Jismoniy tarbiya va sport nazariyasi va metodologiyasi



Download 1,32 Mb.
Pdf ko'rish
bet98/139
Sana22.07.2022
Hajmi1,32 Mb.
#836123
1   ...   94   95   96   97   98   99   100   101   ...   139
Bog'liq
4aac197b9862bee10c3328de4cd64a92 JISMONIY TARBIYA VA SPORT NAZARIYASI VA METODOLOGIYASI

Bazali mezotsikllarga
- organizmni asosiy tizimlarni funktsional imkoniyatlarini ko’tarib, 
jismoniy sifatlarini tarbiyalash, texnika-taktika, va psixologik tayyorgarlikni takomil-
lashtiriladi. 
Mashg’ulot dasturi - har xil bajarilishi bo’yicha shiddatli mashg’ulotlardan katta 
yuklamalardan foydalangan xolda tuziladi, 
Tayyogarlik nazorati - mezotsikllarida sportchini oldingi mezotsikllarda erishgan 
imkoniyatlari sintez qilinadi yoki integral tayyorgarlik amalga oshiriladi. Mashg’ulot 
jarayonida ko’pincha musobaqa va maxsus tayyorgarlik mashqlarini musobaka sharoitiga 
maksimal ravishda yakinlashtiriladi. 
Musobaqa oldi mezotsikllari - sportchini tayyorlash jarayonidagi xatolarni yo’qotishga 
texnik imkoniyatlarini takomillashtirishga qaratilgan. Bu mezotsikllarda asosiy o’rinni 
maqsadga muvofiq ravishda psixologik va taktik tayyorgarlik tashkil qiladi. Mezotsikl 
yuklamali va yuklamaning kamayishi bilan tuzilishi, bu esa
 
o’z vaqtida adaptatsiya jarayonini, 
charchashga qarshi turishini samaradarok bajarishga olib keladi, 
Musobaqa mezotsikllarini soni va tuzilishi sport turini, sport taqvimini xususiyati, 
sportchining malakasi va tayyorgarlik darajasi bilan aniqlanadi. Tsiklik xarakterdagi sport 
turlarida, asosiy musobaqalar ko’pincha 1 oydan 2 oygacha davom etadi, bunda bir yoki ikkita 
musobaqa mezotsikli ishlatiladi, sport o’yinlarida asosiy musobaqalar 6 - 10 oy davom etadi. 
Bu vaqt ichida 5 - 6 ta musobaqa mezotsikli boshqa mezotsikllar bilan almashtirilgan holda 
o’tkazilishi mumkin. 
Makrotsikllarning umumiy strukturasi va turlari. 
Mashg’ulot makrotsikllarining tuzish metodikasi birinchi navbatda mashg’ulotda 
qo’yilgan asosiy vazifaga bog’liq bo’lib, bu vazifani mashg’ulot jarayonida bajariladi. Ko’p 
yillik tayyorgar-likning birinchi bosqichida (bu bosqichning asosiy vazifasi har tomonlama 
gormonik jismoniy rivojlanish asosida samaradoroq tayyorgarlik uchun texnik va funktsional 
(ko’nikma va malakalarni) tuzish mashg’ulot makrotsikllarining tuzilishi sportchi o’zini 
individual imkoniyatlarini maksimal ravishda amalga oshirish bosqichida tuziladigan 
makrotsikllardan printsip jihatidan farq qiladi. Ko’p yillik tayyorgarlikning 1 - 2 bosqichlarida 
mashg’ulot jarayonini yillik makrotsikllar asosida tuziladi. Bunda sportchi tayyorgarligining 
hamma tomoni paralel rivojlantiriladi. Ayrim xollardagina (qachonki tayyorgarlikning malum 
bir tomo-nini takomillashtirishga etibor berilish kerak bo’lganda, yaqqol ko’rinib turgan 
kamchiliklarni tuzatganda) sportchining texnik, taktik, jismoniy psixik tayyorgarligining 
vazifalari hal etiladi. 
Keyinchalik qachonki yuqori sport ko’rsatkichlariga erishish uchun va musobaqalarda 
yaxshi qatnashish uchun sportchilarga o’zlari-ning individual imkoniyatlarini maksimal holda 
ishlatish vazifa-si qo’yilganda mashg’ulotlar makrostrukturalari ancha murakkab (har bir 
xolatda konkret aniqlashgan) xarakterda bo’ladi. 
Mikrotsikllarning davom etishi va tuzilishi ko’pgina fakt-orlar bilan belgilanadi. Bu 
faktorlar ichida birinchi navbatda sport turining maxsus xususiyatlarini va sport mahoratini 
tashkil etuvchi asosiy qonuniyatlarni: sportchining aniq musobaqalarga (masalan, Evropa, 
dunyo olimpiya birinchiliklariga) tayyoragarlik ko’rishi zarurligini: sportchining individual 


108
adaptatsiya qilish imkoniyatlarini, tayyorgarlik strukturasini, o’tilgan mashg’ulot mazmunlarini 
aytib o’tish kerak. 
Mashg’ulotning makrostrukturasida har xil makrotsikllar ajralib chiqadi. Bu 
makrotsikllar (to’lqinsimon bo’lib) goh pasayib goh ko’tarilib bir necha oydan 4 yilgacha 
davom etishi mumkin. 
4 yillik makrotsikllar olimpiada o’yinlariga rejali ravish-da tayyorgarlik ko’rishni tashkil 
etish uchun tuziladi. Bunday holda makrotsiklning har bir yillik bosqichining mazmuni va 
vazifasi orqali vazifalarning bajarilishiga qaratilgan. 
Sport musobaqalari taqvimini doimiy ravishda kengayib borishi 3-4 ta makrotsikllarnish 
kelib chiqishiga olib keldi. Bu musobaqa taqvimiga ko’pgina xal qiluvchi musobaqalar bo’lib 
ularni o’tkazish vaqti ko’rsatilgan. Sport musobaqalarinn tabora ko’payib borishi sport 
tayyorgarligi uchun material bazasini yaxshilashga olib keldi. 
Manej, voletrek, qishki stadionlar, ko’pgina suv xavzalari-ning qurilishlari paydo bo’lishi 
ko’pgina sport turlarini yilning faqatgina malum vaqtida - mavsumda o’tkazilishidan xolos etdi. 
Mana shunday qilib velosportda (trek), engil atletikada 2 ta yillik makrotsikl, suzishda 2-3
 
ta 
yillik makrotsikllar kelib chiqdi. 

Download 1,32 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   94   95   96   97   98   99   100   101   ...   139




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish