1. Milliy iqtisodiyotning mazmuni va uning tuzilishi Milliy iqtisodiyot



Download 18,07 Kb.
bet1/3
Sana04.01.2021
Hajmi18,07 Kb.
#54591
  1   2   3
Bog'liq
14-topshiriq
7.1-мавзу(1-u)(1), 10.1-мавзу(1-u), 8 nomer, Билет 01-1 Двигатели ПТ, Mustaqil talim (2), Yosh davrlari psixologiyasi fanining tadqiqot sohasi va muammola, 5-Topshiriqlar (4), 2-Topshiriq. (2), dusmatov-oybek-algebra-va-sonlar-nazariyasi-fanidan-3-topshi 281121194638, dusmatov-oybek-algebra-va-sonlar-nazariyasi-fanidan-3-topshi 281121194638, 7-sinf-jahon-tarixi, 8-sinf-hukuk-2-chorak, 1, Axloqiy tarbiya

1.Milliy iqtisodiyotning mazmuni va uning tuzilishi

Milliy iqtisodiyot — bu ma’lum bir davlat aholisining moddiy

va nomoddiy ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiladigan tovarlar

va xizmatlar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan, milliy xo‘jalik

majmuasidir. Milliy iqtisodiyotning yer yuzida bir necha yuz xil

turi mavjud bo‘lib, ularning ichida yapon, nemis, shved, turk,

xitoy kabi modellari butun dunyoga mashhur. Milliy iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishi uning tarkibidagi

tarmoqlar xilma-xilligini anglatib, u mamlakatning texnologik

taraqqiyot darajasiga, iqlimi va hududidagi tabiiy boyliklar turiga

bog‘liq bo‘ladi. Òexnologik taraqqiyot milliy iqtisodiyot tarmoqlarini

ko‘paytirib, xalqaro mehnat taqsimotiga bog‘lanishiga, uning

to‘laqonli a’zosiga aylanishiga kuchli ta’sir ko‘rsatadi.

2.Makroiqtisodiyot. Makroiqtisodiy tahlil va uning vazifalari

Resurslar, tovarlar va daromadlarning doiraviy aylanish alohida olingan korxonalar, tarmoqlar, hududlar darajasida ham ro’y beradi. Ularning bu darajadasi harakatini boshqa fan - mikroiqtisodiyot o’rganadi. Bu fan korxona yoki tarmoqning daromadlarini, u yoki bu mahsulotga bo’lgan talab va taklifning hajmini, uning narxini va boshqa ko’rsatkichlarini ko’rib chiqadi.

Makroiqtisodiyot umumiy iqtisodiy nazariyaning bo’limi hisoblanib, unda milliy xo’jalik darajasida iqtisodiyotning fundamental muammolari tadqiq qilinadi.

Makroiqtisodiy nazariyaning ikki ko’rinishi o’zaro farqlanadi:

a) pozitiv makroiqtisodiyot;

b) normativ makroiqtisoiyot.

Pozitiv makroiqtisodiyot real iqtisodiy hodisalarni va ularning aloqador-liklarini o’rganadi.

Normativ makroiqtisodiyot esa qaysi sharoitlar yoki jihatlar maqbul yoki nomaqbul ekanligini belgilaydi, harakatning aniq yo’nalishlarini taklif etadi.

3.Asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlar

Asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlardan biri bu - yalpi ichki mahsulotdir. Yalpi ichki mahsulot – bu muayyan davr mobaynida (bir yil) kim tomonidan yaratilishidan qatiy nazar mamlakat hududida yaratilgan barcha yakuniy tovar va xizmatlarning bozor qiymatidir.

YaIM - bu biror-bir mamlakat xududida joylashgan korxona va tashkilotlarda ishlab chirarilgan tovar va xizmatlarning umumiy yiuindisidan iboratdir.

Yalpi ichki mahsulot 3 xil usul asosida aniqlanadi ;

1) Ishlab chiqarish usuli – bunda yalpi ichki mahsulot barcha qo’shilgan qiymatlar yig’indisi sifatida aniqlanadi.


Yalpi ichki mahsulot = Σ QQ

2) Xarajatlar usuli – bunda yakuniy iste’molchilarning xarajatlari yig’indisi sifatida aniqlanadi.


Yalpi ichki mahsulot = S + I + G + Xn

Bu erda S – shaxsiy iste’mol xarajatlari; I– investitsiya xarajatlari ya’ni xususiy ichki investitsiyalar ; G – davlat xarajatlari ya’ni tovar va xizmatlarnin davlat xaridi ; Xn – chet elliklarning xarajatlari, ya’ni sof eksport;

3) Daromadlar usuli – bunda yalpi ichki mahsulot barcha yakuniy iste’molchilarning daromadlari yig’indisi sifatida aniqlanadi. Shu bilan birga yalpi ichki mahsulot tarkibiga biznesga egri soliqlar va amortizatsiya ham kiritiladi.

YaIM = amortizatsiya + biznesga egri soliqlar + ijara haqi + foiz ko’rinishidagi daromadlar + yollanma ishchilarning ish haqi + yakka tartibdagi qo’yilmalardan daromadlar + korporatsiya foydasiga soliqlar + dividentlar + korporatsiyaning taqsimlanmagan foydasi.

4.Ijtimoiy takror ishlab chiqarish

Takror ishlab chiqarish – sarflangan ishlab chiqarish omillari (tabiiy zaxiralari, ishchi kuchi va ishlab chiqarish vositalari)ni qayta ishlab chiqarish yo’li bilan tiklash. Uning o’zgarmas ko’lamda qaytarilib turishi oddiy takror ishlab chiqarish hisoblanadi. Agar shu jarayon yangidan kengaytirilgan ko’lamda takrorlansa kengaytirilgan takror ishlab chiqarish deyiladi. Oddiy takror ishlab chiqarishda foydalanilayotgan ishlab chiqarish omillari, shu jumladan, kapital va mehnat hajmi, muayyan muddat davomida o’zgarmaydi. Bu omillarning ilgarigidek unumdorligi natijasida ishlab chiqarilgan mahsulotlar miqdori kamaymaydi ham, ko’paymaydi ham. Kengaytirilgan takror ishlab chiqarishda, boshqa hamma sharoitlar bir xil bo’lgan sodda ishlab chiqarish omillari hajmining o’sishi ishlab chiqarishning va ishlab chiqarilgan mahsulotlar hajmining o’sishiga olib keladi.

5.Milliy mahsulotning iqtisodiy mazmuni va uning harakat shakllari

Iqtisodiy adabiyotlarda milliy

mahsulotning tarkibiy qismlarini har xil talqin qiladilar, jumladan,

butun ishlab chiqarishning bir yil ichidagi natijasi, ya’ni yaratilgan

mahsulotlar yig‘indisi yalpi ijtimoiy mahsulot deb ataladi. U moddiy

ishlab chiqarish sohasida band bo‘lgan barcha xodimlarning mehnat

mahsulidir. Shakliga ko‘ra, u iste’mol tovarlari va ishlab chiqarish

vositalaridan iborat bo‘ladi.

Milliy iqtisodiyotning yana bir miqdoriy ko‘rsatkichi yalpi milliy


Download 18,07 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti