K irish. Asosiy qism


Komponentlarning eritma ustidagi bugʻ bosimi



Download 0,79 Mb.
bet2/8
Sana31.12.2021
Hajmi0,79 Mb.
#232280
1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
ebulioskopiya

Komponentlarning eritma ustidagi bugʻ bosimi.

Moddalarning bugʻ bosimi fundamental xossalardan biri boʻlib, u bir qancha boshqa xossalarni belgilaydi. Bu eritmalar uchun ham taluqlidir. Eritmalarning bugʻ bosimi eritmaning tarkibi va uning komponentlarining xossasiga bogʻliq. Bu bogʻlanish Raul qonunida õz ifodasini topgan. Raul qonuni oldin tajriba natijalari asosida topilgan va sõngra nazariy hisoblab chiqarilgan. Po- toza maddaning P- toza moddaning eritmadagi bugʻ bosimi bõlsa doimo Po >P bõladi. Po-P=∆P eritma bugʻ bosimining pasayishi deyiladi. Po-P/Po- bugʻ bosimining nisbiy kamayishi. Raul qonuniga muvofiq birinchi komponent bugʻ bosimining nisbiy kamayishi ikkinchi komponentning milliy nisbatiga teng.

B

u tenglamadan

V
a

Umuman qandaydir i- maddaning eritmadagi bugʻ bosimi.

Pi= NiPi tenglamalar bir xil manga ega boʻlgan Raul qonunining turli kõrinishidir.

Bu qonunni nazariy keltirib chiqaramiz:

Eritma õz buği bilan muvozanatda bõlganda har qaysi komponentning eritmadagi va bugdagi kimyoviy potensiallari õzaro teng boʻladi. Masalan, i- komponent uchun: Mi = M'i, komponentning eritmadagi va bugʻ fazadagi kimyoviy potensiali. Agar i- komponentning bugi ideal gazlar qonuniga b
õysunadi deb faraz qilinsa quyidagi tenglamaga muvofiq.

B
undan:

D
emak, agar M1 , M2 – erituvchi va eruvchining kimyoviy potensiallari P1, P2 – erituvchi va eruvchi moddalarning eritma ustidagi parsial bugʻ bosimlari bõlsa:

Muvozanat holatda esa

b

oʻladi, tenglamada T=const bõlganda

v

a bundan

T
englamadan

D
emak donPi=dlnNi. Darhaqiqat bu tenglamalardan

B
u tenglamaning chap tomonini p i o dan Pi gacha õng tomonini Ni=1 dan Ni gacha integrallansa

P
i o, Pi – toza i komponentning va shu komponentning eritmadagi konsentratsiyasini Ni bõlganda eritma ustidagi bugʻ bosimi quyidagi formuladan bir birida cheksiz nisbatda eriydigan 1 va 2 suyuqliklar uchun

Eritmaning umumiy bugʻ bosimi P komponentlarining eritmadagi bugʻ bosimlarining yigʻindisiga teng.

A

gar N2=1-N1 ekanligini eʼtiborga olinsa:

Quyidagi tenglamalarning grafik ifodasi tasvirlangan.

Cheksiz suyultirilgan eritmalar uchun Raul qonuni faqat erituvchiga nisbatan tõgri keladi, erigan modda uchun esa qõllanilmaydi. Raul qonuni dastlab bevosita tajriba asosida topilgan bõlib, keyin nazariy jihatdan ham isbotlandi.

Raul qonuniga muvofiq eritmaning bugʻ bosimi milliy nisbati N bilan õzgarishi tõgri chiziqli lekin real eritmalar bu qonundan mustasnodir. Real eritmalar uchun Raul qonuni: P1=Po 1×a1; P2= Po2-a2 chetlanish ikki xil: musbat va manfiy boʻlishi mumkin. Musbat chetlanishda tajribada bevosita kuzatilgan bugʻ bosimi Raul qonuniga muvofiq hisoblangan buğ bosimdan ortiq bõladi. Agar turli xil malekulalar orasidagi tortishuv energiyasi bir xil molekulalar orasidagi tortishuv energiyasidan kichik bõlsa, musbat chetlanish sodir boʻladi. Manfiy chetlanishda aksincha holat kuzatiladi. Musbat chetlanishda CH3COCH3-CS2, yani aseton- uglerod (IV) sulfid, manfiy chetlanishga CH3COCH3-CHCl3, HCl-H2O aralashmalar misol boʻla oladi.

Chetlanishning sodir bõlishiga komponentlarning dissotsiyalanishi yoki assotsiyalanish ham sabab boʻladi. Komponentlar birikma hosil qilsa manfiy chetlanishda hosil beradi, toza komponenetlarda ularni aralashtirishdan oldin mavjud boʻlgan assotsiyalarning dissotsiyalanishi esa musbat chetlanishda olib keladi. Musbat chetlanishda eritma tayyorlash jarayonida issiqlik yutiladi. Manfiy chetlanishda esa aksincha issiqlik ajraladi. Bu xil chetlanish sababli bugʻ bosimi tarkib diagrammasida N1 va N2 õzgarishi bilan egri chiziq hosil boʻladi. Sistema isitilgan sari musbat chetlanish kamayadi.sovutilgan sari esa kuyadi. Eritma kuchli sovutilganda ikkita suyuqlik qavati hosil boʻladi, komponentlar bir birida chekli eeiy boshlaydi.


Download 0,79 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish