Mavzu: Fe’lning munosabat shakllari



Download 144,58 Kb.
bet4/6
Sana28.06.2022
Hajmi144,58 Kb.
#713580
1   2   3   4   5   6
Bog'liq
Prezentatsiya (1)

FE’LNING MAYL SHAKLLARI Ish-harakatning voqelikka munosabati fe’l mayllari deyiladi. Fe’lda uchta mayl bor: 1.Xabar (ijro) mayli ish-harakatning uch zamondan birida bajarilishi yoki bajarilmasligi haqidagi xabarni bildiradi: yozdim, kelyapti. Bu mayl shaklini hosil qiluvchi maxsus qo‘shimchalar yo‘q, shuning uchun zamon va shaxs-son qo‘shimchalarni olgan fe’l xabar maylidagi fe’l hisoblanadi. 2. Buyruq-istak maylidagi fe’llar harakat-holatni bajaralish-bajarmaslik haqida buyruq, istak, maslahat, iltimos kabi ma’nolarni bildiradi. Bunday fe’llar -(a) y, -gin, -sin, -aylik, -ing(iz), -sinlar qo‘shimchalari yordamida yasaladi: yozay, o‘qiy, yozsin, boring(iz). Faqat asosdan iborat bo‘lgan 2-shaxs fe’llari ham shu mayl shalki hisoblanadi: bor, ket, o‘qi, yoz.

3. Shart maylidagi fe’llar biror harakatning bajarilishi uchun undan oldin bajarilishi shart bo‘lgan ish-harkatni, shuningdek, ish-harakatni bajarish - bajarmaslik haqida istak, maslahat, xohish ma’nolarini anglatadi va -sa qo‘shimchasi yordamida hosil qilinadi: olsa, yozsa, kelsa, yursak. Bu mayl orqali mayl ifodalangani uchun fe’llardan keyin edi, ekan to‘liqsiz fe’llari qo‘llanadi: kelsa edi (ba’zan kelsaydi), yozsa ekan. Bu mayldagi fe’llar sof shart ma’nosini (Kelsa, boramiz), orzu-istak (Qani endi , o‘qishga kirsam.), iltimos, maslahat (O‘sha kishini chaqirib bersangiz.), faraz (Yomg‘ir yog‘sa kerak.), payt (Tashqariga chiqsam, ukam turibdi.), buyriq-istak mayliga xos (Gapirsangiz-chi!) ma’nolarni ifodalaydi.

FE’LLARNING YASALISHI Fe’llar morfologik va sintaktik usullar bilan yasaladi. Sodda yasama fe’llar morfologik usul bilan yasaladi. Quyidagi qo‘shimchalar fe’l bo‘lmagan so‘zlardan fe’l yasaydi (qo‘shimcha yordamida fe’ldan fe’l yasalmaydi): -la qo‘shimchasi fe’ldan boshqa deyarli barcha so‘z turkumlaridan fe’l yasaydi: o‘yla (otdan), oqla(sifatdan), tezla (ravishdan), shitirla (taqlid so‘zdan), senla(olmoshdan), yarimlamoq (sondan);


Download 144,58 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish