5 – Ma’ruza Eritmalar Mavzu rejasi


Erish jarayonining termodinamikasi



Download 2,56 Mb.
bet4/6
Sana01.01.2022
Hajmi2,56 Mb.
#291429
1   2   3   4   5   6
Bog'liq
5- ma'ruza eritmalar

Erish jarayonining termodinamikasi.

Termodinamikaning II qonuniga asosan p,T=const bo’lganda modda biror-bir erituvchida o’z-o’zidan eriydi. Qachonki erish jarayonida sistemaning Gibbs energiyasi pasaysa: G=(S)0). CHunki eriydigan moddalar tartibli holatdan, tartibsizroq holatga o’tadilar. Buni ushbu jadvaldan ko’rish mumkin:



Suvda moddalarning erishining standart termodinamika xarakteristikasi (T=298K, r=101,3kPa)


eriydigan

moddalar

0er, kJ/mol


S0er, J/Kmol




G0er, kJ/mol






NH4NO3


+27,1

+110,2

-6,3



NaCl

+3,77

+43,5

-9,2



KCl

+17,2

+74,9

-5,0



KNO3


+34,9

+115,2

+0,5



KOH

-55,6

+31,5

-65,0



CO2


-19,4

-98,2

+8,4



CO(NH2)2


+15,1

+71,1

-5,9



CH3COOH


-1,3

+20,1

-7,1

Shunday qilib, eritmalar hosil bo’lishi o’z-o’zidan sodir bo’ladigan jarayondir. Bunda sistemaning tartibsizligi, entropiyasi ortadi. Eritmalarni hosil bo’lishi dinamik jarayon. Erigan moddaning zarrachalarini (molekula, ion) bir qismi eritmaga o’tsa, bir qismi qayta eriydigan moddaga o’tadi. Kontsentratsiya ortishi bilan keyingi jarayon kuchayadi. Pirovardida, berilgan harorat uchun erigan moddaning to’yingan kontsentratsiyasi doimiy bo’lib qoladi. YA’ni eritmaga o’tayotgan va eritmadan vaqt birligida ketayotgan zarrachalar soni tenglashadi. Dinamik, muvozanat vujudga keladi: G=0; Xosil bo’lgan eritma to’yingan eritma deyiladi. Bunda erishilgan to’yingan kontsentratsiya - ushbu moddaning eruvchanligidir. Eruvchanlik ko’pincha molyar yoki erituvchining massa birligi (kg) orqali ifodalanadi.

Agar eritma kontsentratsiyasi to’yingan eritma kontsentratsiyasidan yuqori bo’lsa, hosil bo’lgan eritma o’ta to’yingan eritma bo’ladi. Bunday eritma beqaror muvozanatda bo’ladi. G>0. Bunday eritma o’z-o’zidan yoki ozgina tashqi ta’sir (silkitish, kristallar tashlash va b.) natijasida to’yingan eritmaga xos chin muvozanat holatiga o’tadi G=0.

Shuni ta’kidlash lozimki, harorat ortsa, entropiya omilining xissasi ortib, erish yaxshilanadi.

Gazlar suyuqliklarda eriganda sistemaning entropiyasi pasayadi G2 ning С0er ekanligidan ko’rish mumin. Binobarin, past harorat gazlarining erishini yaxshilaydi.

Shunday qilib, termodinamik ma’lumotlar erishni o’z-o’zidan sodir bo’ladimi yoki yuk? Oldindan aytishga imkon beradi.

Eruvchanlik. Agar eriydigan modda (G

H = TS


Moddani u yoki bu erituvchida erish qobilyati eruvchanlik deyiladi. Son jixatidan moddaning eruvchanligi uning to’yingan eritmasi kontsentratsiyasiga teng. Eruvchanlik xuddi kontsentratsiya kabi o’lchov birliklarida ifodalanadi. Masalan, 1l to’yingan eritmadagi erigan modda miqdori (mol/l), yoki 100 g to’yingan eritmada erigan modda massasi (gramm) orqali ifodalashi mumkin. Keyingi ifoda, ya’ni 100 g to’yingan eritmadagi erigan modda massasiv(gramm) ko’pincha eruvchanlik, 100 g erituvchini to’yintiradigan erigan modda massasi bilan ifodalanadi. Bu qiymat - erish koeffentsenti deb yuritiladi. Eruvchanlik eriydigan modda va erituvchi tabiatiga, haroratga, bosimga, eritmada boshqa moddalar borligiga bog’lik.




Download 2,56 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish