Download 0,86 Mb.
bet3/4
Sana26.02.2022
Hajmi0,86 Mb.
#472175
1   2   3   4
Bog'liq
Mavzu 7
tests for the 1st courses, hp i7, Задание по теме. Занятие №8, Ситуационная задача.Занятие №8, Презентация Microsoft PowerPoint, учебное пособие готовый (3), 702603, У.М.Миршарапов 538-863, 8-mart, МАМЛАКАТЛАР СУҒУРТА БОЗОРИНИНГ ШАКЛЛАНИБ БОРИШ ТЕНДЕНЦИЯЛАРИ ВА УНИНГ МИЛЛИЙ ИҚТИСОДИЁТДА ТУТГАН ЎРНИ, молия тизими, Тромбоз эмболия савол-жавоб (2), 7-фруктоза Уз, Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti (1)
QONNING O'ZO'ZIDAN TO'XTASHI

Qonning o'zo'zidan ivib to'xtashi organizmning muhim bioximiyaviy reaksiyasi bo'lib, unda qon suyuq holatdan jelesimon laxtaga aylanadi, kichik tomirlarni u tiqin kabi berkitib, qon ketishini to'xtatadi. Qonning ivishi holatini birinchi marta A.A.Shmidt tasvirlagan. U qonning ivishi ikki bosqichda (fazada) bo'lishini kursatib, birinchi bosqichda ferment reaksiyalari natijasida trombin hosil bo'lsa, ikkinchi bosqichida trombin ta'sirida fibrinogendan fibrin hosil bo'ladi. 1904 yilda Maravits, keyinchalik Saliti (1952) va Ovren (1954) qon plazmasida tromboplastinlar mavjudligini aniqladilar, protrombinning trombinga aylanishida kalsiy ionlarining ahamiyatini ochib berdilar. Bu olimlar qon ivishining uch bosqichini farq qildilar. Bu nazariya bo'yicha uchala bosqich birinketin vujudga keladi: birinchi fazada aktivlashgan protrombinaza hosil bo'ladi, ikkinchisida esa trombin va uchinchisida fibrin ipiripir bo'lib, qon iviydi.


4-jadval

Qonning ivish sistemasi



Ivish faktorlari

Manbalari

Yarim yo'qolish biologik davr soati

I

Fibrinogen

110—112

II

Protrombin

4172

III

Tromboplastik (to'qimadagi)

12—15

IV

Sa2

25

V

Proakselirin (plazmadagi As globulin)

1018

VI

Akselerin (zardobdagi As globulin)

1830

VII

Proqonvertin

2042

VIII

Antigemofil globulin (A antigemofil faktori)

1020

IX

Kristmas faktori (V antigemofil faktori)

5070

X

Styuart — Prouer faktori (Koller faktori)

100200

XI

Tromboplastinning plazmadagi boshlovchisi




XII

Xagemann faktori (qontakt faktori)




XIII

Fibrinni barqarorlashtiruvchi faktor (fibrinaza) Kallikreinogen, prekallikrein (Fletcher faktori) Yuqori molekulali kininogen (Fitsjerald faktori)




Shunday qilib, qonning ivishi murakkab jarayon hisoblanadi. Qonning ivishi zanjirsimon fermentativ hodisa bo'lib, unda plazma komponenti, trombotsitlar va to'qimalar ishtirok etadi, ular birgalikda qonning ivish faktoriga kiradi. Bularga plazma, faktori (prokoagulyatorlar), to'qima faktori (tomirlar) va hujayra faktorlari (trombotsitlar, eritrotsitlar va b.) kiradi.


To'qima faktorlari qon ivishini tezlashtiradi, shuningdek fibrinoliz hodisasiga ham javobgardir. Ularga kallikreinkinin ferment sistemasi, plazmali prokallikrein (Fletcher faktori, XIV faktor), yuqori molekulali kininogen (Fitsjerald) faktori va boshqalar kiradi (4jadval). Shuningdek, to'qima faktorlaridan tomirlarning ichki qavatida — endoteliyda paydo bo'luvchi Villebrandt faktorini ham aytib o'tish lozim. Qon ivishining hujayrali faktorlariga koagulyatsiyani hosil qiladigan trombotsitlar kirib, trombotsitlar fosfolipid faktori, antigeparin faktori, tromboksan. Ag va boshqalar eng faolli hisoblanadi.
Shartli ravishda qonning ivishi tashqi to'qimadan qonga to'qima tromboplastini tushganda amalga oshadi. Qonning ivishida ishtirok etuvchi tashqi va ichki mexanizmlar orasida murakkab aloqa mavjud. Masalan, tashqi mexanizm ta'sirida uncha ko'p bo'lmagan trombin hosil bo'ladi, bu esa trombotsitlar birbiriga yopishishini (agregatsiyasini) vujudga keltiradi. Buning natijasida trombotsit faktorlar vujudga keladi. X faktor ishini tezlashtiruvchi VIII va V faktorlar faollashadi. Qon ivishining ichki mexanizmi murakkabroq bo'lib, uning aktivlanishi X faktorning Xa faktorga aylanishiga yordam beradi, bu esa protrombinni trombinga o'tkazadi. XII faktor qon ivishida asosiy rol o'ynaydi. Uning miqdori kamayishi qon ketishiga olib keladi, qon ivishi vaqti cho'zilishi mumkin, xolos.
Organizmda qon ivishi mexanizmidan tashqari, uni suyuq holda ushlab turuvchi mexanizmlar ham mavjud. V. A. Kudryavsev nazariyasi bo'yicha bu funksiyani qon ivishiga karshi sistema bajarib, unga fermentli va nofermentli fibrinoliz kiradi, ular esa qonni tomir ichida suyuq holda saklashga olib keladi.

Qon ketishi o'zo'zidan to'xtashi mumkin yoki sun'iy to'xtatiladi. Uning to'xtashi vaqtincha va doimiy bo'lishi mumkin.



Download 0,86 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti