Tema: №1. Stol tennisi oyininin`kelip shIG`iwi ha`m rawajlaniw tariyxi. Stol tennisi oyin qag`iydalari



Download 0.57 Mb.
Sana12.07.2021
Hajmi0.57 Mb.

Tema: №1. STOL TENNISI OYININIn`KELİP ShIG`IWI HA`M RAWAJLANIW TARİYXI. STOL TENNISI OYIN QAG`IYDALARI.

Stol tennisi tariyxı haqqında ju`da kop qarama-qarsı pikirler bar. Bazıqa`nigeler stol tennisi Aziya, yag`nıy Yaponiya ha`m Qıtayda payda bolg`an, dep esaplaydı. Sport tariyxshıları, sonın` ishinde yapon ha`m qıtay sportı tariyxshılarının` pikirnshe, bul aljasıq pikir. Ha`zirgi ku`nde hesh bir qa`nige birinshi bolıp kim, qashan ha`m qay jerde stol tennisin oynay baslang`anın ayta almaydı. Ko`pshilik qa`nigeler stol tennisi Angliyada, Patsha tennisinin` bir tu`ri sıpatında payda bolg`an depesaplaydı. Stol tennisinin` payda bolıwı XIX a`sirdin` ekinshi yarımına barıp taqaladı. Da`slep oyın ashıq hawada o`tkerilgen, keyin xana ishinde oynaw a`det bolg`an. Son` bir-birine jaqın jaylasqan eki stolda oynaw, keyinirek bolsa eki stoldı birlestirip, ortasına tor tartılg`an halda oynaw a`det tu`sine kirgen.

1901-jılda stol tennisine “ping-pong” atamasının` beriliwi toptın` raketkag`a urılatug`ın dawısı “ping” ha`m stolg`a urılıp, sekirip ketkendegi dawısı “pong”tan alıng`an. İnventarlardın` a`piwayılıg`ı, tiykarg`ısı, u`lken orın talap qılmaslıg`ı stol tennisinin`tez arada belgili bolıp ketiwine sebep boldı. Bunın` na`tiyjesinde xalıqaralıq mekeme du`ziw ha`m oyın qag`ıydaların islep shıg`ıwg`a za`ru`rlik tuwıldı. 1926-jıl yanvar`da Berlinde stol tennisi xalıqaralıq federatsiyası – ITTF sho`lkemlestirildi.

Stol tennisi boyınsha birinshi ja`han chempionatı 1927 jıl dekabr`de bolıp o`tken. Onda hayallar ha`m erler jekke halda, juplıqlarda ha`m erkek, ha`m hayallar aralas halda qatnasqan. 1928 jıldan baslap jarıslarda hayallar juplıqları ha`m qatnasqan. Sonnan berlija`hanbirinshiligi 1940-1946 jıllardan tısqarı ha`r jılıo`tkerip kelinedi. 1957 jıldan ja`han birinshiligi ha`r eki jılda o`tkeriletug`ın boldı. Onnan keyingi jılda Evropa birinshiligin, sonday-aq, Aziya ha`m Afrika zonalıq chempionatlardıo`tkeriw baslandı.

1936-jılda stol tennisi xalıqaralıq federatsiyası – ITTF ping-pong atamasın stol tennisi ataması menen almastırdı. Ha`zirgiku`nde 40 millionnan artıq oyınshı ha`r jılı pu`tin du`n`ya boylap tu`rli ra`smiy turnirlerde qatnasadı.



Stol tennisinde oyın qag`ıydaları.

Oyın mazmunı stolg`a kesesine tartılg`an tor u`stinen toptı raketka menen eki ta`рepten ılaqtırıwdan ibarat. Oyında eki yaki to`rt adam qatnasıwı mu`mkin. Bir tennis stolı ushın za`ru`r bolatug`ın xana maydanı – 7,7 x 4,5m. Oyın ushın stol, tor, raketka ha`m top za`ru`r boladı.

Oyın shek taslaw arqalı birinshi bolıp baslaw huqıqına iye bolg`an oyınshının` top uzatıwdan baslanadı. Raketka menen uzatılg`annan son`, top baslawshı ta`repinen stolg`a urılıp, torg`a tiymesten sekirip o`tiwi ha`m ekinshi ta`repte stolg`a urılıwı lazım. Top uzatıw waqtında oyınshı onın` raketkası ha`m top stoldın` arqa sızıg`ı sırtında turıwı kerek. Egertop stol u`stinde urıp qaytarılsa, oyın qag`ıydası buzılg`an esaplanadı (2002 jıl 1 sentyabr`den top uzatıw reglamenti jan`a qag`ıydalarg`a muwapıq belgilengen). Eger top baslawshı ta`repinde stolg`a urılıp, torg`a tiyip sekirip o`tse ha`m ekinshi ta`repte stolg`a urılsa, top uzatıw jan`adan orınlanadı ha`m ochko esaplanbaydı. Qaytadan uzatıwlar sanı sheklenbegen. Top ekinshi ta`repte stolg`a urılg`annan son`, ekinshi oyınshı onı raketka menen urıp arqag`a qaytaradı. Oyın usı ta`rizde oyınshılardan biri qa`tege jol qoymag`ansha dawam etedi. Ha`r bir qa`te qarsılasqa bir ochko beredi. Oyınshı to`mendegi jag`dayda ochkog`a iye boladı:

- eger qarsılası toptı nadurıs uzatsa;

- eger qarsılası toptı stolg`a tiymesten qaytarsa;

- eger qarsılası toptı stoldan tısqarıg`a urıp jiberse;

- eger qarsılası tuwrı uzatılg`an toptı qabıl qıla almasa;

- eger qarsılası topqa raketka menen bir ma`rteden artıq ursa yaki toptı raketka menen tutib olsa va qaytarib uzatsa;



- eger qarsılası topqa dene ag`zas ımenen tiyip ketse yaki tor, stol qaptalına tiyse. Ha`r eki ochkodan son` (2001 jıl 1 sentyabr`den - ha`r bes ochkodan son`) top uzatıw qabıl qılıwshıg`a o`tedi.
Oyınshılardan biri 11 ochko (2001 jıl 1 sentyabrgacha – 21 ochko) toplag`anna son` keminde 2 ochko ayırmashılıq penen partiya utılg`an esaplanadı. 10:10 esapta (2001 jıl 1 sentyabrgeshe - 20:20 esapta) top uzatıwlar ha`r ochkodan keyin almasıladı. Ha`r partiyadan keyin oyınshılar ta`replerdi ha`m top uzatıw nawbetin almastıradı. Oyın 5 yaki 7 partiyadan ibarat boladi (2001 jıl 1 sentyabrgeshe – partiyalar sani 3 yaki 5 bolg`an).


Download 0.57 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
nomidagi toshkent
guruh talabasi
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
toshkent axborot
pedagogika instituti
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
matematika fakulteti
ta’limi vazirligi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
samarqand davlat
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
bilan ishlash
fanining predmeti
Darsning maqsadi
navoiy nomidagi
o’rta ta’lim
Ishdan maqsad
haqida umumiy
nomidagi samarqand
fizika matematika
sinflar uchun
fanlar fakulteti
maxsus ta'lim
Nizomiy nomidagi
ta'lim vazirligi
moliya instituti
universiteti fizika
Ўзбекистон республикаси
umumiy o’rta
Referat mavzu
respublikasi axborot
Toshkent axborot
таълим вазирлиги
Alisher navoiy
махсус таълим
Buxoro davlat